ભાગ ૧ — પહેલો પગાર, પહેલું રોકાણસવારના સાત વાગ્યા હતા.અમદાવાદની એક નાની સોસાયટીમાં રમેશભાઈ પોતાના ઘરની બાલ્કનીમાં ઊભા રહીને પી રહ્યા હતા. સામેના રસ્તા પર લોકો પોતપોતાના કામ માટે દોડી રહ્યા હતા. કોઈ ઓફિસે જતું હતું, કોઈ બાળકોને સ્કૂલે મૂકવા નીકળ્યું હતું, તો કોઈ શાકભાજીની લારી પાસે ઊભું હતું.રમેશભાઈની ઉંમર ત્યારે માત્ર બાવીસ વર્ષની હતી.હમણાં જ તેમને નોકરી લાગી હતી.પગાર હતો — ₹૩,૫૦૦.આજના સમયની સરખામણીમાં કદાચ નાનો લાગે, પરંતુ એ દિવસોમાં રમેશ માટે એ રકમ ખૂબ મોટી હતી.એ દિવસે ઓફિસમાંથી પગાર મળ્યો ત્યારે આખી સાંજ તેઓ એ નોટો વારંવાર ગણતા રહ્યા.ઘરે પહોંચ્યા ત્યારે તેમની માતા રસોડામાં રોટલી વણી રહી ...Read More

ભાગ ૨ — આજ નહીં, કાલેરવિવારની સવાર હતી.ઘડિયાળમાં સાડા આઠ વાગ્યા હતા. મીના રસોડામાં ચા બનાવી રહી હતી અને બાલ્કનીમાં પોતાની નાની બોલ લઈને રમતો હતો.રમેશભાઈ ટેબલ પર બેસીને એક કાગળ પર હિસાબ કરી રહ્યા હતા.પગાર આવ્યો હતો.સૌથી પહેલાં ઘરખર્ચ અલગ.પછી રાહુલની સ્કૂલ ફી.પછી મીનાની દવા.પછી વીજળીનું બિલ.અને છેલ્લે…રોકાણ.રમેશભાઈએ કેલ્ક્યુલેટર પર આંકડો નાખ્યો.“આ મહિને પાંચ હજારની SIP વધારી દઉં તો પાંચ વર્ષમાં સારી રકમ ઊભી થઈ જશે.”મીના ચા લઈને આવી.“આજે રાહુલને લઈને બહાર જઈએ?”રમેશે કાગળ પરથી નજર પણ ન ઉઠાવી.“ક્યાં?”“ક્યાંક પણ… પાર્કમાં, નદીકાંઠે, મોલમાં… બાળક આખું અઠવાડિયું સ્કૂલ અને ટ્યુશનમાં રહે છે.”રમેશે કેલ્ક્યુલેટર બાજુમાં મૂક્યો.“આ મહિને ખર્ચ થોડો વધારે ...Read More

ભાગ ૩ — બાળકોનું ભવિષ્યરમેશભાઈએ એ રાત્રે બહુ વિચાર્યું હતું.બારીની બહાર અંધારું હતું, પણ તેમના મનમાં જાણે હજારો વિચારો હતા.“હું મારા પરિવારનું ભવિષ્ય સુરક્ષિત કરી રહ્યો છું કે એમનું વર્તમાન ચોરી રહ્યો છું?”આ પ્રશ્ને તેમને આખી રાત ઊંઘવા દીધા નહોતા.સવારે મીના ચા લઈને આવી ત્યારે રમેશભાઈ પહેલેથી જ ટેબલ પર બેઠા હતા.“આજે વહેલા ઊઠી ગયા?”રમેશે કપ હાથમાં લીધો.“મીના, મેં નક્કી કર્યું છે.”“શું?”“રાહુલના ભવિષ્ય માટે હવે વધારે બચત કરીશ.”મીના થોડી ક્ષણ તેમને જોતી રહી.ગઈકાલની વાત પછી તેને લાગ્યું હતું કે કદાચ રમેશ કંઈક બદલશે.પણ રમેશની વાત સાંભળીને તે નિરાશ થઈ.“હજી વધારે?”“હા. રાહુલ મોટો થઈ રહ્યો છે. તેની કોલેજ, આગળનો અભ્યાસ, ...Read More

