#ટોપિકઓફધડે

'સમાંતર બ્રહ્માંડ(Parallel universe)'

સમાંતર બ્રહ્માંડ, આજના સમયનો ખૂબજ જટિલ, વિવાદાસ્પદ અને જેના ઉપર લાંબા સમય સુધી ચર્ચા કરી શકાય તેવો ટોપિક છે!!

એક આખું અન્ય બ્રહ્માંડ, જે આપણા બ્રહ્માંડને સમાંતર અસ્તિત્વ ધરાવે છે , કેટલીક સંભાવનાના આધારે તફાવતો સાથે!!

સમાંતર બ્રહ્માંડનો સિદ્ધાંત ભૌતિકશાસ્ત્રી(Physicist) "હ્યુજ એવરેટ" ધ્વારા આપવામાં આવ્યો! હ્યુજ એવરેટનું ક્વોન્ટમ ફિઝિક્સમાં મોટું યોગદાન છે!

હવે સમાંતર બ્રહ્માંડનો વિચાર આવ્યો કેવી રીતે?!

જ્યારે આપણે કોઈ પણ ક્વોન્ટમ ઑબ્જેક્ટને માપીએ છીએ , ત્યારે તે કાં તો કણ હોઈ શકે કાં તો તરંગ હોઈ શકે છે!

તે સમયે, વૈજ્ઞાનિકો સમજી શક્યા ન હતા કે આ કેવી રીતે શક્ય છે! આ સમજાવવા માટે, હ્યુજ એવરેટ દ્વારા સમાંતર બ્રહ્માંડોની શક્યતા સૂચવવામાં આવી. તેમણે સમજાવ્યું કે જ્યારે કોઈ વૈજ્ઞાનિક ક્વોન્ટમ ઑબ્જેક્ટને માપે છે અને તે એક કણ હોય, ત્યારે સમાંતર બ્રહ્માંડને સંતુલનમાં રાખવા માટે, જ્યારે સમાંતર બ્રહ્માંડમાં તે જ વૈજ્ઞાનિક તે જ ક્વોન્ટમ ઑબ્જેક્ટને માપે છે, ત્યારે તે એક તરંગ તરીકે વર્તે છે!

હ્યુજના આ સિદ્ધાંતને આધાર લઈ વૈજ્ઞાનિકોએ સૂચવ્યું કે, જ્યારે તમે કોઈ ઇવેન્ટ દાખલ કરો છો, ત્યારે તેના ચોક્કસ સંખ્યામાં પરિણામો હોય છે!
આ સંભવિત પરિણામોમાંથી આપણાં બ્રહ્માંડમાં માત્ર એક જ પરિણામ ઉદ્ભવે છે, તેથી અન્ય તમામ સંભવિત પરિણામોને સમાવવા માટે, જેટલા પરિણામો હોય છે તેને આધારે બ્રહ્માંડ, ઘણા સમાંતર બ્રહ્માંડોમાં વિભાજિત થાય છે!

આ પ્રક્રિયાને સમજવા માટે એક ઉદાહરણ જોઈએ!

જો તમે કાર ચલાવી એક જગ્યાએથી અન્ય જગ્યાએ જઈ રહ્યા છો અને તમે તમારા ગંતવ્ય સ્થાન સુધી કોઈ મુશ્કેલી વિના પહોંચી જાવ છો!

પરંતુ આ જ ઘટનાના અન્ય કેટલાંય પરિણામો હોઈ શકે છે! જેમકે, કાર પંચર પડે, કારનો અકસ્માત થાય, કાર બંધ પડી જાય વગેરે..
તો એક જ ઘટનાના આવા અનેક પરિણામો ઉદભવે છે અને આવા અનેક પરિણામોને સમાવવા માટે બ્રહ્માંડ અનેક સમાંતર બ્રહ્માંડોમાં વિભાજિત થાય છે!

-નીલકંઠ

Read More

બ્લેક નાઈટ(Black Knight) સેટેલાઇટ, જે આપણી પૃથ્વીની ધ્રુવીય ભ્રમણકક્ષા(polar orbit)માં છે. કેટલાક યુએફઓલોજીસ્ટ અને વૈજ્ઞાનિકો કે જેઓ એલિયન્સમાં રૂચિ ધરાવે છે તેઓના મતાનુસાર આ રહસ્યમય સેટેલાઈટ ૧૩,૦૦૦ વર્ષથી પૃથ્વીની ભ્રમણકક્ષામાં છે!

