ગ્રંથ: મનુસ્મૃતિ — અધ્યાય 3 (વિવાહ ધર્મ) મનુસ્મૃતિમાં લગ્ન પૂર્વે વાગ્દાન (Promise / Betrothal) ને ધર્મસંમત માનવામાં આવ્યું છે. ? ભાવાર્થ: > કન્યા અને વર વચ્ચે લગ્ન માટે જાહેર રીતે કરાયેલ સંકલ્પ — તે ધાર્મિક બંધન ગણાય છે. ? અહીં “વાગ્દાન” શબ્દનો અર્થ લગ્ન માટેનું વચનદાન થાય છે — જે આજની સગાઈનું મૂળ છે.
લગ્ન સંસ્કાર - ભાગ 1
લગ્ન સંસ્કાર ઇતિહાસલેખિકાMansi DesaiDesai MansiShastri1 સગાઈ 1️⃣ મનુસ્મૃતિ (Manusmriti) ગ્રંથ:મનુસ્મૃતિ — અધ્યાય 3 (વિવાહ ધર્મ)મનુસ્મૃતિમાં લગ્ન પૂર્વે વાગ્દાન (Promise Betrothal) ને ધર્મસંમત માનવામાં આવ્યું છે. ભાવાર્થ:> કન્યા અને વર વચ્ચે લગ્ન માટે જાહેર રીતે કરાયેલ સંકલ્પ — તે ધાર્મિક બંધન ગણાય છે. અહીં “વાગ્દાન” શબ્દનો અર્થલગ્ન માટેનું વચનદાન થાય છે — જે આજની સગાઈનું મૂળ છે.--- 2️⃣ ગૃહ્યસૂત્રો (Gṛhya Sūtras) ગ્રંથો:આપસ્તંબ ગૃહ્યસૂત્રઆશ્વલાયન ગૃહ્યસૂત્રબોધાયન ગૃહ્યસૂત્રઆ ગ્રંથોમાં લગ્ન પૂર્વે થતી વિધિઓને પૂર્વ સંસ્કાર (पूर्वकर्म) તરીકે વર્ણવવામાં આવી છે. તેમાં સ્પષ્ટ લખ્યું છે:> લગ્ન પહેલાં કન્યાના પરિવાર સાથે સંમતિ અને નિશ્ચય જરૂરી છે.️ આ જ વાગ્દાન = સગાઈ.--- 3️⃣ ધર્મસૂત્રો ગ્રંથ:આપસ્તંબ ધર્મસૂત્રગૌતમ ...Read More
લગ્ન સંસ્કાર - ભાગ 2
લ્હાણી ની વિધિ નો ઇતિહાસભાગ 2 લગ્ન નક્કી કરવાની વિધિલેખિકાMansi DesaiDesai MansiShastri અન્ય નામોલગ્ન લેખનલગ્ન નિશ્ચયલગ્ન સંકલ્પનિશ્ચય પત્ર(શાસ્ત્રીય નામ) સંકલ્પ ઐતિહાસિક પૃષ્ઠભૂમિ (History)પ્રાચીન ભારતના સમાજમાં લગ્ન માત્ર સામાજિક ઘટના નહોતી, તે એક ધાર્મિક સંસ્કાર (સંસ્કાર) હતો.વાગ્દાન (સગાઈ) પછીનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ પગથિયો હતો️ લગ્ન નિશ્ચય, જેમાં લગ્નની તિથિ, મુહૂર્ત અને નિયમો નક્કી થતા. શાસ્ત્રીય ઉલ્લેખ (પ્રમાણિક ગ્રંથો)️ 1️⃣ ગૃહ્યસૂત્રો(આશ્માયન, બૌધાયન, આપસ્તંબ)આ ગ્રંથોમાં લખ્યું છે:“વિવાહ માટે સંકલ્પ વિના કરાયેલ ક્રિયા અધૂરી ગણાય.”️ લગ્ન પહેલાં સંકલ્પ કરવો આવશ્યક માનવામાં આવ્યો છે.️ 2️⃣ મનુસ્મૃતિ – અધ્યાય 3મનુસ્મૃતિમાં ઉલ્લેખ છે કે:લગ્ન પહેલાં કન્યા–વરનું ગોત્ર કુળ તિથિ મુહૂર્તજાહેર કરવું જોઈએ.️ આ જાહેર જાહેરાત જ લગ્ન ...Read More
લગ્ન સંસ્કાર - ભાગ 3
લગ્ન સંસ્કારભાગ 3લેખિકાMansi DesaiDesai MansiShastri વિધિ નં. 3 : ચાંદી ચડાવવી / લગન લખાવવું(લગ્ન તારીખની ધાર્મિક ઘોષણા) અન્ય નામોચાંદી (ગુજરાતી પરંપરા)લગન લખાવવુંલગ્ન તિથિ લેખનલગ્ન પત્ર નિર્માણ(શાસ્ત્રીય અર્થમાં) વિવાહ કાળ નિર્ધારણ ઐતિહાસિક પૃષ્ઠભૂમિ (History)પ્રાચીન કાળમાં જ્યારેસગાઈ (વાગ્દાન)લગ્ન નિશ્ચયથઈ જાય, ત્યારબાદ લગ્નને અવિચલ અને જાહેર બનાવવા માટે લગ્નની તારીખ દેવતા, પંચાંગ અને સમાજ સમક્ષ જાહેર કરવી જરૂરી માનવામાં આવતી.આ જ પ્રક્રિયાને ગુજરાતમાં️ “ચાંદી ચડાવવી” કહેવાય છે.️ “ચાંદી” શબ્દ ક્યાંથી આવ્યો? પ્રાચીન સમયમાં:શુભ સમાચાર લખવા માટેચાંદીની પાટીયા / થાળી / પટ્ટી વપરાતીપંચાંગ મુજબ નક્કી થયેલી લગ્ન તારીખ ચાંદી પર લખવામાં આવતી️ આથી વિધિનું નામ પડ્યુંચાંદી ચડાવવી શાસ્ત્રીય ઉલ્લેખ (ગ્રંથ આધાર)️ 1️⃣ ગૃહ્યસૂત્રો(આપસ્તંબ, ...Read More