ભાગ ૪ — પપ્પા, તમારી પાસે સમય છે?રાહુલને નોકરી લાગ્યાને લગભગ છ મહિના થઈ ગયા હતા.હવે તે અમદાવાદથી દૂર શહેરમાં રહેતો હતો. નોકરી સારી હતી, પગાર સારો હતો અને જીવન ધીમે ધીમે પોતાની ગતિએ આગળ વધી રહ્યું હતું.રમેશભાઈ માટે આ ગર્વની વાત હતી.તેમણે જે સપનું જોયું હતું, એ જાણે પૂરું થઈ રહ્યું હતું.એક સાંજે ઓફિસમાંથી પાછા આવ્યા પછી તેમણે મીનાને કહ્યું,“આજે રાહુલનો પગાર આવ્યો છે.”મીના રસોડામાંથી બહાર આવી.“એણે કહ્યું?”“હા. અને કહે છે કે પહેલી સેલરીમાંથી આપણા માટે કંઈક મોકલશે.”મીનાના ચહેરા પર સ્મિત આવી ગયું.“મને કંઈ નથી જોઈતું. એ બસ ખુશ રહે એટલું પૂરતું.”રમેશ હસ્યા.“મેં એને કહ્યું કે પૈસા બચાવ. ...Read More

ભાગ ૫ — એક અધૂરું સપનુંડોક્ટરનો ફોન મૂક્યા પછી રમેશભાઈ થોડા સમય સુધી એક જ જગ્યાએ ઊભા રહ્યા.હાથમાં મોબાઇલ મીના રસોડામાં ચા બનાવી રહી હતી.બધું રોજ જેવું જ હતું.પણ રમેશભાઈના મનમાં કંઈક બદલાઈ ગયું હતું.“શું થયું?” મીનાએ પૂછ્યું.રમેશે થોડું હસવાનો પ્રયત્ન કર્યો.“કંઈ નહીં. ડોક્ટરે કેટલાક ટેસ્ટ કરાવવા કહ્યું છે.”“મારા?”“હા.”મીના થોડી ચિંતિત થઈ.“કેમ? કંઈ ગંભીર છે?”“ના, એવું કંઈ નથી. બસ રૂટીન ટેસ્ટ હશે.”રમેશ જાણતા હતા કે તેઓ પોતાને જ સમજાવી રહ્યા હતા.બીજા દિવસે સવારે બંને હોસ્પિટલ ગયા.મીનાના એક પછી એક ટેસ્ટ થયા.બ્લડ ટેસ્ટ.સોનોગ્રાફી.ECG.બીજા કેટલાક ટેસ્ટ.રમેશ દરેક રિપોર્ટ આવવાની રાહ જોઈ રહ્યા હતા.તેમની આખી જિંદગીમાં તેમણે અનેકવાર પૈસાના આંકડા જોયા હતા.પણ ...Read More

ભાગ ૬ — વધતું બેંક બેલેન્સકાશીની યાત્રા પૂરી કરીને રમેશભાઈ, મીનાબેન અને રાહુલ અમદાવાદ પાછા ફર્યા.ત્રણેયના ચહેરા પર થાક પરંતુ મનમાં એક અજાણી શાંતિ હતી.મીનાબેન તો જાણે વર્ષો પછી ફરી યુવાન બની ગયા હોય એમ લાગતું હતું.ટ્રેનમાંથી ઉતરતાં તેમણે કહ્યું,“રમેશ, આ સફર બહુ યાદ રહેશે.”રમેશ હસ્યા.“હવે બીજી જગ્યાની તૈયારી કરવી.”મીના આશ્ચર્યથી બોલ્યાં,“બીજી?”“હા. હવે દર વર્ષે ક્યાંક જઈશું.”રાહુલ તરત બોલ્યો,“પપ્પા, આ વાત હું રેકોર્ડ કરી લઉં?”બધા હસી પડ્યા.“કેમ?”“કારણ કે તમે આખી જિંદગી ‘પછી જઈશું’ કહેતા આવ્યા છો.”રમેશ પણ હસ્યા.“હવે નહીં.”પણ મનના એક ખૂણામાં તેમને ખબર હતી કે આ બદલાવ સરળ નહીં હોય.વર્ષોની આદત એક દિવસમાં છૂટતી નથી.ઘરે પહોંચ્યા પછી બીજા ...Read More

