కార్తీకమాసం ఆరంభమైన తొలి సోమవారం. పల్లె చివరనున్న చిన్న శివాలయం వద్ద ఉదయం నుంచే భక్తుల సందడి మొదలైంది. ప్రతి ఒక్కరూ తమ కోరికలు నెరవేరాలని భగవంతుడిని ప్రార్థిస్తూ పూలు, పండ్లు సమర్పిస్తున్నారు. ఆ గుంపులో రామయ్య అనే వృద్ధుడు కూడా ఉన్నాడు. అతని చేతిలో పూల బుట్ట లేదు, కొబ్బరికాయ లేదు, ఖరీదైన నైవేద్యం లేదు. చిన్న నూనె సీసా, పత్తితో చేసిన రెండు వత్తులు మాత్రమే ఉన్నాయి.
ఆలయ అర్చకుడు చిరునవ్వుతో, “రామయ్యా! ఈరోజు కూడా అదే తెచ్చావా?” అని అడిగాడు.
రామయ్య వినయంగా, “స్వామీ! నా స్థోమత ఇంతే. దేవుడి ముందు వెలిగించే దీపమే నా మహా సమర్పణ. వెలుగు ఉన్న చోట చీకటి నిలవదు కదా!” అని అన్నాడు.
అతని మాటలు విన్న కొందరు చిరునవ్వు నవ్వినా, అర్చకుడు మాత్రం గౌరవంగా తల ఊపాడు.
ప్రతిроజూ ఉదయం, సాయంత్రం రామయ్య ఆ రెండు దీపాలను వెలిగించి కొద్ది సేపు నిశ్శబ్దంగా కూర్చునేవాడు. ఎలాంటి కోరికలు చెప్పేవాడు కాదు. “ప్రభూ! నా మనసులోని అహంకారాన్ని తొలగించు. ఎవరికైనా ఉపయోగపడే జీవితాన్ని ప్రసాదించు,” అనే ఒక్క ప్రార్థనే చేసేవాడు.
ఒక రోజు ఆలయానికి వచ్చిన ఓ ధనవంతుడు బంగారు హారాన్ని సమర్పించి, తన వ్యాపారం మరింత అభివృద్ధి చెందాలని ప్రత్యేక పూజ చేయించాడు. పూజ పూర్తయిన తర్వాత అతడు రామయ్యను చూసి, “నీ చిన్న దీపంతో దేవుడు సంతోషిస్తాడా?” అని వ్యంగ్యంగా ప్రశ్నించాడు.
రామయ్య ప్రశాంతంగా నవ్వి, “దేవుడు నూనె పరిణామాన్ని చూడడు బాబూ! మనసులోని భక్తి వెలుగును చూస్తాడు. పెద్ద దీపం ఎక్కువ వెలుతురు ఇవ్వవచ్చు. కానీ చిన్న దీపం కూడా చీకటిని తరిమివేయగలదు,” అని సమాధానమిచ్చాడు.
ఆ మాటలు అక్కడున్న వారిని ఆలోచింపజేశాయి.
కొన్ని రోజుల తరువాత భారీ వర్షం కురిసింది. గ్రామంలోని చాలా ఇళ్లు చీకటిలో మునిగిపోయాయి. ఆలయంలో మాత్రం రామయ్య ప్రతిరోజూ వెలిగించే అఖండ దీపం ఆరిపోలేదు. గ్రామస్తులు ఆలయానికి చేరుకుని అదే దీపంతో తమ ఇళ్లలో దీపాలు వెలిగించుకున్నారు. ఒక్క దీపం నుంచి వెలిగిన ఎన్నో దీపాలు గ్రామమంతా వెలుగుతో నింపాయి.
ఆ దృశ్యాన్ని చూసిన అర్చకుడు భక్తులతో, “ఇదే ఆధ్యాత్మికత. నిజమైన భక్తి తనకోసమే కాదు, ఇతరుల జీవితాల్లోనూ వెలుగు పంచుతుంది,” అని చెప్పాడు.
ఆ ధనవంతుడు కూడా తన తప్పు తెలుసుకున్నాడు. రామయ్య వద్దకు వచ్చి నమస్కరించి, “నేను దేవుడికి బంగారం ఇచ్చాను. మీరు దేవుడి సందేశాన్ని ఇచ్చారు. సంపదతో కాదు, సద్భావంతో చేసే సేవే శాశ్వతమైన పూజ అని ఈరోజు అర్థమైంది,” అన్నాడు.
