ધ લાસ્ટ ચેપ્ટર : પ્રકરણ ૧૫
ચોંકાવનારો ઘટસ્ફોટ - દેવદત્ત શાસ્ત્રીનું સત્ય
લદ્દાખની એ બરફાચ્છદ અને સૂંફિયાણી ખીણમાં આવેલા પથ્થરના રહસ્યમય આશ્રમના બંધ દરવાજા બહાર પ્રિયાંશ અને માયા સ્તબ્ધ ઊભા હતા. દરવાજાની પાછળથી આવતા રેડિયોના ધીમા સંગીતે તેમના શ્વાસ અટકાવી દીધા હતા.
તેઓ હજી કશું વિચારે કે સમજે તે પહેલાં જ, આશ્રમની બાજુમાંથી એક વૃદ્ધ લામા (બૌદ્ધ સાધુ) ધીમા, શાંત પગલે ત્યાં આવી પહોંચ્યા. તેમના ચહેરા પર લદ્દાખના પહાડો જેવી જ ગાઢ કરચલીઓ અને આંખોમાં સદીઓની પવિત્ર શાંતિ હતી. લામાએ પોતાના હાથમાં રહેલી એક જૂની લોખંડની ચાવી બહાર કાઢી અને પ્રિયાંશ તરફ જોતા હળવું સ્મિત આપ્યું.
"તમે જેની રાહ જોઈ રહ્યા હતા, દરવાજો એની જ રાહ જોઈ રહ્યો છે, બેટા!"—લામાએ શાંત અવાજે કહ્યું અને આગળ વધીને આશ્રમનું પેલું તાજું તાળું ખોલી નાખ્યું.
પ્રિયાંશ અને માયા અંદર દાખલ થયા. આશ્રમની અંદરનું વાતાવરણ બહારની કડકડતી ઠંડીથી બિલકુલ વિપરીત હતું. રૂમની વચ્ચે એક લાકડાની સગડી (બુખારી) સળગી રહી હતી, જેમાંથી હૂંફાળો તાપ અને હળવો ધુમાડો આખા રૂમમાં ફેલાઈ રહ્યો હતો. બહાર બારીઓ પર ધોધમાર હિમવર્ષા (Snowfall) શરૂ થઈ ગઈ હતી અને બરફના નાના કણો કાચ સાથે અથડાઈને અનોખો અવાજ કરી રહ્યા હતા.
આશ્રમની અંદર ચારેય તરફ પુસ્તકોના ઢગલા અને કાગળો વેરવિખેર પડેલા હતા. ટેબલ પર એક જૂનો રેડિયો ચાલુ હતો, જેના પરથી ધીમા સૂરો વાગી રહ્યા હતા. પ્રિયાંશ આગળ વધ્યો અને ટેબલ પર પડેલી ડાયરીઓ અને ફાઇલોના પત્તાં ફેરવવા લાગ્યો.
જેવો તેણે મુખ્ય ડાયરી ખોલી અને તેના પાના વાંચવાનું શરૂ કર્યું, તેના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ. આ ડાયરીઓના શબ્દો અને તેમાં લખાયેલી કહાનીએ દેવદત્ત શાસ્ત્રીનું એવું સત્ય બહાર લાવ્યું જેની પ્રિયાંશે કલ્પના પણ નહોતી કરી!
દેવદત્ત શાસ્ત્રી કોઈ જાદુગર, સંત કે રહસ્યમય આત્મા નહોતા. આજથી વીસ વર્ષ પહેલાં, તે પણ પ્રિયાંશની જેમ જ દેશની એક પ્રીમિયર IIT સંસ્થામાંથી મિકેનિકલ એન્જિનિયરિંગ પાસ થયેલા એક અત્યંત તેજસ્વી અને પ્રતિભાશાળી યુવાન હતા. પરંતુ સમાજના ભારેખમ દબાણો, માતા-પિતાની અપેક્ષાઓ અને મોંઘા પૅકેજવાળી નોકરીના ગાંડપણથી કંટાળીને તે અચાનક બધું છોડીને આ પહાડોમાં ભાગી આવ્યા હતા. અહીં આવીને તેમણે આ એકાંત આશ્રમ બનાવ્યો હતો, જ્યાં તેઓ પોતાની જાતને શોધવાનો પ્રયત્ન કરતા હતા; પરંતુ આખી જિંદગી એન્જિનિયરિંગના ફોર્મ્યુલા અને કારકિર્દીના બોજ વચ્ચે ઘૂમતો તેમનો શ્વાસ આ નિર્જન પહાડોની એકરાત્રીમાં હિમવર્ષા વચ્ચે એક અકસ્માતમાં સદંતર થંભી ગયો હતો.
રૂમની એક બાજુએ ઊભેલા વૃદ્ધ લામાએ પ્રિયાંશના હાથમાં રહેલી ડાયરી તરફ જોયું અને ભારે અવાજે કહ્યું:
"તેણે આ પુસ્તક કોઈને માર્ગદર્શન આપવા નહોતું લખ્યું, બેટા... એ તો એના પોતાના અધૂરા સપનાઓનું કબ્રસ્તાન હતું!" - લામાના આ શબ્દો રૂમની દીવાલો સાથે અથડાઈને શાંત થઈ ગયા.
પ્રિયાંશની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા. તેને સમજાઈ ગયું કે દેવદત્ત શાસ્ત્રીની આ સફર એટલે બીજું કોઈ નહીં, પણ ભવિષ્યમાં આ જ રસ્તે ભટકવા માટે તૈયાર બેઠેલા પ્રિયાંશની પોતાની જ અરીસા જેવી છબી હતી! તે પણ પોતાના પિતા ધર્મેશભાઈના સપના અને IIT-એન્જિનિયરિંગના દબાણ નીચે એ જ રસ્તે ધકેલાઈ રહ્યો હતો જે રસ્તો દેવદત્તને આ કબ્રસ્તાન સુધી લઈ આવ્યો હતો.
માયાએ ધીમેથી પ્રિયાંશના ખભા પર હાથ મૂક્યો. પ્રિયાંશે ધ્રુજતા હાથે દેવદત્ત શાસ્ત્રીની એ છેલ્લી અને સૌથી જાડી ડાયરીનું સૌથી છેલ્લું પાનું ખોલ્યું.
તે પાના પર કંઈક એવું લખેલું હતું જેને જોઈને પ્રિયાંશનું લોહી થીજી ગયું.
છેલ્લા પાના પર દેવદત્તે પોતાના હાથે કોઈ અજાણી ભવિષ્યવાણીની જેમ અમદાવાદમાં આવેલા પ્રિયાંશના જ ઘરનું ચોક્કસ જૂનું સરનામું અને તેના પિતા ધર્મેશભાઈનું નામ લખ્યું હતું! એનો અર્થ સ્પષ્ટ હતો—આ આખી કથા કોઈ સંયોગ નહોતી, પણ સમયનું એક એવું ચક્ર હતું જ્યાં ભૂતકાળ અને ભવિષ્ય એકબીજા સાથે વણાયેલા હતા.
બહાર હિમવર્ષા વધુ તીવ્ર બની ગઈ હતી અને પહાડોના સસવાટા વચ્ચે પ્રિયાંશની નજર હવે પોતાના જ જીવનના આગામી અધ્યાય પર ચોંટી ગઈ હતી... ‘ધ લાસ્ટ ચેપ્ટર’ નું રહસ્ય ઉકેલાઈ ચૂક્યું હતું, પણ તેની વાસ્તવિકતાએ પ્રિયાંશને હંમેશ માટે બદલી નાખ્યો હતો!