ભાગ ૭ — ઘર મોટું, વાતો નાનીહોસ્પિટલની એ રાત રમેશભાઈ માટે બહુ લાંબી હતી.રાહુલ એક બાજુની ખુરશી પર બેઠો અને રમેશ મીનાના બેડ પાસે.રાતના બે વાગ્યા હતા.હોસ્પિટલના કોરિડોરમાં શાંતિ હતી. ક્યારેક કોઈ નર્સના પગલાંનો અવાજ સંભળાતો.રમેશ મીનાનો હાથ પકડીને બેઠા હતા.મીના ઊંઘી રહી હતી.પણ રમેશની આંખોમાં ઊંઘ નહોતી.તેમના મનમાં એક જ વિચાર ફરી રહ્યો હતો—“આટલા વર્ષો મેં શું મેળવ્યું અને શું ગુમાવ્યું?”સવારે ડોક્ટરે ફરી તપાસ કરી.“હાલમાં સ્થિતિ સ્થિર છે,” ડોક્ટરે કહ્યું.રમેશે ઊંડો શ્વાસ લીધો.“પણ આગળ શું?”“નિયમિત દવા, ચેકઅપ અને તણાવ ઓછો રાખવો જરૂરી છે.”રમેશે તરત કહ્યું,“એ હવે કોઈ કામ નહીં કરે.”મીનાએ હળવું હસીને કહ્યું,“હું શું કામ કરું છું?”રમેશે કહ્યું,“તમે ...Read More

ભાગ ૮ — જે માટે બચાવ્યું, એ જ દૂર થઈ ગયુંરાતના સાડા અગિયાર વાગ્યા હતા.ઘરમાં બધું શાંત હતું.દિવાલ પરની ધીમે ધીમે આગળ વધી રહી હતી, પરંતુ રમેશની આંખોમાં ઊંઘનું નામ નહોતું.તે પલંગ પર પડ્યો હતો અને છત તરફ જોઈ રહ્યો હતો.આજે પહેલી વાર તેને પોતાના જ ઘરમાં અજાણ્યા માણસ જેવું લાગતું હતું.ટેબલ પર તેની પાસબુક પડી હતી.પાસબુકની બાજુમાં એક કાગળ હતો.નિવૃત્તિ પછીના ખર્ચનો હિસાબ.પેન્શન કેટલું આવશે, બેંકમાં કેટલી બચત છે, મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં કેટલું રોકાણ છે, ફિક્સ ડિપોઝિટ કેટલી છે…બધું જ તેણે વર્ષો સુધી ખૂબ જ સમજદારીથી સાચવ્યું હતું.તેને હંમેશાં એક જ વિચાર રહ્યો હતો—“આજે થોડું ઓછું જીવી લઈશ, પણ ...Read More

ભાગ ૯ — માણસનું રોકાણરમેશ અને સરિતા પહેલી વાર વર્ષો પછી ફરવા જવાના હતા.ગંતવ્ય બહુ મોટું નહોતું.માત્ર ત્રણ દિવસ એક નાનું હિલ સ્ટેશન.પણ સરિતા માટે એ પ્રવાસ કોઈ હિલ સ્ટેશન કરતાં મોટો હતો.એ જાણતી હતી કે આ પ્રવાસ માત્ર ફરવા માટે નહોતો.આ પ્રવાસ એ બે માણસો વચ્ચે ખોવાઈ ગયેલા વર્ષોને ફરીથી શોધવાનો પ્રયાસ હતો.“રમેશ, આ સાડી કેવી લાગે છે?”સરિતા અરીસાની સામે ઊભી હતી.રમેશે ચશ્મા ઉતારીને તેને જોયું.“સરસ લાગે છે.”“ખરેખર?”“હા.”સરિતા હસીને બોલી,“આટલાં વર્ષોમાં પહેલી વાર તું મારી સાડી ધ્યાનથી જોઈ રહ્યો છે.”રમેશ પણ હસ્યો.“પહેલાં સમય નહોતો.”સરિતા તરત બોલી,“સમય નહોતો કે આપણે સમય કાઢ્યો નહોતો?”રમેશ ચૂપ થઈ ગયો.સરિતાએ વાત હળવી કરવા ...Read More

