ભાગ ૮ — જે માટે બચાવ્યું, એ જ દૂર થઈ ગયું
રાતના સાડા અગિયાર વાગ્યા હતા.
ઘરમાં બધું શાંત હતું.
દિવાલ પરની ઘડિયાળ ધીમે ધીમે આગળ વધી રહી હતી, પરંતુ રમેશની આંખોમાં ઊંઘનું નામ નહોતું.
તે પલંગ પર પડ્યો હતો અને છત તરફ જોઈ રહ્યો હતો.
આજે પહેલી વાર તેને પોતાના જ ઘરમાં અજાણ્યા માણસ જેવું લાગતું હતું.
ટેબલ પર તેની પાસબુક પડી હતી.
પાસબુકની બાજુમાં એક કાગળ હતો.
નિવૃત્તિ પછીના ખર્ચનો હિસાબ.
પેન્શન કેટલું આવશે, બેંકમાં કેટલી બચત છે, મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં કેટલું રોકાણ છે, ફિક્સ ડિપોઝિટ કેટલી છે…
બધું જ તેણે વર્ષો સુધી ખૂબ જ સમજદારીથી સાચવ્યું હતું.
તેને હંમેશાં એક જ વિચાર રહ્યો હતો—
“આજે થોડું ઓછું જીવી લઈશ, પણ કાલે મારા પરિવારને કોઈ તકલીફ નહીં પડે.”
તેણે પોતાના માટે ક્યારેય મોંઘા કપડાં લીધાં નહોતાં.
મિત્રો સાથે બહાર જવાનું ટાળ્યું હતું.
ઘરનું રિનોવેશન પણ અટકાવ્યું હતું.
ક્યારેક પત્ની સરિતાએ કહ્યું હતું,
“આપણે પણ ક્યારેક ક્યાંક ફરવા જઈએ.”
ત્યારે રમેશ હસીને કહેતો,
“હમણાં નહીં… થોડાં વર્ષ પછી. અત્યારે બાળકોનું ભવિષ્ય બનાવવું છે.”
એ “થોડાં વર્ષ પછી” ક્યારેય આવ્યું જ નહીં.
બાળકો મોટા થયા.
પોતપોતાની દુનિયામાં વ્યસ્ત થઈ ગયા.
દીકરો વિવેક નોકરી માટે બીજા શહેરમાં જતો રહ્યો.
દીકરી કાવ્યા લગ્ન કરીને પોતાના સાસરે ચાલી ગઈ.
અને રમેશ?
એ હજુ પણ એ જ ઘરમાં હતો.
બેંકના ખાતામાં પૈસા વધતા ગયા…
પણ ઘરમાં વાતો ઘટતી ગઈ.
બીજા દિવસે સવારે રમેશે ચા બનાવી.
પહેલાં સરિતા માટે ચા બનાવતો ત્યારે બંને સાથે બેસીને પીતા.
આજે તેણે બે કપ બનાવ્યા.
એક પોતાનો.
બીજો સરિતાનો.
પણ સરિતા રસોડામાં આવી નહીં.
“સરિતા… ચા તૈયાર છે.”
કોઈ જવાબ ન આવ્યો.
રમેશે ફરી બોલાવ્યું.
“સરિતા?”
થોડીવાર પછી સરિતા બહાર આવી.
એના હાથમાં મોબાઇલ હતો.
“હા, શું થયું?”
“ચા બનાવી છે. આવ, સાથે પી લઈએ.”
સરિતાએ ઘડિયાળમાં જોયું.
“મારે આજે બહેન પાસે જવાનું છે. મોડું થઈ જશે.”
રમેશ થોડો અટકી ગયો.
“આજે?”
“હા.”
“પણ આજે તો…”
“શું?”
રમેશ ચૂપ થઈ ગયો.
“કંઈ નહીં.”
સરિતા ચા લઈને બાજુના રૂમમાં ચાલી ગઈ.
