સમયની સીમા પર ગુજરાતના પહાડો વચ્ચે છુપાયેલો ‘રૂદ્રગઢ કિલ્લો’ સદીઓથી અનેક રહસ્યો દબાવીને બેઠો હતો. પુરાતત્વ વિભાગની ૨૬ વર્ષની તેજસ્વી સંશોધક કાવ્યા છેલ્લા છ મહિનાથી આ કિલ્લાના ભોંયરામાં એક અકલ્પનીય શોધ પાછળ રાત-દિવસ એક કરી રહી હતી. તેનો મંગેતર દેવ, જે અમદાવાદનો એક સફળ અને વ્યવહારુ આર્કિટેક્ટ હતો, તે હંમેશા કહેતો: "કાવ્યા, તું ભૂતકાળને એટલો બધો ન શોધ કે તારો વર્તમાન તારાથી રિસાઈ જાય."
પણ કાવ્યાના મનમાં કંઈક અલગ જ ચાલી રહ્યું હતું. કિલ્લાની દીવાલો પર કોતરેલા ચિહ્નો તેને કોઈ અજાણી દુનિયા તરફ ખેંચી રહ્યા હતા.
ચોમાસાની એક તોફાની રાત્રે, જ્યારે આકાશમાં કાળી ડિબાંગ ઘટાઓ ઘેરાયેલી હતી અને વિજળીના કડાકા ભોંયરાને પણ ધ્રુજાવી રહ્યા હતા, ત્યારે કાવ્યાએ દીવાલ પરના એક ખાસ ચક્રને સ્પર્શ કર્યો. અચાનક, કિલ્લાની પથરાળ દીવાલો ધ્રૂજવા લાગી. ભોંયરાની બરાબર વચ્ચે એક પ્રચંડ વાદળી પ્રકાશનો પુંજ (ટાઈમ પોર્ટલ) પ્રગટ થયો. હવાનો આખો પ્રવાહ બદલાઈ ગયો. કાવ્યા ડરના માર્યા પાછળ હટી, ત્યાં જ એ પ્રકાશના ગોળામાંથી લોહીથી લથબથ, ભારે રાજપૂતી પોશાક અને હાથમાં ખુલ્લી તલવાર સાથે એક ઘાયલ યોદ્ધા ભોંયતળિયે પટકાયો.
એ પ્રકાશ સેકન્ડોમાં ગાયબ થઈ ગયો, પણ કાવ્યા સામે ૧૫મી સદીનો પરાક્રમી યોદ્ધા વીર વિક્રમસિંહ બેભાન અવસ્થામાં પડ્યો હતો.
કાવ્યાએ હિંમત ભેગી કરી. તે વીરને કિલ્લાની નજીક આવેલા તેના ગુપ્ત સરકારી આઉટહાઉસમાં લઈ ગઈ. તેના ઘા સાફ કર્યા અને એલોપેથી દવાઓ લગાવી.
બીજા દિવસે સવારે જ્યારે વીરે આંખો ખોલી, ત્યારે તે રૂમની સફેદ દીવાલો, ફરતો પંખો અને બારી બહાર હોર્ન વગાડતી ગાડીઓ જોઈને પાગલ જેવો થઈ ગયો. તેણે ત્વરિત કાવ્યાના ગળા પર તલવાર અડાડી દીધી અને કડક અવાજમાં ગર્જના કરી:
"કોણ છે તું માયાવી સ્ત્રી? અને આ કઈ નગરી છે જ્યાં હવામાં લોખંડના પંખીઓ ઉડે છે અને રસ્તા પર લોખંડના રાક્ષસો દોડે છે? શું આ છલ કપટ છે?"
કાવ્યા ધ્રૂજતા અવાજે પણ મક્કમતાથી બોલી:
"શાંત થઈ જાઓ યોદ્ધા! હું તમારી દુશ્મન નથી. તલવાર નીચે કરો. તમે કોઈ માયાવી નગરીમાં નથી, પણ તમે સમયની મર્યાદા ઓળંગીને ૬૦૦ વર્ષ આગળ... ૨૦૨૬ની દુનિયામાં આવી ગયા છો!"