ભાગ ૧૦ — જ્યારે પૈસા ઓછા પડ્યાહિલ સ્ટેશન પરથી પાછા આવ્યા પછી રમેશના જીવનમાં એક નાનો બદલાવ આવ્યો હતો.હવે દરેક વાતમાં પૈસાની ગણતરી કરતો નહોતો.સવારે સરિતા સાથે ચા પીવી.સાંજે થોડું ચાલવા જવું.જૂના મિત્રોને ફોન કરવો.ક્યારેક મન થાય તો બહાર જમવા જવું.નાની નાની વસ્તુઓમાં ખુશી શોધવી.રમેશને લાગતું હતું કે કદાચ હવે જીવન થોડું સરળ થઈ ગયું છે.પણ જીવન ક્યારેય એકસરખું રહેતું નથી.એક સવારે વિવેકનો ફોન આવ્યો.“પપ્પા…”એના અવાજમાં પહેલાની જેમ આત્મવિશ્વાસ નહોતો.“હા બેટા, બોલ.”થોડી ક્ષણ મૌન રહ્યું.“મારી નોકરી ચાલી ગઈ.”રમેશના હાથમાંથી ચાનો કપ લગભગ છૂટી ગયો.“શું?”“કંપનીમાં મોટું ડાઉનસાઇઝિંગ થયું. આખી ટીમમાંથી ઘણા લોકોને કાઢી નાખ્યા.”“પણ તું તો કહેતો હતો કે તારી ...Read More

ભાગ ૧૧ — જિંદગીનો હિસાબરાતના લગભગ દસ વાગ્યા હતા.ઘરમાં બધાં સૂઈ ગયા હતા.સરિતા પણ પોતાના રૂમમાં આરામ કરી રહી રમેશ આજે સૂવા માંગતો નહોતો.એના હાથમાં વર્ષો જૂની એક ડાયરી હતી.કવર થોડું ફાટેલું હતું.કિનારીઓ પીળી પડી ગઈ હતી.પણ અંદર લખેલા દરેક શબ્દમાં રમેશની આખી જિંદગી હતી.એણે ડાયરી ખોલી.પહેલા પાનાં પર લખ્યું હતું—“મારા પરિવારના ભવિષ્ય માટે.”નીચે તારીખ હતી.આજથી લગભગ ત્રીસ વર્ષ પહેલાંની.રમેશે આંગળીથી એ તારીખને સ્પર્શ કરી.“ત્રીસ વર્ષ…”એ ધીમેથી બોલ્યો.“ત્રીસ વર્ષ સુધી હું ભવિષ્ય માટે જીવતો રહ્યો.”એણે આગળનું પાનું ફેરવ્યું.---રોકાણ — ૧૦,૦૦૦ રૂપિયારમેશને યાદ આવ્યું.એ વખતે તેનો પગાર બહુ ઓછો હતો.પણ તેણે પહેલો રોકાણનો કાગળ હાથમાં લીધો ત્યારે તેને એવું લાગ્યું ...Read More

ભાગ ૧૨ — હવે કોના માટે?રાતના લગભગ અગિયાર વાગ્યા હતા.ઘરમાં બધા સૂઈ ગયા હતા.પણ રવિની આંખોમાં ઊંઘ નહોતી.તે બાલ્કનીમાં પર એકલો બેઠો હતો. સામે શહેરની લાઈટો ઝગમગી રહી હતી. વર્ષોથી તે આ જ લાઈટોને જોઈને એક સપનું જોતો આવ્યો હતો—“એક દિવસ મારી પાસે એટલા પૈસા હશે કે મારે કોઈ બાબતની ચિંતા નહીં રહે.”આજે ખરેખર તેની પાસે પૈસા હતા.બેંકમાં મોટું બેલેન્સ હતું.રોકાણો હતા.મકાન હતું.મ્યુચ્યુઅલ ફંડ, શેર અને ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ—બધું જ વ્યવસ્થિત હતું.પણ આજે પહેલી વાર તેને લાગ્યું—“મારી પાસે બધું છે… પણ મારી સાથે કોણ છે?”તેના હાથમાં મોબાઈલ હતો.તેણે દીકરાને ફોન કરવાનો વિચાર કર્યો.ઘણા દિવસોથી દીકરા સાથે સારી રીતે વાત થઈ ...Read More

