“అమ్మా! మన ఇంట్లో దేవుడికి నైవేద్యం పెట్టడానికి కూడా అన్నం లేదు. మరి రేపు మనమేం తింటాం?”
ఆరేళ్ల చిన్నారి అమృత అడిగిన అమాయకపు ప్రశ్నకు తల్లి వసుధ గుండె నిలువునా బరువెక్కింది. మూడు రోజులుగా ఆ నిరుపేద ఇంట పొయ్యి వెలగలేదు. మట్టి కుండను తడిమినా గుప్పెడు ధాన్యపు గింజ కూడా లభించలేదు. బిడ్డ ఆకలి మంటలను చల్లార్చలేని తన నిస్సహాయతను తలుచుకుని ఆమె కళ్లల్లో నీళ్లు సుళ్లు తిరిగాయి.
ఒకప్పుడు పచ్చని పంట పొలాలతో, సమృద్ధిగా ఫలించే వృక్షాలతో, కలకలపారే సెలయేళ్లతో కళకళలాడిన ఆ ప్రాంతం ఇప్పుడు జీవకళ ఉడిగిపోయింది. ఎటు చూసినా విటతటమైన ఎండిన నేల, నిలువునా బీటలు వారిన చెరువులు, ఆకలి దప్పులతో అలమటిస్తున్న ప్రాణికోటి మాత్రమే గోచరిస్తున్నాయి.
ఈ భీకర విపత్తుకు కారణం దుర్గముడనే అసురుడి దురాశ. బ్రహ్మదేవుడిని మెప్పించి వేదాలన్నీ తన వశమయ్యే వరాన్ని పొందాడతడు. దానితో మునులు వేదమంత్రాలను విస్మరించారు. యజ్ఞయాగాదులు నిలిచిపోయాయి. దైవబలం క్షీణించి, పురాణకథనం ప్రకారం గగనం నుంచి వర్షపు బొట్టు రాలక, శతాబ్ద కాలం పాటు భూమండలమంతా తీవ్రమైన అనావృష్టితో అల్లాడిపోయింది. మానవులతో పాటు సమస్త పశుపక్ష్యాదులు జలము, గ్రాసము లేక ప్రాణాలు విడిచాయి.
ఒకనాడు అమృత ఇంటి గుమ్మం ముందుకు ఆకలితో సొమ్మసిల్లి ఒక ఆవుదూడ వచ్చి పడింది.
“అమ్మా! దీనికి తినుటకు ఏమైనా పెట్టవా?” అని అమృత ఆత్రుతగా అడిగింది.
వసుధ దిగులుగా “మనకే తినడానికి ఏమీ లేదు తల్లీ!” అంది.
అప్పుడు అమృత “అయితే మనం ఆకలిని సహించగలం కదా అమ్మ! దీనికి కొంచెం ఆహారం దొరికితే బతుకుతుంది కదా!” అంది.
ఆ పసిదాని నిష్కల్మషమైన మాటలు వసుధ హృదయాన్ని ద్రవీభవింపజేశాయి. ఆమె ఇంట్లో దాచుకున్న ఆఖరి ఎండుటాకులను నీటిలో నానబెట్టి ఆ దూడకు తినిపించింది.
ఆ కరుణామయ దృశ్యాన్ని తిలకించిన ఒక వృద్ధ మహర్షి అటుగా వచ్చి, “తల్లీ! తీవ్ర ఆకలిలో ఉండి కూడా మరొక ప్రాణి ఆర్తిని గుర్తించావు. అదే నిజమైన మాతృత్వ స్వరూపము. జగన్మాత కరుణాంతరంగము కూడా ఇటువంటిదే!” అని ప్రశంసించాడు.
వసుధ వినయంతో “స్వామీ! జగజ్జననికి మా దీనస్థితి కనిపించడం లేదా?” అని ప్రశ్నించింది.
“కనిపిస్తోంది తల్లీ! అందుకే ఆమెను ప్రార్థించడానికి ఋషులందరూ హిమాలయ శిఖరాలకు తరలివెళ్లారు. సృష్టిని పరిపాలించే ఆ తల్లి తన బిడ్డల అలమటను శాశ్వతంగా సహించదు!” అని ఆ ముని అభయమిచ్చాడు.
