१. पाणबुडीतील बंदिस्त जग
'U-977' ही नाझी जर्मनीची अत्याधुनिक पाणबुडी जेव्हा अटलांटिक महासागराच्या गर्भात उतरली, तेव्हा जणू एका चालत्या-बोलत्या लोखंडी थडग्यात सर्वांनी प्रवेश केला होता. पाणबुडीच्या आतला भाग अत्यंत अरुंद, दमट आणि डिझेलच्या उग्र वासाने भरलेला होता. तिथे दिवस आणि रात्रीचा फरक कळणे अशक्य होते. केवळ भिंतीवर टाकलेल्या घड्याळाच्या काट्यांवरून वेळेचा अंदाज बांधता येत होता.
अडोल्फ हिटलर—ज्याला आता केवळ 'रुडॉल्फ लाँग' या सांकेतिक नावाने ओळखले जात होते—पाणबुडीच्या एका छोट्या, खाजगी केबिनमध्ये बसून होता. त्याच्यासोबत इव्हा ब्रॉन (आताची 'इवा लाँग') होती. फ्युहररच्या त्या ऐश्वर्यशाली महालांची जागा आता एका सहा बाय सहाच्या लोखंडी खोलीने घेतली होती.
तिथे हवा एवढी कमी होती की प्रत्येक श्वास घेण्यासाठी छातीवर दडपण येत होते. हिटलरचे शरीर आधीच आजारी होते, त्यात समुद्राच्या सततच्या हेलकाव्यांमुळे त्याची प्रकृती अधिकच खालावली. पण त्याच्या डोळ्यांतील ती जिद्द अजूनही कायम होती.
"रुडॉल्फ, आपण या अंधारातून कधी बाहेर पडणार?" इव्हाने अत्यंत थकलेल्या आवाजात विचारले.
हिटलरने तिचा हात हातात घेतला. त्याचा डावा हात अजूनही थरथरत होता. "इव्हा, हा अंधार आपल्या रक्षणासाठी आहे. समुद्राच्या वर मित्र राष्ट्रांची युद्धजहाजे आणि विमाने आपला शोध घेत आहेत. जर आपण वर आलो, तर आपल्याला कैद केले जाईल. हा अथांग महासागरच सध्या आपला सर्वात मोठा मित्र आहे."
२. कॅप्टनची शंका
पाणबुडीचे कमांडर, कॅप्टन हाइन्झ शेफर (Heinz Schäfer) हे एक अनुभवी अधिकारी होते. त्यांना बर्लिनमधून थेट आदेश आले होते की, या दोन व्हीआयपी प्रवाशांना कोणत्याही परिस्थितीत अर्जेंटिनाच्या किनाऱ्यावर सुरक्षित पोहोचवायचे आहे. पण त्यांना या प्रवाशांची खरी ओळख सांगण्यात आली नव्हती.
प्रवासाला तीन आठवडे उलटून गेले होते. पाणबुडी पाण्याखालीच राहून प्रवास करत होती, जेणेकरून रडार यंत्रणेला चकवा देता येईल. यामुळे कर्मचाऱ्यांमध्ये नैराश्य आणि थकवा वाढू लागला होता. त्यातच, कॅप्टन शेफर यांना त्या वृद्ध प्रवाशाच्या वागण्याबद्दल संशय येऊ लागला होता.
एक दिवस रात्रीच्या वेळी (घड्याळानुसार), कॅप्टन शेफर नियंत्रण कक्षातून बाहेर पडले आणि व्हीआयपी केबिनच्या जवळून जात होते. तिथे तैनात असलेल्या दोन एसएस रक्षक सैनिकांनी त्यांना थांबवले. हे रक्षक सामान्य पाणबुडी सैनिकांसारखे नव्हते, तर ते फ्युहररच्या वैयक्तिक सुरक्षा दलातील (Leibstandarte) अत्यंत क्रूर आणि निष्ठावंत सैनिक होते.
"कॅप्टन, आत जाण्यास सक्त मनाई आहे," एका रक्षकाने थंड आवाजात सांगितले.
"मी या पाणबुडीचा कमांडर आहे. मला प्रत्येक खोलीची तपासणी करण्याचा अधिकार आहे," कॅप्टन शेफर थोडे चिडून म्हणाले.
तितक्यात केबिनचा दरवाजा किंचित उघडला. आतून एका माणसाचा खोकण्याचा आवाज आला. त्या खोकण्यानंतर शेफर यांच्या कानावर पडलेले शब्द त्यांना थक्क करून गेले. आतून तो वृद्ध माणूस अत्यंत हुकुमी आणि परिचित आवाजात जर्मन भाषेत बोलत होता, "बोरमनने दक्षिण अमेरिकेतील बँकांमध्ये किती सोने जमा केले आहे, त्याची अचूक आकडेवारी मला हवी आहे..."
कॅप्टन शेफर यांचे पाय तिथेच खिळले. तो आवाज, ती बोलण्याची विशिष्ट ढब... त्यांनी रेडिओवर आणि भाषणांमध्ये हा आवाज शेकडो वेळा ऐकला था. 'हा तर फ्युहररचा आवाज आहे!' शेफर यांच्या पाठीवरून एक थंड कणा शिरशिरून गेला. जगाला वाटत होते की हुकूमशहा मरण पावला आहे, पण तो तर त्यांच्याच पाणबुडीत जिवंत बसला होता.
