હું જ મારી ભાગ્યવિધાતા
-રાકેશ ઠક્કર
સૂર્યોદય ચોથો
શાંત સમંદરની પાછળનું તોફાન
૨૪ વર્ષની અંજલિ એક નાની ખાનગી ફાઇનાન્સ કંપનીમાં કલાર્ક તરીકે નોકરી કરતી હતી. દેખાવે એકદમ સુંદર, શાંત અને સુશીલ. પિતાના અવસાન પછી ઘરની આખી જવાબદારી તેના નાના ખભા પર હતી. ગરીબી અને મજબૂરીને કારણે તે આ નોકરી ગુમાવવા માંગતી નહોતી. તેથી તે હંમેશાં પોતાના કામથી કામ રાખતી અને બને ત્યાં સુધી વિવાદોથી દૂર રહેતી.
ઓફિસના કેટલાક પુરુષ કર્મચારીઓ તેની આ જ નમ્રતા અને સાલસ સ્વભાવને તેની નબળાઈ સમજી બેઠા હતા. ખાસ કરીને સેલ્સ ડિપાર્ટમેન્ટનો હેડ, વિક્રમ. વિક્રમને પૈસા અને પાવરનું અંધાધૂંધ અભિમાન હતું. તે અંજલિને એક 'ગરીબ અને અબળા' યુવતી સમજીને અવારનવાર તેની મજાક ઉડાવતો અને તેના પર છીછરી કમેન્ટ્સ પાસ કરતો.
"કેમ અંજલિ, આજે બહુ સરસ સાડી પહેરી છે? કોઈ ખાસ પ્લાન છે કે પછી પ્રમોશન જોઈએ છે?" વિક્રમ લંચ ટાઈમમાં બધાની વચ્ચે મોટેથી બોલ્યો. તેની આસપાસ બેઠેલા બીજા ત્રણ-ચાર પુરુષો હસવા લાગ્યા.
અંજલિએ નીચું જોઈને પોતાની લંચ બોક્સ બંધ કરી દીધું. તેના ગાલ ગુસ્સાથી લાલ થઈ ગયા હતા પણ મનમાં મા અને નાની બહેનનો ચહેરો યાદ આવતા તેણે પોતાનો ક્રોધ પી લીધો. તે ચૂપચાપ ત્યાંથી ઊભી થઈને ચાલી ગઈ.
વિક્રમનો ઉત્સાહ વધી ગયો. "જોયું? કશું બોલી નહીં. આવી ગરીબ છોકરીઓ કશું ન બોલે. એમને ખબર હોય કે અવાજ ઉઠાવશે તો નોકરી જશે અને ભૂખે મરવાનો વારો આવશે!"
અંજલિએ ઘણો સમય આ બધું સહન કર્યું. ક્યારેક રસ્તામાં આવતા-જતા પીછો કરવો, તો ક્યારેક ફાઇલ આપવાના બહાને હાથ અડકાડવાનો પ્રયત્ન કરવો. વિક્રમ અને તેની ટોળકી હદ વટાવી રહી હતી. પણ તેઓ એ નહોતા જાણતા કે શાંત દેખાતો સમંદર જ્યારે રૌદ્ર સ્વરૂપ ધારણ કરે છે, ત્યારે મોટા-મોટા વહાણો પણ ડૂબી જાય છે. અંજલિ હવે અંદરથી સળગી રહી હતી. તેણે નક્કી કરી લીધું કે હવે સહન કરવાનો નહીં, પણ વળતો પ્રહાર કરવાનો સમય આવી ગયો છે.
એક શનિવારે ઓફિસમાં હાફ-ડે હતો. મોટાભાગનો સ્ટાફ ત્રણ વાગ્યા સુધીમાં નીકળી ગયો હતો. અંજલિ જાણીજોઈને થોડું બાકી કામ પતાવવાના બહાને રોકાઈ ગઈ. વિક્રમ પણ પોતાની કેબિનમાં જ હતો. આ તક જોઈને વિક્રમ અંજલિની ટેબલ પાસે આવ્યો.