రామయ్య అతని భుజంపై చేయి వేసి, “దానం చేతి నుంచి పుడుతుంది. భక్తి హృదయం నుంచి పుడుతుంది. ఈ రెండూ కలిసినప్పుడే జీవితం ధన్యమవుతుంది,” అని అన్నాడు.
ఆ రోజు నుంచి ఆ గ్రామంలో ఒక అందమైన ఆచారం మొదలైంది. ప్రతి కుటుంబం వారానికి ఒకసారి ఆలయంలో దీపం వెలిగించి, అదే రోజు అవసరమైన ఒకరికైనా సహాయం చేయడం ప్రారంభించింది. కొందరు ఆకలితో ఉన్నవారికి అన్నదానం చేశారు. కొందరు విద్యార్థులకు పుస్తకాలు కొనిచ్చారు. మరికొందరు వృద్ధులకు మందులు అందించారు. ఆలయంలో వెలిగించిన చిన్న దీపం, గ్రామస్థుల హృదలాల్లో కరుణ, దయ, సేవ అనే మూడు జ్యోతులను వెలిగించింది.
కాలక్రమేణా ఆ గ్రామం సంపద వల్ల కాదు, పరస్పర ప్రేమ వల్ల ప్రసిద్ధి చెందింది. అక్కడికి వచ్చే ప్రతి యాత్రికుడూ ఆలయంలో వెలిగే దీపాన్ని చూసి ఒకే విషయం గ్రహించేవాడు—భగవంతుడు కోరేది విలువైన కానుకలు కాదు; నిర్మలమైన మనసు, నిస్వార్థమైన సేవ, ప్రేమతో నిండిన జీవితం. అలాంటి హృదయంలో వెలిగే భక్తి జ్యోతి ఎన్నటికీ ఆరిపోదు; అది తరతరాలకు వెలుగునిచ్చే దైవానుగ్రహంగా నిలిచిపోతుంది. మానవత్వమే పరమార్థమని చాటిన ఆ వెలుగు గ్రామం నేడు వేలాది మందికి ఆదర్శంగా మారింది. స్వార్థమనే చీకటిని తోసిరాజని, నిస్వార్థమనే వెలుగును నింపిన ఆ వృద్ధుడి సంకల్పం ప్రతి ఒక్కరి ఆత్మను మేల్కొలిపింది. కోరికల కోసమే దేవుడిని కొలిచే ఈ లోకంలో, లోకకల్యాణం కోసం తపించే నిర్మల హృదయమే ఈశ్వర రూపమని అందరూ తెలుసుకున్నారు. బాహ్య సౌందర్యం కన్నా అంతఃసౌందర్యమే దైవానికి ప్రీతిపాత్రమైనదని గ్రహించిన ఆ గ్రామ ప్రజలు, ప్రతి హృదయంలోనూ ఒక సేవా జ్యోతిని వెలిగిస్తూ లోకానికి సత్కార్యాల వెలుగులు పంచుతున్నారు. ఈ మార్పు కేవలం ఒక గ్రామానికే పరిమితం కాకుండా, పొరుగు ప్రాంతాలకు సైతం విస్తరించి నవసమాజ నిర్మాణానికి పూలబాటలు వేసింది.
చివరగా, రామయ్య చిరునవ్వుతో చేతులు జోడించి భక్తులందరినీ చూస్తూ ఇలా అన్నాడు: "సోదరులారా! మన చేతులు కేవలం భగవంతుడి ముందు మొలవడానికి మాత్రమే కాదు, తోటివారి కష్టాలను తుడవడానికి కూడా ఉపయోగపడాలి. సంపద ఈ రోజు ఉంటుంది, రేపు పోతుంది. కానీ మనం పంచిన ప్రేమ, చేసిన సేవ మాత్రమే శాశ్వతంగా నిలిచిపోతాయి. గుడిలో వెలిగించే దీపం భగవంతుడిని చేరితే, పేదవాడి మొహంలో వెలిగించే చిరునవ్వు ఆ భగవంతుడికే ఆనందాన్ని ఇస్తుంది. కాబట్టి మన హృదయాలను కరుణతో నింపుకుని, ప్రతి ఒక్కరికీ ఆసరాగా నిలుద్దాం. అదే మనం ఆ పరమేశ్వరుడికి ఇచ్చే నిజమైన నైవేద్యం."