રમેશ એકલો ટેબલ પાસે બેઠો રહ્યો.
એણે સામે પડેલા બે કપ જોયા.
એક કપમાંથી વરાળ નીકળી રહી હતી.
બીજો કપ ધીમે ધીમે ઠંડો થઈ રહ્યો હતો.
રમેશને અચાનક સમજાયું—
કેટલીક વસ્તુઓ પૈસાની જેમ નથી હોતી.
પૈસા બચાવી શકાય.
સમય નહીં.
સંબંધો નહીં.
બાળપણ નહીં.
અને સાથે બેસીને પી શકાય એવી એક કપ ચા પણ નહીં.
બપોરે વિવેકનો ફોન આવ્યો.
“પપ્પા, કેમ છો?”
“સારું છું બેટા.”
“મમ્મી ક્યાં છે?”
“એ બહેન પાસે ગઈ છે.”
“ઓહ.”
થોડી ક્ષણ બંને તરફ શાંતિ રહી.
પછી રમેશે પૂછ્યું,
“તું ક્યારે આવશે?”
“પપ્પા, અત્યારે બહુ કામ છે. આવતા મહિને કદાચ આવી શકું.”
રમેશના ચહેરા પર નાનું સ્મિત આવ્યું.
“ચાલે.”
“અને હા પપ્પા, તમે જે ઇન્વેસ્ટમેન્ટની વાત કરતા હતા ને… એના પેપર તૈયાર રાખજો.”
રમેશ ચોંક્યો.
“કયા પેપર?”
“એ ફંડના. મારે થોડા પૈસાની જરૂર છે. એક પ્રોપર્ટીમાં ઇન્વેસ્ટ કરવાની તક મળી છે.”
રમેશે આંખો બંધ કરી.
“કેટલા?”
વિવેકે રકમ કહી.
રમેશ માટે એ બહુ મોટી રકમ હતી.
પણ એ જ પૈસા તો તેણે વિવેક માટે વર્ષોથી સાચવ્યા હતા.
“બરાબર,” રમેશે કહ્યું.
“પપ્પા, તમે ખરેખર આપી દેશો?”
“હા બેટા.”
“થૅન્ક યુ પપ્પા.”
ફોન કપાઈ ગયો.
રમેશ ફોન હાથમાં લઈને બેઠો રહ્યો.
તેના ચહેરા પર ખુશી હતી.
પણ અંદર ક્યાંક એક નાનો પ્રશ્ન ઊભો થયો—
“મારા માટે શું?”
એ પ્રશ્ન તેણે તરત જ દબાવી દીધો.
“બાપ પોતાના માટે નથી વિચારતો.”
તે પોતાને જ સમજાવવા લાગ્યો.
સાંજે સરિતા પાછી આવી.
રમેશે તેને વાત કહી.
“વિવેકને પૈસા જોઈએ છે.”
સરિતાએ તરત પૂછ્યું,
“કેટલા?”
રમેશે રકમ કહી.
સરિતા થોડીવાર ચૂપ રહી.
પછી બોલી,
“આપણે એટલા પૈસા આપવાના?”
“એના ભવિષ્ય માટે છે.”
“પણ રમેશ, આપણા ભવિષ્યનું શું?”
રમેશ હસ્યો.
“આપણું ભવિષ્ય તો સેટ છે.”
“કઈ રીતે?”
“આપણી પાસે ઘર છે. પેન્શન આવશે. થોડા પૈસા બેંકમાં છે.”
સરિતા તેની સામે જોઈ રહી.
“રમેશ… તું આખી જિંદગી બાળકોના ભવિષ્ય માટે રોકાણ કરતો રહ્યો.”
“હા.”
“પણ આપણા વર્તમાનમાં શું રોકાણ કર્યું?”
રમેશ પાસે કોઈ જવાબ નહોતો.
