એક વિશાળ અને સમૃદ્ધ સામ્રાજ્ય હતું, જેના રાજા પ્રતાપસિંહ પોતાની પ્રજામાં ખૂબ જ લોકપ્રિય હતા. પ્રતાપસિંહનો સ્વભાવ અતિશય દયાળુ અને ભોળો હતો. તેઓ માનતા હતા કે જો આપણે સૌનું સારું કરીએ તો કોઈ આપણું ખરાબ નહીં કરે. પરંતુ, તેમની દીકરી રાજકુમારી વૈદેહીનું વ્યક્તિત્વ તદ્દન અલગ હતું. વૈદેહી શાંત હતી, પણ તેની આંખોમાં એક અનોખી તેજસ્વીતા અને હોશિયારી હતી. તે ઓછું બોલતી પણ મહેલના પુસ્તકાલયમાં કલાકો સુધી વ્યુહરચના અને ઇતિહાસના પુસ્તકો વાંચતી.
વૈદેહીનું એક અંગત સપનું હતું—તેને એક એવી જ્ઞાનયાત્રા કરવી હતી જેમાં તે દુનિયાના અલગ-અલગ ખૂણામાં જઈને લોકોની સમસ્યાઓ સમજે અને નવી વિદ્યાઓ શીખે. પણ તેની સામે સૌથી મોટો અવરોધ તેના પિતાની સલામતી હતી. વૈદેહી જાણતી હતી કે પિતાનો આ ભોળો સ્વભાવ જ તેમના દુશ્મનો માટે ખુલ્લું આમંત્રણ છે. જો તે મહેલ છોડીને જાય, તો પિતા પર આવતી આફતને કોણ રોકશે?
એ જ સમયે, પાડોશી રાજ્યના કપટી રાજા વિક્રમજીતે પ્રતાપસિંહ સામે મિત્રતાનો હાથ લંબાવ્યો. વિક્રમજીતે પ્રસ્તાવ મૂક્યો કે બંને રાજ્યો વચ્ચે વેપાર વધારવા માટે એક સંધિ કરવામાં આવે. ભોળા પ્રતાપસિંહ તો હરખાઈ ગયા, પણ વૈદેહીને દાળમાં કંઈક કાળું લાગ્યું. તેણે નક્કી કર્યું કે પિતાની સુરક્ષા માટે તેણે પોતે જ મેદાનમાં ઉતરવું પડશે. તેણે પિતાને વિનંતી કરી કે તે વિક્રમજીતના રાજ્યની પ્રખ્યાત લાઈબ્રેરીમાં સંશોધન કરવા માટે થોડા મહિના ત્યાં રહેવા માંગે છે. પિતાએ દીકરીના સપનાને માન આપી રજા આપી.
આ રીતે વૈદેહી પિતાથી દૂર તો ગઈ, પણ તેનું લક્ષ્ય તો વિક્રમજીતના ઇરાદાઓ પર નજર રાખવાનું હતું. વિક્રમજીતના મહેલમાં રહીને વૈદેહીએ પોતાની 'શાંત' છબી બનાવી રાખી, જેથી કોઈને શંકા ન જાય. એક રાત્રે, જ્યારે આખું મહેલ સૂતું હતું, ત્યારે વૈદેહીએ સાવચેતીથી વિક્રમજીતના ખાનગી ખંડમાં પ્રવેશ કર્યો. ત્યાં તેને એક પત્ર મળ્યો જેમાં પ્રતાપસિંહને શિકારના બહાને બોલાવીને રસ્તામાં જ ખતમ કરી નાખવાનું ષડયંત્ર લખ્યું હતું.
હજુ તો તે પત્ર લઈને નીકળતી હતી ત્યાં જ વિક્રમજીત સૈનિકો સાથે આવી પહોંચ્યો. "રાજકુમારી, જાસૂસી કરવી તમને મોંઘી પડશે!" વિક્રમજીતે તલવાર ખેંચતા કહ્યું. વૈદેહી પળવાર માટે થંભી ગઈ, પણ ગભરાઈ નહીં. તેણે તરત જ એક હોશિયાર ચાલ ચાલતા હસીને કહ્યું, "રાજન, તમે મને ખોટી સમજી રહ્યા છો. હું તો આ પત્ર એટલા માટે જોઈ રહી હતી કે તમે યોજના બરાબર બનાવી છે કે નહીં! મારા પિતાનો આ ભોળો સ્વભાવ મને ક્યારનોય કટકી રહ્યો છે. મારે એવા પક્ષે રહેવું છે જે ખરેખર શક્તિશાળી હોય. આ રાજ્ય હવે તમારું હોવું જોઈએ, અને હું તમને મદદ કરવા તૈયાર છું."
વિક્રમજીત લાલચમાં આવી ગયો. તેને લાગ્યું કે જો વૈદેહી સાથે હોય તો તે વિના કોઈ અવરોધે સત્તા મેળવી શકશે. તેણે વૈદેહીને એક પત્ર લખવા કહ્યું જે પિતાને ભરોસો અપાવે. વૈદેહીએ પત્ર લખ્યો: "પિતાજી, અહીંના રાજા તમારા પર ખૂબ જ પ્રસન્ન છે. તેઓ તમને શિકાર માટે આમંત્રિત કરે છે. 'સોનાના હરણ' ની શોધમાં આપણે બાળપણમાં જે ગુપ્ત માર્ગે રમતા હતા, તે જ માર્ગે આવજો."
પિતા પત્ર વાંચીને ચોંકી ગયા. 'સોનાનું હરણ' અને 'ગુપ્ત માર્ગ' એ બંને શબ્દો તેમની વચ્ચેની એક જૂની સાંકેતિક રમત હતી, જેનો અર્થ થતો હતો—'ખતરો છે અને તૈયાર રહેજો'. પિતા સમજી ગયા કે વૈદેહી મુસીબતમાં છે.
જ્યારે વિક્રમજીત પોતાની જાળ બિછાવીને બેઠો હતો, ત્યારે પ્રતાપસિંહનું સૈન્ય જંગલના અંધારામાં છૂપાઈને ત્રાટક્યું. વૈદેહીએ તક જોઈને વિક્રમજીતની જ કમરની કટાર કાઢી તેના ગળે ધરી દીધી. પિતા અને દીકરીની આ યુક્તિએ દુશ્મનને ધૂળ ચટાડી દીધી. પ્રતાપસિંહે દીકરીને ગળે લગાડતા કહ્યું, "બેટા, તેં સાબિત કર્યું કે તારી શાંતિમાં જ આખા રાજ્યનું સામર્થ્ય છુપાયેલું છે." વૈદેહીએ પિતાની રક્ષા પણ કરી અને પોતાની અલગ ઓળખ બનાવીને સપનું પણ જીવી લીધું.
બોધ: બુદ્ધિ એ સૌથી મોટું હથિયાર છે, જે તલવાર વિના પણ જંગ જીતાડી શકે છે.