నగరాజైన హిమాలయాలలో ఋషులు, దేవతలు పరమేశ్వరిని ఆతురతతో ప్రార్థించారు. “జగన్మాతా! క్షామంతో అలమటిస్తున్న జీవరాశుల ప్రాణాలను కాపాడు. నీ సృష్టికి నీవే సర్వాధారము. నీ దివ్య అనుగ్రహం లేక ఏ ఒక్క ప్రాణి కూడా నిలువజాలదు!” అని వేడుకున్నారు.
ఆ కరుణాకర ప్రార్థనలకు ద్రవించిన ఆదిపరాశక్తి అత్యద్భుత దివ్యరూపంలో ప్రత్యక్షమైంది. నీలమేఘ శ్యామల కాంతితో భాసిల్లుతున్న ఆ మాతకు అసంఖ్యాకమైన నేత్రాలు ప్రశోభిల్లుతున్నాయి. చతుర్భుజాలలో ధనుర్బాణాలు, కమలంతో పాటు వివిధ రకాల పండ్లు, శాకాలు, దుంపలు విరాజిల్లుతున్నాయి.
లోకంలోని సమస్త ప్రాణుల దుస్థితిని చూసి జగన్మాత హృదయం కరిగిపోయింది. ఆమె అమృత నేత్రాల నుండి కరుణాశ్రువులు జాలువారాయి. ఆ బాష్పబిందువులు ధాత్రిని తాకగానే వర్షధారలుగా మారి తొమ్మిది రాత్రులపాటు భూమిని ఆప్లావితం చేశాయి. ఎండిన నదులు పునరుజ్జీవించి ప్రవహించాయి. జలాశయాలు నిండాయి. ఎండిన నేలలో నూతన జీవచైతన్యం అంకురించింది.
అయిననూ ప్రజల ఆకలి సమస్య వెంటనే తీరలేదు.
“అమ్మా! వర్షాలు కురిశాయి గానీ, పంటలు చేతికి రావడానికి సమయం పడుతుంది. అప్పటివరకు మా బిడ్డలు ఏ విధంగా జీవించగలరు?” అని మునులు వేడుకున్నారు.
అప్పుడు జగన్మాత మందహాసంతో తన కరకమలములలోని ఫలాలు, కూరగాయలు, దుంపలను సకల జీవులకు ప్రసాదించింది. అవి ఎంతమందికి పంచిపెట్టినా అక్షయమై నిలిచాయి. మానవులకు పౌష్టికాహారాన్ని, పశువులకు పచ్చికను, పక్షులకు ధాన్యాన్ని సమకూర్చింది. నేలపై నూతన పంటలు చేతికందే వరకు జీవకోటి ఆకలి తీర్చే శోధనను తానే స్వీకరించింది.
అందుకే ఆ లోకమాత శాకంభరీదేవిగా ప్రసిద్ధికెక్కింది. శాకాలు, ఫలాలు, మూలకందాలతో సమస్త జీవులను సంపోషించిన అన్నదాతగా దేవతల కీర్తనలందుకుంది.
అనంతరం దుర్గముడు అహంకారంతో దేవిపై సమరానికి దిగాడు. ఆదిపరాశక్తి తన అపార దివ్యశక్తులతో అసురసేనను తుత్తునియలు చేసి, దుర్గముడిని సంహరించింది. అపహరణకు గురైన వేదాలను తిరిగి ఋషులకు అందించి సనాతన ధర్మాన్ని పునఃప్రతిష్ఠించింది.
కొంతకాలానికి వసుధ గ్రామంలో మళ్లీ పైరుపంటలు పచ్చగా విలసిల్లాయి. అమృత ఇంటిముందు రోపించిన కూరగాయల మొక్కలు సమృద్ధిగా ఫలించాయి. మొదట కాసిన కాయను కోసిన అమృత ఆనందంతో తల్లి వద్దకు పరుగెత్తింది.
“అమ్మా! ఈ కాయను మనం తిందామా?” అని అడిగింది.