બ્લેક નાઈટ સેટેલાઇટને સૌપ્રથમ વખત "નિકોલા ટેસ્લા" ધ્વારા ડિટેકટ કરવામાં આવ્યુ હતું! જ્યારે નિકોલા ટેસ્લા વીજળીને વાયરલેસ રીતે કનેક્ટ કરવા માટેના ફેરફાર ઉપર કામ કરી રહ્યા હતા ત્યારે એક એકસપરિમેન્ટ દરમિયાન તેઓએ એક રહસ્યમય સિગ્નલને ડિટેકટ કર્યું અને આ રહસ્યમય સિગ્નલ વારંવાર રિપીટ થઈ રહ્યું હતું. આવું જ સમાન સિગ્નલ 1928 માં સિવિલ એન્જિનિયર "જોર્ગન હલ્સ" દ્વારા ડિટેકટ કરવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે તેઓ નોર્વેમાં રેડિયો રીસીવર ઉપર શોર્ટવેવ ટ્રાન્સમિશન સાંભળી રહ્યા હતાં ત્યારે તેઓએ નોંધ્યું કે એક રહસ્યમય સિગ્નલ વારંવાર રિપીટ થઈ રહ્યું છે!

૧૯૫૭માં સોવિયેત રશિયા દ્વારા સૌપ્રથમ સેટેલાઈટ "સ્પુતનિક ૧" લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું! આ પહેલાં કોઈ પણ દેશ પાસે એવી કોઈ પણ પ્રકારની ટેકનોલોજી નહોતી અને કોઈ પણ દેશ ધ્વારા સેટેલાઈટ લોન્ચ કરવામાં આવ્યું નહોતું! આ બ્લેક નાઈટ સેટેલાઇટને ત્યારબાદ ફરીથી ૧૯૬૦, ૧૯૬૩ અને ૧૯૭૩માં ફરીથી ડિટેકટ કરવામાં આવ્યું!

૧૯૯૮માં નાસા દ્વારા એક ફોટો જાહેર કરવામાં આવ્યો ત્યારે આ બ્લેક નાઈટ સેટેલાઇટનો પાકકો સબૂત દુનિયાની સામે આવ્યો!

પરંતુ હજું પણ આ બ્લેક નાઈટ સેટેલાઇટ એક રહસ્ય બનીને રહ્યું છે! ઘણાં વૈજ્ઞાનિકોનું કહેવું છે કે આ માત્ર અફવા છે અને આ વાતમાં કોઈ તથ્ય નથી! પરંતુ યુએફઓ અને એલિયન્સમાં રૂચિ ધરાવતા ઘણાં લોકો અને વૈજ્ઞાનિકોનું કહેવું છે કે આ સેટેલાઇટ પૃથ્વી ઉપર હજારો વર્ષ પહેલાં વસવાટ કરતી કોઈ એડવાન્સ સભ્યતા ધ્વારા અથવા અન્ય કોઈ પરગ્રહી સભ્યતા ધ્વારા પૃથ્વીની ભ્રમણકક્ષામાં મૂકવામાં આવ્યું છે!