વીર સ્તબ્ધ થઈ ગયો. આગામી થોડા દિવસોમાં કાવ્યાએ તેને ટીવી, મોબાઈલ અને આધુનિક જીવનશૈલી બતાવી તેનું આશ્ચર્ય દૂર કર્યું. વીરની આંખોમાં રહેલી માસૂમિયત, તેની અદબ અને સ્ત્રી પ્રત્યેનું અદભુત સન્માન જોઈ કાવ્યા તેના તરફ આકર્ષાવા લાગી. વીર જ્યારે પણ તેની વીરતાની વાતો કરતો, ત્યારે કાવ્યા પોતાનું ભાન ભૂલી જતી. વીર પણ કાવ્યાની રક્ષા માટે પડછાયો બની ગયો. એક દિવસ બજારમાં કાવ્યા પર એક બેકાબૂ ટ્રક ધસી આવી, ત્યારે વીરે પોતાની જાનની પરવા કર્યા વિના હવામાં કૂદકો મારી કાવ્યાને બચાવી લીધી. બંને એકબીજાની આંખોમાં ખોવાઈ ગયા.
આ પ્રેમ કહાનીમાં તોફાન ત્યારે આવ્યું જ્યારે દેવ અચાનક આઉટહાઉસ પર આવી પહોંચ્યો. કાવ્યાના બદલાયેલા હાવભાવ અને વીરની હાજરી જોઈ તેને શંકા ગઈ. કાવ્યાએ વાત છુપાવવા માટે વીરને પોતાનો દૂરનો ભાઈ ગણાવ્યો. પણ દેવ એક આર્કિટેક્ટ હતો, તેની નજર કલ્પી ન શકાય તેવી ઝીણવટ પકડી શકતી હતી. તેણે વીરના હાથના તલવારના નિશાન અને કાવ્યાની આંખોમાં વીર માટેનો પ્રેમ જોઈ લીધો.
એક રાત્રે દેવે કાવ્યાને પકડી અને સળગતી આંખો સાથે પૂછ્યું:"કાવ્યા, તારી આંખો જૂઠું નથી બોલી શકતી. કોણ છે આ માણસ? જે રીતે એ તારી રક્ષા કરે છે ને, એ ભાઈની નજર નથી... એ એક પ્રેમીની નજર છે!"
કાવ્યા રડી પડી અને તેણે દેવને ટાઈમ ટ્રાવેલની આખી હકીકત કહી દીધી. દેવ પહેલાં તો હસ્યો, પણ જ્યારે કાવ્યા તેને રૂદ્રગઢના ભોંયરામાં લઈ ગઈ અને એ જૂના શિલાલેખો બતાવ્યા, ત્યારે દેવના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ.
કાવ્યાએ સંશોધનમાંથી શોધેલું એક ભયાનક સત્ય દેવ સામે મૂક્યું. "દેવ, આગામી પૂનમની રાત્રે આ પોર્ટલ આખરી વાર ખૂલશે. જો વીર પાછો નહીં જાય, તો ૧૫મી સદીનો ઇતિહાસ બદલાઈ જશે. ઇતિહાસ મુજબ વીરે રૂદ્રગઢને બચાવવા માટે અલાઉદ્દીનના સેનાપતિ સામે યુદ્ધ લડવાનું હતું. જો એ ત્યાં નહીં હોય, તો આખો કિલ્લો નષ્ટ થઈ જશે, અને એ વિનાશમાં મારો વંશ પણ ખતમ થઈ જશે... એટલે કે, જો વીર અહીં રોકાશે, તો ભવિષ્યમાં મારો જન્મ જ નહીં થાય. હું હવામાં ઓગળી જઈશ!"