ભાગ ૧૩ — જૂનું નામરવિએ જીવનમાં પહેલી વાર પૈસાની ફાઈલ બંધ કરીને સંબંધોની ફાઈલ ખોલી હતી.પણ બીજા જ દિવસે તેના જીવનમાં એક એવો ફોન આવ્યો, જેના માટે તે બિલકુલ તૈયાર નહોતો.સવારે નવ વાગ્યા હતા.રવિ નાસ્તો કરી રહ્યો હતો.મોબાઈલ વાગ્યો.અજાણ્યો નંબર.“હેલો?”થોડી ક્ષણ સામે કોઈ બોલ્યું નહીં.પછી એક ધીમો અવાજ આવ્યો—“રવિ?”રવિનો હાથ અટકી ગયો.આ અવાજ…ઓળખીતો લાગ્યો.પણ વર્ષો જૂની કોઈ યાદ જેવી ધૂંધળી.“કોણ?”સામેથી થોડું મૌન.પછી જવાબ આવ્યો—“તું મને ભૂલી ગયો છે?”રવિનું હૃદય અચાનક ઝડપથી ધબકવા લાગ્યું.“નામ કહો.”સામેથી જવાબ આવ્યો—“કિરણ.”રવિના હાથમાંથી ચાનો કપ લગભગ છૂટી ગયો.કિરણ.આ નામ સાંભળ્યાને લગભગ પચ્ચીસ વર્ષ થઈ ગયા હતા.કિરણ તેનો સૌથી નજીકનો મિત્ર હતો.ક્યારેક બંને એક જ રૂમમાં ...Read More

ભાગ ૧૪ — જે સત્ય છુપાયું હતુંરવિના હાથમાં કાગળ હતો.પણ તેની નજર માત્ર એક જ નામ પર અટકી ગઈ પત્ની.જે હવે આ દુનિયામાં નહોતી.પચ્ચીસ વર્ષ પહેલાંની વાત.એટલે કે…તે સમયની, જ્યારે રવિ અને કિરણ પોતાના ભવિષ્ય માટે સંઘર્ષ કરી રહ્યા હતા.રવિએ કિરણ સામે જોયું.“આમાં નિશાનું નામ કેમ છે?”કિરણ થોડા સમય સુધી ચૂપ રહ્યો.પછી ધીમેથી બોલ્યો,“કારણ કે એ વખતે તને બચાવવા માટે નિશાએ એક મોટો નિર્ણય લીધો હતો.”“કયો નિર્ણય?”કિરણએ ઊંડો શ્વાસ લીધો.“તને યાદ છે, જ્યારે આપણા બિઝનેસ માટે પૈસા ઓછા પડ્યા હતા?”“હા.”“ત્યારે તું તારી બધી બચત મૂકી ચૂક્યો હતો.”રવિએ માથું હલાવ્યું.“પણ કિરણ… તું તો પણ તારી બચત મૂકી હતી.”“હા. પણ એ ...Read More

ભાગ ૧૫ — સૌથી મોટું રોકાણરાતના લગભગ અગિયાર વાગ્યા હતા.ઘરમાં બધું શાંત હતું.દીવાલ પરની ઘડિયાળ ધીમે ધીમે આગળ વધી હતી, પણ અમિતની આંખોમાંથી ઊંઘ ક્યાંક દૂર જતી રહી હતી.તે પોતાના રૂમની બારી પાસે ઊભો હતો.બહાર શહેરની લાઈટો ઝગમગી રહી હતી.એ જ શહેર…જેમાં તેણે વર્ષો સુધી પોતાના ભવિષ્ય માટે દોડધામ કરી હતી.પૈસા કમાયા હતા.મકાન લીધું હતું.રોકાણ કર્યું હતું.બેંક બેલેન્સ વધાર્યું હતું.શેરબજારમાં પૈસા નાખ્યા હતા.મ્યુચ્યુઅલ ફંડ, પ્રોપર્ટી, સોનુ…તેના જીવનમાં બધું જ રોકાણ હતું.પણ આજે પહેલી વાર તેને સમજાયું કે એક રોકાણ તે કરવાનું ભૂલી ગયો હતો.સંબંધોમાં.સવાર થઈ.અમિત વહેલો ઊઠ્યો.કબાટ ખોલીને તેણે જૂનો ફોટો આલ્બમ બહાર કાઢ્યો.એક ફોટામાં તે અને તેની પત્ની ...Read More