જય માતાજી
આ "આગળ વધવા" ની રેસ જ એવી છે, જેનો ક્યારેય અંત જ નથી આવતો.
---
બાળક હજુ માંડ ત્રણ વર્ષનું થાય કે એના ભણતરની રેસ શરૂ થઈ જાય. મા-બાપના દિલમાં તો બસ એક જ અરમાન હોય—મારું બાળક આગળ વધવું જોઈએ, ક્લાસમાં ટોપ કરવું જોઈએ, જેથી એની સુંદર સ્કૂલ અને ભવિષ્ય બને.
આ 'આગળ વધવા' ની ગાડી એકવાર પટરી પર ચડી ગઈ પછી ક્યારેય ઊભી જ નથી રહેતી:
* પહેલાં ધોરણ ૧ થી ૧૦ ની રેસ.
* પછી ધોરણ ૧૦ બોર્ડમાં આગળ વધવું, એટલે કે સારા ટકા લાવવા, જેથી સારી સ્કૂલમાં એડમિશન મળે.
* પછી ધોરણ ૧૨ બોર્ડની સીડી પાર કરીને કોલેજમાં પહોંચવાનું.
* કોલેજ પૂરી થાય એટલે સારી જોબ મેળવવા માટે આગળ વધવાનું.
* જોબ મળી જાય પછી મહેનત કરીને પ્રમોશન લેવા માટે દોડવાનું, અથવા એનાથી પણ કોઈ મોટી સરકારી નોકરી માટે આગળ વધવાનું.
* નોકરી-ધંધામાં સેટ થયા પછી મેરેજ કરવા માટે આગળ વધવાનું.
* લગ્ન પછી સમાજની નજરમાં આગળ વધવાનું, કુટુંબ અને દુનિયાની રેસમાં ટકી રહેવાનું.
આટલું બધું પતી જાય એટલે વળી પાછી જવાબદારીઓ બદલાય. માતા-પિતાની જગ્યાએ હવે પત્નીની ઈચ્છા શરૂ થાય કે, "મારો પતિ આગળ વધવો જોઈએ!" જો કોઈ સારી સરકારી નોકરી મળી પણ ગઈ, તોય એમાં પ્રમોશન માટે અથવા એનાથી પણ મોટી જોબ માટે ભાગદોડ ચાલુ જ રહે.
આ બધા 'આગળ વધવાના' ચક્કરમાં આપણે આપણા પોતાના માટે ક્યારે પાછળ રહી ગયા, એની આપણને પોતાની ખબર જ નથી રહેતી!
આપણે ક્યારે આપણા પોતાના માટે જીવ્યા? ક્યારે પોતાની ખુશી માટે આગળ વધ્યા?
આ આગળ વધવાની અંધાધૂંધીમાં જિંદગી ક્યારે પૂરી થઈ જશે અને ક્યારે મોત આવી જશે એની પણ ખબર નથી રહેતી.
કોને ખબર કે આ 'આગળ જવાની' રેસનું સાચું પૂર્ણવિરામ ક્યારે આવશે? કદાચ એનું પૂર્ણવિરામ તો છેલ્લે **મોત** જ હશે, કોને ખબર?
બચપણથી શરૂ થયેલી આ દોડ ક્યારે ઘડપણમાં બદલાઈ જાય છે એની ખબર જ નથી રહેતી. નિવૃત્તિની ઉંમર આવે ત્યારે પણ મન તો ક્યાંક પેલી રેસમાં જ દોડતું હોય છે—બાળકોના લગ્ન, એમના બાળકો, એમના ભવિષ્ય અને સમાજમાં નાક ઊંચું રાખવાની ફિકર! માણસ જીવવાનું ભૂલીને માત્ર દોડતો જ રહે છે.
ક્યારેક સવારે વહેલા ઊઠીને શાંતિથી બે બે ઘડી પંખીઓનો કલરવ સાંભળવાની ફુરસદ આ દોડ ક્યારેય નથી આપતી. ચાનો કપ હાથમાં હોય પણ મગજમાં તો આવતીકાલના ટાર્ગેટ અને ચિંતાઓ જ ઘૂમતી હોય છે. શું આ જિંદગી છે? કે પછી માત્ર શ્વાસ લેવાની એક મશીનરી?
શરીર જ્યારે ઢીલું પડે અને આંખો ઝાંખી થાય, ત્યારે અચાનક પાછળ વળીને જોતી વખતે સમજાય છે કે આપણે જે સફળતા પાછળ આખી જિંદગી હોડ લગાવી દીધી, એ સફળતા આપણને સાચો આનંદ આપી શકી કે નહીં! ફૂલોની સુગંધ માણ્યા વગર જ બગીચો વટાવી જવામાં શું મજા?
એટલે જ, આ અંધાધૂંધી ભરેલી રેસમાંથી ક્યારેક બહાર નીકળીને બે ઘડી પોતાની જાત સાથે વિતાવવી ખૂબ જરૂરી છે. સમય રહેતાં જો આપણે જાતે જ આ 'આગળ વધવાની' બેફામ દોડ પર પૂર્ણવિરામ નહીં મૂકીએ, તો આ રેસ આપણને ક્યારે થકવીને હરાવી દેશે એની ખબર પણ નહીં પડે. જિંદગી જીવવાની છે, માત્ર જીવતા રહેવાનું નથી!
શું તમને ખબર છે કે આ આગળ વધવાનો સિલસિલો ક્યારે અટકશે? કદાચ ક્યારેય નહીં... કદાચ આપણે જાતે જ જિંદગીના કોઈ મોડ પર પૂર્ણવિરામ મૂકીને પોતાની જાતને સમજાવવી પડશે કે—"બસ, હવે આગળ નહીં, અહીં જ અટકી જઈએ અને જીવી લઈએ!"
જિંદગીની સાચી શાંતિ કદાચ આ 'પૂર્ણવિરામ' સ્વીકારવામાં જ છે.
તમને શું લાગે છે મારા દુર્લભ જીવો!
આગળ વધવાની દોડ ચાલુ રાખવી જોઈએ કે પછી પુર્ણવિરામ મુકી જીવનની સુગંધ માણીવી જોઈએ!
