ભાગ ૭ — ઘર મોટું, વાતો નાની
હોસ્પિટલની એ રાત રમેશભાઈ માટે બહુ લાંબી હતી.
રાહુલ એક બાજુની ખુરશી પર બેઠો હતો અને રમેશ મીનાના બેડ પાસે.
રાતના બે વાગ્યા હતા.
હોસ્પિટલના કોરિડોરમાં શાંતિ હતી. ક્યારેક કોઈ નર્સના પગલાંનો અવાજ સંભળાતો.
રમેશ મીનાનો હાથ પકડીને બેઠા હતા.
મીના ઊંઘી રહી હતી.
પણ રમેશની આંખોમાં ઊંઘ નહોતી.
તેમના મનમાં એક જ વિચાર ફરી રહ્યો હતો—
“આટલા વર્ષો મેં શું મેળવ્યું અને શું ગુમાવ્યું?”
સવારે ડોક્ટરે ફરી તપાસ કરી.
“હાલમાં સ્થિતિ સ્થિર છે,” ડોક્ટરે કહ્યું.
રમેશે ઊંડો શ્વાસ લીધો.
“પણ આગળ શું?”
“નિયમિત દવા, ચેકઅપ અને તણાવ ઓછો રાખવો જરૂરી છે.”
રમેશે તરત કહ્યું,
“એ હવે કોઈ કામ નહીં કરે.”
મીનાએ હળવું હસીને કહ્યું,
“હું શું કામ કરું છું?”
રમેશે કહ્યું,
“તમે કશું નહીં કરો. હવે બધું હું કરીશ.”
મીના બોલી,
“આ વાત તો તમે પચ્ચીસ વર્ષથી કહો છો.”
રમેશ કંઈ બોલ્યા નહીં.
મીનાને બે દિવસ પછી ઘરે લાવવામાં આવી.
ઘર એ જ હતું.
મોટું.
સુંદર.
બધું વ્યવસ્થિત.
પણ એ દિવસે પહેલીવાર એ ઘર રમેશને અજાણ્યું લાગ્યું.
હોલમાં સોફા હતો.
ટેબલ પર ટીવી રિમોટ હતો.
દીવાલ પર પરિવારની તસવીરો હતી.
પણ ઘરમાં એક અજીબ ખાલીપો હતો.
રાહુલ પણ થોડા દિવસ માટે ઘરે રોકાઈ ગયો.
તે મમ્મીની દવા સમયસર આપતો.
ડોક્ટરની સૂચનાઓ લખતો.
રસોડામાં મમ્મીને મદદ કરતો.
રમેશ બધું જોઈ રહ્યા હતા.
એક સાંજે તેમણે રાહુલને કહ્યું,
“બેટા, તારી નોકરીનું શું?”
“મેનેજરને કહી દીધું છે. થોડા દિવસ વર્ક ફ્રોમ હોમ કરીશ.”
“પણ તારી કારકિર્દી?”
“પપ્પા, કારકિર્દી માટે માણસ છે. માણસ માટે કારકિર્દી નથી.”
રમેશ થોડા સમય સુધી દીકરાને જોતાં રહ્યા.
આ વાક્ય કદાચ તેમણે પોતાના જીવનમાં ક્યારેય સમજ્યું નહોતું.
રાત્રે ભોજન પછી રાહુલ પપ્પા સાથે બાલ્કનીમાં બેઠો.
“પપ્પા.”
“હા.”
“તમને એક વાત કહું?”
“હા.”
“તમે અને મમ્મી અહીં એકલા કેમ રહો છો?”
રમેશ હસ્યા.
“આપણું ઘર છે. ક્યાં જઈશું?”
“મારો મતલબ એ નથી.”
“તો?”
“મારી સાથે ચાલો.”
રમેશ ચોંક્યા.
“ક્યાં?”
“મારી સાથે. હું જ્યાં રહું છું ત્યાં.”
“ના બેટા.”
“કેમ?”
“આ ઘર છોડીને ક્યાં જવું?”
“ઘર મોટું છે. પણ તમે બંને આખો દિવસ એકલા રહો છો.”
રમેશે કહ્યું,
“અમે બરાબર છીએ.”
રાહુલે ધીમેથી કહ્યું,
“પપ્પા, ‘બરાબર’ અને ‘ખુશ’ એક જ વાત નથી.”
રમેશ ચૂપ થઈ ગયા.
થોડીવાર પછી રાહુલે આગળ કહ્યું,
“પપ્પા, જ્યારે હું નાનો હતો ત્યારે તમે મારી માટે બધું બચાવ્યું.”
“હા.”
“મારી ફી, કોલેજ, નોકરી સુધી બધું.”
“એ તો મારી ફરજ હતી.”
“હવે મારી ફરજ છે.”
રમેશ તરત બોલ્યા,
“ના. તું તારી જિંદગી જીવ.”