દેવ સ્તબ્ધ થઈ ગયો. એક તરફ તેનો સાચો પ્રેમ કાવ્યા હતી, અને બીજી તરફ એક એવો યોદ્ધો હતો જે કાવ્યાના અસ્તિત્વ માટે ખતરો બની રહ્યો હતો. પણ દેવ ઈર્ષ્યાથી પર હતો. તે વીર પાસે ગયો. "રાજપૂત, તું કાવ્યાને પ્રેમ કરે છે ને?"
વીર: "મારા શ્વાસ કરતાં પણ વધુ. પણ હું જાણું છું કે આ સદીમાં તેનો હાથ તારા હાથમાં છે."
દેવ: "તો સાંભળ, જો તું અહીં રહીશ તો કાવ્યા મરી જશે. તારે તારા પ્રેમ માટે નહીં, પણ કાવ્યાના અસ્તિત્વ માટે પાછા જવું પડશે. તારે ઇતિહાસ જીતવો પડશે!"
આખરે પૂનમની એ રાત આવી ગઈ. આકાશમાં પુરેપુરો ચંદ્ર ખીલેલો હતો. રૂદ્રગઢના ભોંયરામાં ત્રણેય જણા ઊભા હતા. બરાબર મધ્યરાત્રિએ ૧૨ વાગ્યે દીવાલો ફરી ધ્રૂજી અને એ ભયાનક વાદળી ટાઈમ પોર્ટલ ખૂલી ગયું. તેમાંથી સમયના ચક્રનો પવન ફૂંકાવા લાગ્યો.
વીર પોર્ટલ તરફ આગળ વધ્યો, પણ કાવ્યા તેના પ્રેમમાં એટલી પાગલ થઈ ચૂકી હતી કે તેણે વીરનો હાથ પકડી લીધો.
કાવ્યા (રડતા રડતા): "ના વીર! હું તને નહીં જવા દઉં. ભલે મારું અસ્તિત્વ મટી જાય, પણ આ સદીમાં મને તારી સાથે જીવવા દે!"
વીરે કાવ્યાના આંસુ લૂછ્યા. તેની આંખોમાં વીરતા અને ત્યાગની ચમક હતી. તેણે પોતાના ગળામાંથી એક સદીઓ જૂનું સોનાનું લોકેટ કાઢ્યું, જેના પર સૂર્યનું ચિહ્ન હતું, અને કાવ્યાના ગળામાં પહેરાવી દીધું.
વીરે ગર્જના સમાન ધારદાર અવાજમાં કહ્યું:
"કાવ્યા! રાજપૂત પ્રેમ માટે જાન આપી શકે છે, પણ પોતાના પ્રેમની જાન લઈ શકતો નથી. જો તું જ નહીં રહે, તો આ વીર વિક્રમસિંહ કોના માટે જીવશે? ભલે આપણા વચ્ચે ૬૦૦ વર્ષનું અંતર હોય, પણ તારા ગળામાં ધબકતું આ લોકેટ સાક્ષી પૂરશે કે સમય હારી ગયો અને આપણો પ્રેમ જીતી ગયો!"
તેણે દેવ તરફ જોયું અને મક્કમતાથી તેનો હાથ કાવ્યાના હાથ પર મૂક્યો."દેવ! મેં મારી તલવારથી અનેક યુદ્ધો જીત્યા છે, પણ આજે તારી આ સમજદારી અને ત્યાગ સામે મારો ક્ષત્રિય ધર્મ પણ ઝૂકે છે. આ કાવ્યા મારું અસ્તિત્વ છે, આને ક્યારેય તૂટવા ન દેતો. હવે હું જાઉં છું... ઇતિહાસ રચવા!"
એક પળના પણ વિલંબ વિના, હવામાં તલવાર લહેરાવીને વીરે પ્રચંડ વાદળી પ્રકાશના પોર્ટલમાં કૂદકો માર્યો. એક જોરદાર વિસ્ફોટ થયો, આખું ભોંયરૂં ચમકી ઉઠ્યું અને પોર્ટલ કાયમ માટે બંધ થઈ ગયું. કાવ્યા ઘૂંટણિયે પડી ગઈ અને જોરજોરથી રડવા લાગી.