-નીલકંઠ

Read More

#ફોટોઓફધડે

સૌપ્રથમ વખત આપણી 'મિલ્કિવે' ગેલેક્સીની મધ્યમાં રહેલ સુપર મેસિવ બ્લેક હોલ 'Saggitarius A*'ની ઈમેજ લેવામાં આવી છે! આ ઈમેજ, ઈવેન્ટ હોરાઇઝન ટેલિસ્કોપ ધ્વારા લેવામાં આવી છે! કોઈ પણ ગેલેક્સીમાં રહેલ સુપર મેસિવ બ્લેક હોલની ઈમેજ આપણે લેવી હોય તો પૃથ્વી જેટલું મોટું ટેલિસ્કોપ જોઈએ પરંતુ તે અશક્ય છે! પરંતુ આપણી પાસે ઈવેન્ટ હોરાઇઝન ટેલિસ્કોપ છે જેને આ વાતને શક્ય બનાવી છે! આ ઈવેન્ટ હોરાઇઝન ટેલિસ્કોપ એ આઠ ટેલિસ્કોપ્સનો એક સમૂહ છે જેમાંના દરેક ટેલિસ્કોપ્સ પૃથ્વી ઉપર જુદી જુદી જગ્યાએ આવેલાં છે! આ ટેલિસ્કોપ્સ ધ્વારા પૃથ્વી ઉપરથી જુદી જુદી જગ્યાએથી ડેટા કલેકટ કરવામાં આવે છે અને આ ડેટાને આધારે ફાઈનલ ઈમેજ તૈયાર કરવામાં આવે છે!

આ પહેલાં પણ ઈવેન્ટ હોરાઇઝન ટેલિસ્કોપ ધ્વારા સુપર મેસિવ બ્લેક હોલની ઈમેજ લેવામાં આવી હતી જેને 'M87*' નામ આપવામાં આવ્યું છે! આ બ્લેક હોલ 'Messier 87' અથવા 'M87' નામની ગેલેક્સીમાં આવેલું છે આ ગેલેક્સી પૃથ્વીથી ૫૫ મિલિયન પ્રકાશ વર્ષ દૂર આવેલી છે! આ બ્લેક હોલનું દળ સૂર્યની તુલનાએ ૬.૫ બિલિયન ગણું વધારે છે!

'Saggitarius A*' પૃથ્વીથી ૨૫,૬૪૦ પ્રકાશ વર્ષ દૂર આવેલું છે! આ બ્લેક હોલનું દળ સૂર્યની તુલનાએ ૪.૩ મિલિયન ગણું વધારે છે!

-નીલકંઠ

Read More

#ફોટોઓફધડે

કલ્પના કરો કે સૂર્યની ખૂબ જ નજીક એક ગ્રહ છે અને તેના ઉપર આપણે રહીએ છીએ અને આ ગ્રહને એક કાયમી પૂંછડી છે!

અહીં વાત થઈ રહી છે બુધ(Mercury) ગ્રહની! બુધ ગ્રહ સૂર્યથી ખૂબજ નજીક છે, આપણા સૌરમંડળનો સૌપ્રથમ ગ્રહ બુધ છે! બુધ ગ્રહની સૂર્યથી દૂરી પૃથ્વીથી સૂર્યની દૂરી કરતાં અડધી છે, બુધ ગ્રહનું દળ પૃથ્વીની તુલનાએ ૫.૫% જેટલું જ છે! બુધ ગ્રહ ઉપર સૂર્ય માંથી નીકળતા સૌર તોફાનો તથા સૌર રેડિયેશનનો સતત મારો થતો રહે છે, ત્યાં વાતાવરણ તો છે પરંતુ તેને ટકાવી રાખવા માટે ગુરુત્વાકર્ષણ બળ ખૂબ જ ઓછું છે તેથી વાતાવરણ હોવા છતાં પણ વાતાવરણ નથી તેવું કહી શકાય! ત્યાં રહેવાની કલ્પના પણ કરી શકાય તેમ નથી!

હવે આપણે ધૂમકેતુ અને ઉલ્કાપિંડોની પૂંછડી જોઈ છે! આપણે જેને તૂટતો તારો અથવા ખરતો તારો કહીએ છીએ તે વાસ્તવમાં કોઈ તારો નથી હોતો પરંતુ તે ઉલ્કાપિંડો અને ધૂમકેતુ હોય છે! આવા પિંડો જ્યારે સૂર્યની નજીકથી પસાર થાય છે ત્યારે તેમાં રહેલો બરફ અને ગેસ ગરમ થઈ સતત અવકાશમાં ફેંકાય છે જેથી તેની પાછળ પૂંછડી જેવી રચના બને છે અને તેમાં જે ગેસનું પ્રમાણ વધુ હોય તે ગેસના રંગની પૂંછડી જોવા મળે છે!