"શું વાત છે અંજલિ? આજે આખી ઓફિસ ખાલી છે અને તું હજુ સુધી ગઈ નથી? જો તારે ઘરે જવું હોય તો હું તને મારી કારમાં ડ્રોપ કરી દઉં, પણ બદલામાં મારે પણ કંઈક જોઈશે..." વિક્રમે અત્યંત બિભત્સ અને છીછરી મુસ્કાન સાથે કહ્યું.
અંજલિ આજે રડી નહીં, ન તો તે ગભરાઈ. તેણે ખૂબ જ શાંતિથી વિક્રમ સામે જોયું અને સહેજ સ્મિત કર્યું. "વિક્રમ સર, તમારી કેબિનમાં ચાલીએ? અહીં સીસીટીવી કેમેરા છે, કોઈ જોઈ જશે તો ખોટી આબરૂ જશે."
વિક્રમને લાગ્યું કે તેની જાળમાં માછલી ફસાઈ ગઈ છે. તે ખુશ થતો થતો પોતાની કેબિન તરફ દોડ્યો અને અંજલિ પણ તેની પાછળ ગઈ. કેબિનમાં જતા જ વિક્રમે દરવાજો બંધ કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો, પણ અંજલિએ તેને અટકાવ્યો, "સર, લોક કરવાની શું જરૂર છે? કોઈ છે જ નહીં ઓફિસમાં."
વિક્રમ સોફા પર બેઠો અને અંજલિને પોતાની નજીક બોલાવી. "હા, બોલ હવે. તારે શું જોઈએ છે? પ્રમોશન? પગાર વધારો? તું કહીશ એ બધું મળશે, બસ તું મને ખુશ રાખ."
અંજલિએ પોતાના પર્સમાંથી મોબાઈલ ફોન કાઢ્યો. વિક્રમને લાગ્યું કે તે ફોન સાયલન્ટ કરવા માટે કાઢી રહી છે. પણ અંજલિએ ફોન સ્ક્રીન વિક્રમની સામે કરી. સ્ક્રીન પર એક લાઈવ વિડીયો રેકોર્ડિંગ ચાલી રહ્યું હતું અને એટલું જ નહીં, તે ઓફિસના ઓફિશિયલ વૉટ્સએપ ગ્રૂપમાં—જેમાં કંપનીના માલિક (CEO), તમામ એચ.આર. (HR) અને આખો સ્ટાફ સામેલ હતો તેમાં 'લાઈવ બ્રોડકાસ્ટ' થઈ રહ્યું હતું!
વિક્રમના ચહેરા પરથી લોહી ઊડી ગયું. તેના કપાળે પરસેવો વળી ગયો. "આ... આ શું છે અંજલિ? તું લાઈવ કરી રહી છે?!"
અંજલિનો સાલસ સ્વભાવ ક્યાંય ગાયબ થઈ ગયો હતો. તેની આંખોમાં હવે ચંડીનું રૂપ હતું. તેણે વિક્રમનો કોલર પકડ્યો અને તેને એક જોરદાર ઝાપટ લગાવી દીધી! ધબાક દઈને અવાજ આવ્યો.
"હા વિક્રમ! આ તારી અસલી ઓકાતનું લાઈવ પ્રસારણ છે!" અંજલિનો અવાજ આખી ઓફિસમાં ગુંજી ઉઠ્યો. "તને શું લાગતું હતું કે હું ગરીબ છું એટલે લાચાર છું? હું ચૂપ હતી કારણ કે હું મારા સંસ્કાર અને મારી મર્યાદા ચૂકવા નહોતી માંગતી. પણ તેં મારી શાંતિને મારી કાયરતા સમજી લીધી!"