వసుధ చిరునవ్వుతో “ముందుగా ఆకలితో ఉన్నవారికి అందిద్దాం తల్లీ! జగన్మాత మనకు నేర్పిన ధర్మం అదే!” అని పలికింది.
ఆ సద్భావంతో ఆ గ్రామంలో ఒక మహోన్నత సంప్రదాయం అంకురించింది. ప్రతి కుటుంబం తమ పంటలో కొంతభాగాన్ని అవసరంలో ఉన్నవారికి పంచడం ఆనవాయితీగా మార్చుకుంది. ప్రజలు శాకంభరీదేవికి కృతజ్ఞతలు తెలుపుతూ అన్నదానాన్ని తమ జీవన విధానంలో భాగం చేసుకున్నారు.
ఆకలితో అల్లాడే వారికి అన్నం అందించే ప్రతి హస్తంలోనూ శాకంభరీదేవి కరుణాకటాక్షం ప్రతిఫలిస్తుంది. ఆకలి తీర్చడం అనేది కేవలం భౌతిక దానం కాదు, మరొక ప్రాణికి జీవించే ప్రాణదానము.
సృష్టికి గ్రాసాన్ని అందించిన శాకంభరీదేవి మహోజ్వల చరిత్ర మానవాళికి ఒక పరమసత్యాన్ని ఉపదేశిస్తోంది. భగవంతుడికి సమర్పించే నైవేద్యం ఎంత పవిత్రమైనదో, ఆకలిగొన్నవారికి అందించే కబళము అంతకంటే మహోన్నతమైన మానవీయ సేవ. ఆహారాన్ని వృథా చేయకుండా, ప్రకృతిని ఆరాధిస్తూ, లభించిన అన్నాన్ని అందరితో పంచుకోవడమే ఆ అన్నపూర్ణేశ్వరి పట్ల మనం ప్రకటించే నిజమైన భక్తిప్రపత్తి.
సకల జీవకోటిని నిరంతరం పోషించే ఆ జగన్మాత అనుగ్రహం ప్రసరించిన చోట అభావానికి స్థానం ఉండదు. ఆర్ద్రత, కరుణతో నిండిన మానవ హృదయమే ఆ దేవికి అత్యంత ప్రీతిపాత్రమైన శ్రేష్ఠమైన ఆలయం!
శాకంభరీదేవి సకల జీవకోటికి అన్నం ప్రసాదించే కరుణామయి, సృష్టిని పోషించే ఆదిపరాశక్తి. ఆకలితో అలమటిస్తున్న ప్రాణుల బాధను తన బాధగా భావించి, శాకాలు, ఫలాలు, మూలకందాలను ప్రసాదించి జీవరాశులను రక్షించిన జగన్మాత ఆమె. ప్రకృతిలోని ప్రతి మొక్కలో, ప్రతి పండులో, ప్రతి ధాన్యపు గింజలో ఆమె దివ్యానుగ్రహం నిక్షిప్తమై ఉంది. అన్నాన్ని ప్రసాదించడమే కాదు, అన్నదానం ద్వారా మానవత్వాన్ని పెంపొందించాలని ఆమె చరిత్ర బోధిస్తుంది. ఆకలి తీర్చడం అత్యున్నతమైన ఆరాధన అని చాటిచెప్పే శాకంభరీమాత మాతృప్రేమకు, అపారమైన దయకు, నిస్వార్థ సేవకు ప్రతిరూపం. ఆమె అనుగ్రహంతో భూమి సస్యశ్యామలమై, జీవకోటి సుఖశాంతులతో వర్ధిల్లుతుంది. ప్రకృతిని పరిరక్షించడం, ఆహారాన్ని వృథా చేయకపోవడం, ఆకలితో ఉన్నవారికి అన్నం పంచడం ఆమెకు సమర్పించే నిజమైన పూజ. అన్నపూర్ణ స్వరూపిణిగా వెలసిన శాకంభరీదేవి కరుణకు హద్దులు లేవు. సమస్త జీవుల క్షేమమే ఆమె దివ్యసంకల్పం. ఆమె చల్లని చూపులే జగత్తుకు జీవనాధారం.