દેવે તેને પોતાની બાહોમાં ભરી લીધી અને માથે હાથ ફેરવતા કહ્યું: "કાવ્યા, એ આપણને સદીઓ જીતાડી ગયો..."
આ ઘટનાને ત્રણ વર્ષ વીતી ગયા. કાવ્યા અને દેવ હવે લગ્નજીવનના બંધનમાં બંધાઈ ગયા હતા. દેવના સાચા અને નિઃસ્વાર્થ પ્રેમે કાવ્યાના ઝખ્મો રૂઝાવી દીધા હતા. કાવ્યા હવે પુરાતત્વ વિભાગની હેડ બની ચૂકી હતી.
એક દિવસ અમદાવાદના શાહી મ્યુઝિયમમાં રૂદ્રગઢના કિલ્લામાંથી મળેલી ૧૫મી સદીની નવી વસ્તુઓનું એક મોટું પ્રદર્શન યોજાયું હતું. મુખ્ય અતિથિ તરીકે કાવ્યા અને દેવ ત્યાં પહોંચ્યા. મ્યુઝિયમના સેન્ટર હોલમાં એક વિશાળ તૈલચિત્ર (પેઇન્ટિંગ) પરથી લાલ પડદો હટાવવામાં આવ્યો.
પડદો હટતાં જ કાવ્યા અને દેવના શ્વાસ થંભી ગયા!
એ ચિત્ર બીજા કોઈનું નહીં, પણ રૂદ્રગઢના વિજેતા મહારાજા વીર વિક્રમસિંહનું હતું. ચિત્રમાં વીર સિંહાસન પર બેઠો હતો, તેના એક હાથમાં વિજયી તલવાર હતી, અને આશ્ચર્યની વાત એ હતી કે તેના બીજા હાથમાં એક ડાયરી જેવું પાનું હતું, જેના પર ૧૫મી સદીની લિપિમાં કાવ્યા વાંચી શકે તેવા અક્ષરોમાં કંઈક કોતરેલું હતું. કાવ્યાએ નજીક જઈને એ લખાણ વાંચ્યું, જેમાં લખ્યું હતું:
"કાવ્યા, મેં યુદ્ધ જીતી લીધું છે અને રૂદ્રગઢ સુરક્ષિત છે. મેં લગ્ન નથી કર્યા, કારણ કે મારા હૃદયની રાણી તો ૨૧મી સદીમાં શ્વાસ લઈ રહી છે. દેવને મારો પ્રણામ કહેજે, કારણ કે તેના લીધે જ આજે ઇતિહાસ જીવતો છે." ચિત્રમાં મહારાજા વીર વિક્રમસિંહના ગળામાં એ જ સોનાના લોકેટની અડધી પ્રતિકૃતિ દોરેલી હતી, જેનો બાકીનો અડધો ભાગ બરાબર એ જ ક્ષણે મ્યુઝિયમમાં ઊભેલી કાવ્યાના ગળામાં ચમકી રહ્યો હતો!
કાવ્યાની આંખમાંથી ખુશીનું એક આંસુ સરક્યું. તેણે દેવનો હાથ મજબૂતાઈથી પકડ્યો. સમયનું ચક્ર કદાચ ફરી ગયું હતું, પણ એ પ્રેમ ત્રિકોણ સદીઓ પાર કરીને પણ અમર થઈ ગયો હતો.
કાવ્યાના હાથમાંથી લોકેટ છૂટી જાય છે.
લોકેટ પોતે જ ખુલ્લું થઈ જાય છે.
અંદર એક નવી પંક્તિ ઝગમગી રહી હતી: "પ્રેમ ક્યારેય મરતો નથી... તે ફક્ત સમય બદલે છે."