પરંતુ કોઈ ગ્રહની આવી પૂંછડી જોવા મળે તો?!
વેલ, તાજેતરમાં જ બુધ ગ્રહની આવી પૂંછડી જોવા મળી છે. બુધ ગ્રહને પોતાનું મેગ્નેટિક ફિલ્ડ છે પરંતુ તે પણ ખૂબ જ નબળું છે જેથી સૂર્યમાંથી નીકળતાં રેડિયેશન અને સૌર તોફાનોનો આ મેગ્નેટિક ફિલ્ડ સામનો કરી શકતું નથી અને બુધ ગ્રહના વાતાવરણમાં રહેલ સોડિયમ, ઓક્સિજન, પોટેશિયમ, હાઈડ્રોજન અને હિલિયમ જેવા ગેસ આ સૌર તોફાનોને કારણે અવકાશમાં ફેંકાય છે જેથી પૂંછડી જેવી રચના બને છે અને સૂર્યમાંથી નીકળતા અલ્ટ્રાવાયોલેટ રેડિયેશનને કારણે આ પૂંછડી ચમકે છે!

નીચેના ફોટોમાં દેખાતી પૂંછડીને 'Mercury's Sodium- Tail' નામ આપવામાં આવ્યું છે આ ફોટો સોડિયમ ફિલ્ટર ધરાવતાં લેન્સથી લેવામાં આવ્યો છે! આ પૂંછડીનો કલર ઓરેન્જ-યલો છે જે સોડિયમ ગેસ રહેલો હોવાનો પૂરાવો આપે છે!

-નીલકંઠ

Read More

આપણે હાલ પૃથ્વી ઉપર સુરક્ષિત રહી શકીએ છીએ તેના માટે આપણી ગેલેક્સીની મધ્યમાં રહેલ સુપર મેસિવ બ્લેક(Saggitarius A* or Sar A*)જવાબદાર છે! વેલ, બ્લેક હોલ્સને આપણે બ્રહ્માંડમાં રહેલ રાક્ષસ પણ કહી શકીએ! આ બ્લેક હોલ્સ વિશાળકાય તારાઓને પોતાનામાં સમાવી લે છે પરંતુ બ્લેક હોલના આ જ ગુણધર્મએ જ પૃથ્વી અને આપણને સુરક્ષિત રાખ્યા છે!
શરૂઆતમાં આ સુપર મેસિવ બ્લેક હોલ ખૂબ જ એક્ટિવ હતું! આ બ્લેક હોલ ધ્વારા અગણિત તારાઓને પોતાનામાં સમાવી લેવામાં આવ્યા હતા! એવા અગણિત તારાઓ હતાં જે આપણાં સૂર્યથી અબજો વર્ષ પહેલાં અસ્તિત્વમાં આવ્યા હતાં! એ સમય એવો હતો કે સૂર્ય અસ્તિત્વમાં પણ નહોતો આવ્યો અને આ તારાઓ તેઓના અંતિમ સમયમાં હતાં પરંતુ આવા તારાઓને પણ આપણી ગેલેક્સીની મધ્યમાં રહેલ સુપર મેસિવ બ્લેક હોલ ધણું એક્ટિવ હોવાને કારણે આ બ્લેક હોલની ગ્રેવિટિ સતત પોતાની તરફ ખેંચી રહી હતી!

હવે વિચારો કે સૂર્યની આસપાસ આવા તારાઓ જે પોતાના અંતિમ સમયમાં હતાં તે સૂર્યની નજીક આવેલાં હોય અને ગમેતે સમયે સુપરનોવામાં પરિણમે તો તેમાંથી નીકળતી ઊર્જા સૂર્યને ઘણું નુકસાન પહોંચાડી શકે અને પૃથ્વીનું તો કોઈ અસ્તિત્વ જ ન હોત! આ સુપર મેસિવ બ્લેક હોલને કારણે આવા અગણિત તારાઓનો અંત આવ્યો હતો! શરૂઆતના સમયમાં આપણી ગેલેક્સીમાં જેટલા તારા હતાં તેમાંથી અગણિત તારાઓનો આ સુપર મેસિવ બ્લેક હોલ ધ્વારા અંત આવ્યો હતો! પરંતુ હાલ આ બ્લેક ઘણું ઓછુ એક્ટિવ છે!