રાહુલ હસ્યો.
“મારી જિંદગીમાં તમે બંને છો.”
રમેશની આંખો ભીની થઈ ગઈ.
“બેટા, અમે તારા પર ભાર બનવા નથી માંગતા.”
“તમે ભાર નથી.”
રાહુલે પપ્પાનો હાથ પકડી લીધો.
“પપ્પા, તમે મને જીવન આપ્યું છે. હવે જો હું તમને થોડો સમય આપું તો એ ભાર કેવી રીતે બની શકે?”
બીજા દિવસે રાહુલે એક નિર્ણય કર્યો.
તે શહેરમાં પોતાના ફ્લેટની નજીક એક મોટું ઘર શોધવા લાગ્યો.
રમેશને ખબર પડી ત્યારે તેમણે વિરોધ કર્યો.
“આટલો ખર્ચ શા માટે?”
રાહુલે હસીને કહ્યું,
“પપ્પા, આ વખતે ખર્ચ નહીં ગણાય.”
“પૈસા બચાવવા જોઈએ.”
“હા. પણ બધા પૈસા બચાવવા નહીં.”
રમેશ હસ્યા.
“મારો દીકરો હવે મને જ શીખવાડે છે.”
“તમારા પાસેથી જ શીખ્યો છું.”
એક અઠવાડિયા પછી રાહુલે એક ઘર બતાવ્યું.
ઘર ખૂબ મોટું નહોતું.
પણ તેમાં સુંદર બાલ્કની હતી.
નાનું મંદિર.
રસોડું.
ત્રણ રૂમ.
અને સૌથી મહત્વનું—
રાહુલનું ઘર પણ નજીક હતું.
મીનાએ ઘર જોયું.
“મને ગમે છે.”
રમેશે પૂછ્યું,
“ખરેખર?”
“હા.”
“પણ આપણું ઘર?”
મીના ધીમેથી બોલી,
“આ ઘર આપણે કેટલાં વર્ષથી સાચવી રહ્યા છીએ. હવે કદાચ કોઈ બીજાને એની જરૂર હશે.”
રમેશે ઘરની દીવાલ તરફ જોયું.
આ દીવાલોમાં રાહુલનું બાળપણ હતું.
તેની ઊંચાઈ માપવાના નિશાન હતા.
જૂની સાયકલ રાખવાની જગ્યા હતી.
મીનાની રસોડાની સુગંધ હતી.
ઘણાં વર્ષોની યાદો હતી.
પણ એક સત્ય પણ હતું—
યાદોને ઘરમાં રાખી શકાય છે, માણસોને નહીં.
માણસો સાથે રહેવા પડે.
થોડા દિવસમાં ઘરની મોટાભાગની વસ્તુઓ પેક થવા લાગી.
રમેશ પોતાની સ્ટડીમાં ગયા.
ટેબલ પર ફાઇલો.
જૂની ડાયરી.
કેલ્ક્યુલેટર.
રોકાણના કાગળો.
બધું જોઈને તેઓ એક ક્ષણ માટે અટકી ગયા.
પછી એક મોટી ફાઇલ હાથમાં લીધી.
“રાહુલ — ભવિષ્ય.”
રમેશે ફાઇલ ખોલી.
અંદર વર્ષોની બચત હતી.
રાહુલના ભવિષ્ય માટે.
તેમણે ધીમેથી ફાઇલ બંધ કરી.
અને બાજુમાં બીજી ફાઇલ મૂકી.
તેના ઉપર લખ્યું—
“આપણું આજ.”
રાહુલ પાછળથી આવ્યો.
“આ શું છે?”
રમેશ હસ્યા.
“નવી ફાઇલ.”
“એમાં શું છે?”
“પ્રવાસ.”
“કેટલા?”
“જેટલા સમય અને તબિયત મંજૂર કરે એટલા.”
“અને બજેટ?”
રમેશે કહ્યું,
“હવે બજેટ પછી.”
રાહુલ હસવા લાગ્યો.
“વાહ પપ્પા!”
નવા ઘરમાં પહેલો દિવસ.
સાંજે મીના બાલ્કનીમાં બેઠી હતી.
રમેશ ચા લઈને આવ્યા.
“લો.”
મીનાએ કપ લીધો.
“આજે તમે ચા બનાવી?”
“હા.”
“ખાંડ કેટલી?”
“તમે કહો એટલી.”
મીના હસ્યાં.
“પચ્ચીસ વર્ષ પછી પતિને પત્નીની ચામાં કેટલી ખાંડ જોઈએ એ ખબર પડી.”
રમેશ પણ હસ્યા.
“પહેલાં સમય ક્યાં હતો?”
મીના થોડા સમય ચૂપ રહી.
પછી બોલી,
“હવે છે.”