સરિતાએ ધીમેથી કહ્યું,
“યાદ છે? મેં તને કેટલી વાર કહ્યું હતું કે ક્યાંક ફરવા જઈએ?”
“હા.”
“તમે કહ્યું હતું—‘પછી જઈશું.’”
રમેશે માથું નીચે કરી દીધું.
“એ ‘પછી’ ક્યારેય આવ્યું નહીં, રમેશ.”
ઘરમાં ફરી શાંતિ છવાઈ ગઈ.
એ રાત્રે રમેશ ઘણાં વર્ષો પછી પોતાના જૂના કબાટ પાસે ગયો.
એણે કબાટ ખોલ્યું.
અંદર જૂની ફાઇલો, પાસબુક, પોલિસીના કાગળો અને રોકાણની વિગતો હતી.
બધું વ્યવસ્થિત હતું.
એક ફાઇલની વચ્ચે તેને એક જૂનો ફોટો મળ્યો.
ફોટામાં ચારેય જણ હતા.
રમેશ, સરિતા, વિવેક અને કાવ્યા.
પાછળ દરિયાકિનારો હતો.
ફોટાની તારીખ જોઈ.
૧૫ વર્ષ જૂનો.
રમેશ ફોટાને લાંબા સમય સુધી જોતો રહ્યો.
એ દિવસે બાળકો નાના હતા.
વિવેક રમેશના ખભા પર હાથ રાખીને ઊભો હતો.
કાવ્યા સરિતાને ચાંપીને ઊભી હતી.
અને બધાના ચહેરા પર હાસ્ય હતું.
રમેશની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા.
તે ધીમેથી બોલ્યો,
“મેં તો વિચાર્યું હતું કે પૈસા બચાવીને આ દિવસો ફરીથી ખરીદી લઈશ…”
એણે ફોટો હાથમાં મજબૂત પકડી લીધો.
“પણ સમય તો વેચાતો જ નથી.”
બીજા દિવસે સવારે રમેશે બેંકમાં જવાનું નક્કી કર્યું.
પણ આ વખતે રોકાણ વધારવા માટે નહીં.
એણે પોતાની એક જૂની ફિક્સ ડિપોઝિટ તોડાવી.
સરિતા આશ્ચર્યથી જોઈ રહી.
“આ શું કરો છો?”
રમેશે હસીને કહ્યું,
“રોકાણ.”
“ક્યાં?”
“આપણા જીવનમાં.”
સરિતા કંઈ સમજી નહીં.
રમેશે કહ્યું,
“આપણે આવતા અઠવાડિયે ક્યાંક ફરવા જઈએ.”
સરિતાની આંખો પહોળી થઈ ગઈ.
“ખરેખર?”
“હા.”
“પણ પૈસા?”
રમેશ હસ્યો.
“પૈસા પાછા કમાઈ શકાશે.”
થોડી ક્ષણ રોકાઈને બોલ્યો,
“પણ જે સમય ગયો છે ને સરિતા… એ પાછો નહીં આવે.”
સરિતાની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા.
એણે પહેલી વાર રમેશનો હાથ પકડી લીધો.
અને રમેશને સમજાયું—
જીવનમાં સૌથી મોટું રોકાણ પૈસાનું નથી હોતું.
ક્યારેક એક કપ ચા સાથે બેસવામાં હોય છે.
ક્યારેક પરિવાર સાથે ફરવામાં.
ક્યારેક સંતાન સાથે વાત કરવામાં.
અને ક્યારેક…
પોતાના માટે જીવવામાં.
પણ રમેશને હજુ ખબર નહોતી કે આ નિર્ણય પછી એની જિંદગીમાં એક એવો વળાંક આવવાનો હતો, જ્યાં તેને નક્કી કરવું પડશે—
પૈસા બચાવવા કે માણસને બચાવવા?
અને એ નિર્ણય તેની આખી જિંદગી બદલી નાખવાનો હતો…