-નીલકંઠ

Read More

#ટોપિકઓફધડે

માઇક્રોનોવા

માઇક્રોનોવાની ઘટના તાજેતરમાં જ રેકોર્ડ કરવામાં આવી છે! માઇક્રોનોવા એ અન્ય નોવાના(તારાકીય વિસ્ફોટો) પ્રકારોમાંનો એક નવો જ પ્રકાર છે!

માઇક્રોનોવા એ અત્યંત શક્તિશાળી ઘટના છે, પરંતુ ખગોળીય સ્કેલ પર તે નાની છે! માઇક્રોનોવાની ધટના , સામાન્ય નોવા(તારાકીય વિસ્ફોટ) કરતાં ઘણી ઓછી ઊર્જાસભર હોય છે, આ પ્રકારની ઘટના વ્હાઈટ ડ્વાર્ફ તારાઓમાં જોવા મળે છે. વ્હાઈટ ડ્વાર્ફ તારાઓ મૃત તારાઓ હોય છે જે સૂર્ય જેટલું દળ ધરાવે છે પરંતુ આ તારાઓ ખૂબજ પ્રબળ ઘનત્વ ધરાવે છે. આ તારાઓનું કદ પૃથ્વી જેટલું જ હોય છે!

બે તારાઓ એકબીજાના ગુરુત્વીય પ્રભાવને કારણે એકબીજાના ચક્કર લગાવતા હોય છે જેને એકબીજાની કક્ષામાં હોય છે એવું પણ કહી શકાય! આવા બે તારાઓથી બનતી સ્ટાર સિસ્ટમને 'ડબલ સ્ટાર સિસ્ટમ' કહે છે! આવી ડબલ સ્ટાર સિસ્ટમમાં જ્યારે કોઈ એક તારો વ્હાઈટ ડ્વાર્ફ હોય તો તે તારો તેની કક્ષામાં રહેલ અન્ય તારા માંથી મેટર(પદાર્થ) અને ગેસ(હાઈડ્રોજન ગેસ સૌથી વધુ માત્રામાં હોય છે)ને પોતાની તરફ ખેંચે છે! હવે આ વ્હાઈટ ડ્વાર્ફ તારાઓ સ્ટ્રોંગ મેગ્નેટિક ફિલ્ડ ધરાવતાં હોય છે તેથી અન્ય તારા માંથી ખેંચવામાં આવતો હાઈડ્રોજન ગેસ વ્હાઈટ ડ્વાર્ફ તારાઓના ચુંબકીય ધ્રુવો ઉપર આવી જાય છે અને ન્યુક્લિયર ફ્યુઝનની પ્રક્રિયાને કારણે હાઇડ્રોજન ગેસ હિલિયમ ગેસમાં રૂપાંતર પામતો હોય છે અને આ પ્રક્રિયાને કારણે વ્હાઈટ ડ્વાર્ફ તારાઓની સપાટી ઉપર વિસ્ફોટો થતાં જોવા મળે છે જે પરંતુ તે ઓછા સમય સુધી જોવા મળે છે! અને અન્ય નોવા(તારાકીય વિસ્ફોટો) કરતાં ઓછી ઊર્જા ઉત્પન્ન થતી હોય છે!

(વિડિયોમાં વ્હાઈટ ડ્વાર્ફની આસપાસ જોવા મળતી ડિસ્કમાં અન્ય તારા માંથી ખેંચવામાં આવતાં મેટર અને ગેસ રહેલાં હોય છે!)

-નીલકંઠ

Read More
epost thumb

વેરાન કોઈ રણ સમો હું, દરિયાની ચાહના મારે ક્યાં,
કોઈ મૃગજળ થઈ, જો હવે ભળે તું મ્હારામાં..!

-નીલકંઠ

The laws of nature creat vastly different worlds with the tiniest of changes!

હું એવી જગ્યાઓ જાણું છું કે,

જયાંથી પૃથ્વી એક રજકણ સમી અને સૂર્યના પ્રકાશમાં ઝળહળતી દેખાય છે!