"અંજલિ, પ્લીઝ... ફોન બંધ કર! મારું કરિયર બરબાદ થઈ જશે, મારી ઈજ્જત જશે!" વિક્રમ સોફા પરથી નીચે પડી ગયો અને હાથ જોડવા લાગ્યો. જે પુરુષ રોજ મજાક ઉડાવતો હતો, તે આજે ભીખ માંગી રહ્યો હતો.
"તારી ઈજ્જત?" અંજલિ ગર્જી, "જ્યારે તું રોજ લંચ ટાઈમમાં મારી ગરીબીની અને મારા કપડાંની મજાક ઉડાવતો હતો, ત્યારે તને મારી ઈજ્જત નહોતી દેખાતી? જ્યારે તું રસ્તામાં મારો પીછો કરતો અને છીછરી વાતો કરતો, ત્યારે તારો પુરુષાર્થ ક્યાં ગયો હતો? આજે આખી ઓફિસ જોઈ રહી છે કે તું કેટલો નીચ અને કાયર માણસ છે!"
બરાબર એ જ સમયે ઓફિસના મેઈન ગેટ પર જોરદાર અવાજ થયો. કંપનીના એચ.આર. હેડ અને બે સિક્યુરિટી ગાર્ડ દોડતા અંદર આવ્યા. તેમણે લાઈવ વિડીયો જોઈ લીધો હતો અને તેઓ તરત જ એક્શનમાં આવ્યા હતા.
એચ.આર. મેડમે અંજલિને ગળે લગાવી અને કહ્યું, "અંજલિ, વી આર સો પ્રાઉડ ઓફ યુ. તેં આ નરાધમનો પર્દાફાશ કર્યો." પછી તેમણે વિક્રમ તરફ જોયું, જે જમીન પર મોઢું છુપાવીને બેઠો હતો. "વિક્રમ, યુ આર ટર્મિનેટેડ! તને નોકરીમાંથી તો કાઢવામાં આવે જ છે પણ તારી સામે પોલીસ કમ્પ્લેઈન પણ થાય છે."
સિક્યુરિટી ગાર્ડ્સે વિક્રમને કોલર પકડીને બહાર ખેંચ્યો. ઓફિસના વૉટ્સએપ ગ્રૂપમાં કમેન્ટ્સનો પૂર આવ્યો હતો. જે પુરુષો અત્યાર સુધી વિક્રમની વાતો પર હસતા હતા, એ બધા જ ફફડી ગયા હતા. તેમને સમજાઈ ગયું હતું કે અંજલિ સાથે હવે આંખ મિલાવવાની પણ તેમની ઓકાત નહોતી. ઓફિસના બાકીના પુરુષો કાયમ માટે પોતાની 'ખો' ભૂલી ગયા હતા.
બીજા સોમવારે જ્યારે અંજલિ ઓફિસે આવી ત્યારે આખો સ્ટાફ ઊભો થઈ ગયો. બધાએ તાળીઓના ગડગડાટથી તેનું સ્વાગત કર્યું. કંપનીના માલિકે અંજલિને વિક્રમની ખાલી પડેલી પોસ્ટ પર સેલ્સ અને એડમિનિસ્ટ્રેશનની કમાન્ડ સોંપી દીધી. કારણ કે મેનેજમેન્ટ સમજી ગયું હતું કે જે સ્ત્રી મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં આટલી બહાદુરીથી ન્યાય મેળવી શકે તે કંપનીને પણ બેસ્ટ રીતે હેન્ડલ કરી શકે.
અંજલિ પોતાની કેબિનની ખુરશી પર બેઠી. આજે તેની આંખોમાં નમ્રતાની સાથે સાથે એક અદભુત સન્માન અને વિજયની ચમક હતી. તેણે સાબિત કરી દીધું હતું કે સ્ત્રી ભલે ગરીબ હોય કે સાલસ, પણ તે ક્યારેય 'અબળા' નથી હોતી. જરૂર પડે ત્યારે તે દુર્ગા બનીને પાપીઓનો નાશ કરતા પણ જાણે છે.