રાત્રે ત્રણેય સાથે બેઠા.
રાહુલે કહ્યું,
“આપણે દર રવિવારે સાથે જમવાનું.”
મીના બોલી,
“અને મહિને એક વાર બહાર જવાનું.”
રમેશે કહ્યું,
“અને વર્ષે ઓછામાં ઓછા બે પ્રવાસ.”
રાહુલ હસ્યો.
“પપ્પા, તમે ખરેખર બદલાઈ ગયા.”
રમેશે જવાબ આપ્યો,
“મોડું થયું છે બેટા.”
રાહુલ બોલ્યો,
“પણ થયું તો ખરું.”
થોડા દિવસો સુધી જીવન સુંદર રીતે ચાલ્યું.
સવારે મીના મંદિર જતી.
રમેશ બગીચામાં ફરવા જતા.
રાહુલ ઓફિસનું કામ કરતો.
સાંજે ત્રણેય ચા સાથે બેસતા.
વાતો થતી.
હાસ્ય થતું.
ઘરમાં હવે ટીવીનો અવાજ ઓછો અને લોકોના અવાજ વધારે સંભળાતા.
રમેશને લાગ્યું—
“આટલું બધું મેળવવા માટે મને પચ્ચીસ વર્ષ કેમ લાગ્યા?”
એક સાંજે રાહુલ ઓફિસમાંથી આવ્યો.
તે થોડો ચિંતિત લાગતો હતો.
રમેશે પૂછ્યું,
“શું થયું?”
“કંઈ નહીં.”
“મને ખબર છે. બોલ.”
રાહુલ થોડો સમય ચૂપ રહ્યો.
પછી બોલ્યો,
“મારી કંપનીમાં ટ્રાન્સફરની વાત છે.”
“ક્યાં?”
“વિદેશમાં.”
મીના ચોંકી.
“કેટલા સમય માટે?”
“કદાચ ત્રણ વર્ષ.”
રૂમમાં અચાનક શાંતિ થઈ ગઈ.
રમેશે દીકરાની તરફ જોયું.
ત્રણ વર્ષ.
ફરી દૂર.
ફરી અલગ ઘર.
ફરી ફોન.
ફરી વિડિયો કોલ.
ફરી રાહ.
રાહુલે કહ્યું,
“પપ્પા, હું આ તક છોડવા માંગતો નથી. પણ તમને બંનેને એકલા મૂકવાની ચિંતા છે.”
રમેશે થોડા સમય સુધી કંઈ કહ્યું નહીં.
પછી હળવું સ્મિત કર્યું.
“જા.”
રાહુલ ચોંક્યો.
“પપ્પા?”
“જા. તારી તક છે.”
“પણ તમે?”
“અમે બરાબર રહીશું.”
મીના રમેશ તરફ જોઈ રહી હતી.
રમેશે આગળ કહ્યું,
“આ વખતે હું તને રોકીશ નહીં.”
રાહુલની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા.
“ખાતરી?”
રમેશે માથું હલાવ્યું.
“હા. કારણ કે તારા ભવિષ્ય માટે રોકાણ મેં કર્યું છે. હવે તું તારા જીવનમાં રોકાણ કર.”
રાહુલ પપ્પાને ગળે લાગી ગયો.
એ રાત્રે રમેશ બાલ્કનીમાં બેઠા હતા.
સામે શહેરની લાઇટો ઝળહળી રહી હતી.
તેમણે પોતાના જીવનનો સૌથી મોટો વિરોધાભાસ સમજ્યો.
એક સમયે તેઓ દીકરાને પોતાની નજીક રાખવા માટે પૈસા બચાવતા હતા.
હવે તેઓ દીકરાને પોતાની પાસેથી દૂર જવા માટે હિંમત આપી રહ્યા હતા.
કારણ કે હવે તેમને ખબર પડી હતી—
પ્રેમ એટલે કોઈને પોતાની પાસે બાંધી રાખવું નહીં.
પ્રેમ એટલે એ માણસ જ્યાં ખુશ રહે, ત્યાં એને જવા દેવું.
પણ આ નિર્ણયની સાથે રમેશના જીવનમાં એક નવી ચિંતા જન્મી હતી.
કારણ કે રાહુલ વિદેશ જવાનો હતો.
અને મીનાની તબિયત…
હજી સંપૂર્ણ રીતે સારી નહોતી.
આગળ શું થશે?
શું પૈસા ફરી એકવાર કામ આવશે?
કે પછી એવી કોઈ વસ્તુ આવશે જેને ખરીદવા માટે દુનિયાની બધી સંપત્તિ પણ ઓછી પડશે?
રમેશે ઘડિયાળ તરફ જોયું.
સમય આગળ વધી રહ્યો હતો.
અને આ વખતે…
તેને સમયની દરેક ટિક-ટિક સંભળાઈ રહી હતી.