જ્યાં એક ગ્રહ(શનિ)ની આસપાસ ૮૨ ચંદ્રો ભ્રમણકક્ષા(Orbit)માં છે!

જ્યાં "ટ્વિન્સ" તારાઓ એકબીજાની ભ્રમણકક્ષામાં છે. આ ટ્વિન્સ તારાઓની આસપાસ સૂર્યથી આઠ ગણો મોટો એક તારો ભ્રમણકક્ષામાં છે. આ તારાની આસપાસ જ્યુપિટરના કદનો એક ગ્રહ ત્રણેય તારાઓની ભ્રમણકક્ષામાં છે!

જયાં એક ગ્રહની સપાટી પર ઉભા રહીને આકાશમાં નજર નાખીએ તો ચાર સૂર્ય જોવા મળે છે!

જયાં પિતૃ તારાથી ખૂબજ નજીક હોવાને કારણે એક ગ્રહ પોતાનું વાતાવરણ ગુમાવી બેઠો છે, તે ગ્રહ સતત ગરમ થઈને તૂટી રહ્યો અને તેના મોલેકયૂલ્સ સતત અવકાશમાં ફેલાઈ રહ્યા છે!

જ્યાં બે આકાશગંગા(ગેલેક્સી) એકબીજાની એટલી નજીક છે કે તે "તારાઓ"ની આપ-લે કરી રહી છે!

જ્યાં બે આકાશગંગાઓનું જોડાણ થઈ એક નવી આકાશગંગા આકાર પામી રહી છે!

જ્યાં અબજોની સંખ્યામાં નવા તારાઓ જન્મ લઈ રહ્યા છે તો એટલા જ તારાઓ મૃત્યુ પણ પામી રહ્યા છે!

જ્યાં ધૂળ અને ગેસના વાદળો(નેબ્યુલા) વિવિધ રંગો ધ્વારા કોસ્મિક રંગોળી બનાવી રહ્યા છે!

જ્યાં દર સેકંડે એક નવા બ્લેક હોલનો જન્મ થઈ રહ્યો છે! આ બ્લેક હોલ્સ વિશાળકાય તારાઓ અને ગ્રહોને પોતાનામાં સમાવી રહ્યાં છે!

જ્યાં ન્યુટ્રોન તારો એક સેકન્ડમાં ૭૧૬ વખત પોતાની ધરી ઉપર ફરી રહ્યો છે!

જ્યાં બે મોટા કદના તારાઓ અને બે બ્લેક હોલ્સ વચ્ચે દર સેકન્ડે એક બ્રીજ (વોર્મહોલ્સ) બને છે અને તૂટે છે!

જ્યાં લાખોની સંખ્યામાં ગ્રહો(રોગ પ્લેનેટ) તારાઓના બંધનમાં નહીં પરંતુ સ્વતંત્ર રીતે ફરી રહ્યા છે!

જ્યાં કેટલાંય ગ્રહો ઉપર "વિવિધ સંસ્કૃતિઓ" વિકસીને નાશ પામી છે!

જ્યાં પૃથ્વી જેવાં અસંખ્ય ગ્રહો પૃથ્વી જેવું જ વાતાવરણ ધરાવે છે અને પૃથ્વી કરતાં પણ વધુ "વસવાટયોગ્ય" છે!

જ્યાં એસ્ટેરોઈડ્સમાં સોનાનો વિશાળ જથ્થો આવેલો છે!

જ્યાં સમયનું કોઈ અસ્તિત્વ નથી!
તો કયાંક સમય ઝડપથી પસાર થઈ રહ્યો છે, અને ક્યાંક સમય ધીમે પસાર થઈ રહ્યો છે!

જ્યાં લાખો તારાઓ એક સમૂહમાં આવેલાં છે અને એકબીજા સાથે "સ્ટ્રોંગ ગ્રેવિટિ" ધ્વારા જોડાયેલાં છે!

જ્યાં હજારોની સંખ્યામાં ગેલેક્સીસ ગ્રેવિટિ અને "ડાર્ક મેટર" ધ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલી છે!

જયાં સર્જન અને વિનાશ એક સાથે ચાલે છે અને આખા બ્રહ્માંડને સ્થિર રાખે છે!

-નીલકંઠ

Read More