३. समुद्रातील संकट
कॅप्टन शेफर यांनी आपले गुपित मनातच ठेवले. फ्युहरर जिवंत आहेत हे कळल्यावर त्यांच्यावरील जबाबदारीचे दडपण हजार पटीने वाढले होते. जर ही बातमी इतर कर्मचाऱ्यांना कळली, तर पाणबुडीत बंड होण्याची शक्यता होती, कारण अनेक सैनिक युद्ध संपल्यामुळे आपल्या कुटुंबाकडे परत जाण्यास उत्सुक होते.
प्रवासाच्या चाळीसाव्या दिवशी, अचानक पाणबुडीत धोक्याचा सायरन वाजला.
भोंss भोंss भोंss!
"कॅप्टन! ब्रिटिश रॉयल नेव्हीचे एक युद्धजहाज आपल्या अगदी वरून जात आहे. त्यांनी समुद्रात 'डेप्थ चार्जेस' (समुद्रातील बॉम्ब) टाकण्यास सुरुवात केली आहे!" सोनार ऑफिसरने ओरडून सांगितले.
संपूर्ण पाणबुडीत शांतता पसरली. इंजिन बंद करण्यात आले. पाणबुडी समुद्राच्या तळाशी स्थिर झाली. सर्वांचे श्वास रोखले गेले होते.
अचानक एक प्रचंड स्फोट झाला—धुश्शश! पाणबुडी जोरात हलली. छतावरून स्क्रू आणि लोखंडी पट्ट्या तुटून पडू लागल्या. दिवे विझले आणि आपत्कालीन लाल दिवे सुरू झाले. हिटलरच्या केबिनमध्येही प्रचंड गोंधळ उडाला. इव्हा घाबरून हिटलरला बिलगली. हिटलरने डोळे घट्ट बंद केले. ज्या माणसाने जगाला युद्धाच्या आगीत ढकलले होते, तो आज एका लहान स्फोटाने हादरून गेला होता.
"शांत राहा... देवावर विश्वास ठेवा," हिटलर पुटपुटला. त्याच्या तोंडातून देवाचे नाव निघणे हा एक दुर्मिळ क्षण होता.
सुदैवाने, ब्रिटिश जहाजाला पाणबुडीचे अचूक स्थान कळाले नाही. काही तासांच्या थरारानंतर ते युद्धजहाज तिथून पुढे निघून गेले. पाणबुडी सुरक्षित होती, पण हवेचा साठा अत्यंत कमी झाला होता.
४. अर्जेंटिनाचा किनारा आणि रहस्यमय स्वागत
जवळपास दोन महिन्यांच्या कठीण प्रवासानंतर, अखेर 'U-977' पाणबुडी दक्षिण अमेरिकेच्या जवळ पोहोचली. जुलै १९४५ च्या शेवटी, पाणबुडी अर्जेंटिनाच्या 'मार डेल प्लाटा' (Mar del Plata) या निर्जन किनाऱ्याजवळ समुद्राच्या पृष्ठभागावर आली.
रात्रीची वेळ होती. समुद्राच्या लाटा किनाऱ्यावर आदळत होत्या. किनाऱ्यावर काही गाड्यांचे दिवे चमकताना दिसले. नाझी समर्थकांनी आणि अर्जेंटिनाच्या काही भ्रष्ट लष्करी अधिकाऱ्यांनी फ्युहररच्या स्वागताची गुप्त व्यवस्था केली होती.
पाणबुडीचे दार उघडले गेले. दोन महिन्यांत पहिल्यांदाच हिटलरच्या अंगाला ताजी, थंड हवा लागली. त्याने आकाशाकडे पाहिले. तिथले तारे वेगळे होते—हा दक्षिण गोलार्ध होता, एक नवीन जग.
किनाऱ्यावरून एक लहान बोट पाणबुडीजवळ आली. हिटलर, इव्हा आणि त्यांचे रक्षक त्या बोटीत बसले. जाण्यापूर्वी हिटलरने कॅप्टन शेफर यांच्याकडे पाहिले, आपल्या कोटातून एक सोन्याचे घड्याळ काढले आणि त्यांच्या हातात दिले. "तुमच्या निष्ठेबद्दल धन्यवाद, कॅप्टन. इतिहास तुमचे नाव गुप्त ठेवेल, पण नाझी साम्राज्य तुमचे ऋणी राहील."
किनाऱ्यावर उतरताच, त्यांना काळ्या रंगाच्या आलिशान गाड्यांमध्ये बसवण्यात आले. तिथून त्यांना थेट पॅटागोनियाच्या (Patagonia) घनदाट जंगलात आणि पर्वतांच्या कुशीत बांधलेल्या एका गुप्त विलाकडे—'इनाल्को हाऊस' (Inalco House) कडे नेण्यात आले.
५. नवीन ओळख, नवीन जीवन
हा विला हुबेहूब आल्प्स पर्वतातील हिटलरच्या 'बर्गहॉफ' (Berghof) सारखाच बांधला गेला होता, जेणेकरून त्याला तिथे जर्मनीची उणीव भासू नये.
पुढील काही दिवसांत अडोल्फ हिटलरचे पूर्ण रूपांतर करण्यात आले. त्याचे केस पांढरे करण्यात आले, त्याने चेहऱ्यावर फ्रेंच पद्धतीची दाढी ठेवली आणि जाड चष्मा घालण्यास सुरुवात केली. आता कागदपत्रांवर त्याचे नाव होते—'अडोल्फ श्मिट' (Adolf Schmit), एक निवृत्त जर्मन उद्योगपती.
जगासाठी नाझी सत्तेचा सूर्य मावळला होता, पण अर्जेंटिनाच्या या दुर्गम भागात, एका नव्या नावाने आणि सामान्य माणसाच्या मुखवट्याखाली, फ्युहररने आपल्या आयुष्याची दुसरी इनिंग सुरू केली होती.
