પાદર
ભાગ 2 ધૂળની ડમરી અને સોનાના સૂરજ ગરીબી અને આશાનું મિશ્રણ
લેખિકા
Mansi Desai
Desai Mansi
Shastri
રાતભરના વરસાદ પછીની સવાર કંઈક અજીબ શાંતિ લઈને આવી હતી. કાનજીની ઝૂંપડીમાં હજી પણ ભીનાશ હતી, પણ આંગણામાં ધૂળની ડમરીઓ ઉડવા માંડી હતી—જે સંકેત હતો કે પવન બદલાયો છે.
પાદરની પંચાત અને રુદન:
સવાર પડતા જ ગામના લોકો પાદરે ભેગા થયા. કોઈના ખેતરમાં પાળ તૂટી ગઈ હતી, તો કોઈનું બિયારણ ધોવાઈ ગયું હતું. દેવાભાઈ પણ ચિંતાતુર મોઢે ઓટલે બેઠા હતા. કાનજી ત્યાં આવીને ખૂણામાં ઉભો રહ્યો. તેની આંખો લાલ હતી, કદાચ આખી રાત છત ટપકતી હતી એટલે ઊંઘી શક્યો નહોતો. મુખીએ પૂછ્યું, "કેમ કાનજી, તારા ખેતરમાં (જે તે ભાગે રાખ્યું હતું) શું હાલ છે?"
કાનજીના અવાજમાં ધ્રુજારી હતી, "બાપા, બધુંય ધોવાઈ ગયું... હવે તો ધૂળ ઉડે છે. સાવકારના પૈસા ક્યાંથી લાવીશ?"
આશાનો સૂરજ:
બરાબર એ જ સમયે વાદળો ચીરીને સૂરજનું પહેલું કિરણ ધરતી પર પડ્યું. દેવાભાઈ ઊભા થયા અને કાનજીના ખભે હાથ મૂક્યો. "અરે ગાંડા, ધરતીપુત્ર થઈને હારી જાય તો કેમ ચાલે? આ સૂરજ જો, એ ધૂળને પાછી સોનું બનાવશે. તારી પાસે બિયારણ નથી ને? મારા કોઠારમાં એક ગૂણ વધારે પડી છે, લઈ જજે."
આ ગામડાની વાસ્તવિકતા છે—જ્યાં ગરીબી હૃદયને તોડે છે, ત્યાં પાડોશીનો પ્રેમ એને સાંધે છે.
નવી શરૂઆત:
બપોર થતા સુધીમાં તો આખું ગામ ફરી સીમમાં ઉતરી પડ્યું. જે ધૂળ ગઈકાલે કાદવ બનીને રડાવતી હતી, તે જ ધૂળ આજે ડમરી બનીને ઉડતી હતી અને ખેડૂતો એને 'સોનું' માનીને ફરી વાવણીની તૈયારીમાં લાગ્યા હતા. કાનજીએ દેવાભાઈ પાસેથી મળેલું બિયારણ મુઠ્ઠીમાં લીધું. તેની આંખમાં આંસુ હતા, પણ હોઠ પર એક આછી મુસ્કાન હતી.
ગરીબીએ કાનજીને લાચાર જરૂર કર્યો હતો, પણ આ પાદરની એકતાએ તેને ફરી બેઠો થવાની હિંમત આપી હતી. સૂરજના સોનેરી કિરણોમાં આખું ગામ ફરી ધબકતું થયું હતું.
સીમમાં ફરીથી વાવણી શરૂ થઈ ગઈ હતી. કાનજી અને દેવાભાઈ પોતાના ખેતરોમાં પરસેવો પાડી રહ્યા હતા, પણ ગામડાનું હૃદય તો પાદરે જ ધબકતું હતું. ગામડામાં એક કહેવત છે કે માણસ ગમે તેટલો મોટો થઈ જાય, પણ પાદરે પહોંચતા જ એના પગરખાં (ચંપલ) આપોઆપ ઢીલા પડી જાય છે.
પાદરનો ઓટલો અને પગરખાંની હારમાળા:
સાંજ પડવા આવી હતી. સીમમાંથી કામ પતાવીને ખેડૂતો પાછા વળતા હતા. પાદરના મંદિરે અને ચોરા પાસે પગરખાંની એક લાંબી હારમાળા લાગેલી હતી. કોઈના ચંપલ તૂટેલા હતા અને દોરીથી સાંધેલા હતા, તો કોઈના પગરખાં પર ખેતરની લાલ માટીનો થર જામ્યો હતો. આ પગરખાં માત્ર ચામડાના ટુકડા નહોતા, એ દરેક ખેડૂતની આખા દિવસની મુસાફરી અને મજૂરીની કથા કહેતા હતા.
કાનજીની મૂંઝવણ:
કાનજી આજે પાદરના ઓટલે થોડો મોડો પહોંચ્યો. એના પગમાં પગરખાં નહોતા, એ ઉઘાડા પગે જ સીમ ખેડીને આવ્યો હતો. એણે જોયું કે ઓટલે બેઠેલા વડીલો ગામના ભવિષ્યની વાતો કરતા હતા. કાનજીએ મનોમન વિચાર્યું, "આ પાદર જ તો છે જ્યાં હું નાનપણમાં ઉઘાડા પગે ગિલ્લી-દંડા રમતો હતો, અને આજે આ જ પાદરની ધૂળમાં મારા છોકરાઓ રમે છે. આ પગરખાં ઘસાય છે, બદલાય છે, પણ પાદરની માટી તો એ જ રહે છે."
જીવનની ફિલસૂફી:
ગામના સૌથી ઘરડા માણેકકાકાએ કાનજીને પોતાની પાસે બેસાડ્યો. એમણે કાનજીના ધૂળિયા પગ જોઈને હસીને કહ્યું, "બેટા, ચિંતા ન કર. આ પાદરના પગરખાંની નિયતિ જ એવી છે. સવારે સીમમાં જવા માટે પહેરાય અને સાંજે અહીં ઓટલે ઉતારીને હરિભજન કરાય. જે માણસ આ પાદરની ધૂળ માથે ચડાવે છે ને, એને ક્યારેય ગરીબી નડતી નથી. આ પાદર આપણને ચાલતા શીખવે છે અને છેલ્લે અહીં જ આપણી મુસાફરી પૂરી થાય છે."
સાંજની વિદાય:
જેમ જેમ અંધારું ઉતરવા લાગ્યું, તેમ તેમ લોકો પોતપોતાના પગરખાં પહેરીને ઘર ભણી વળ્યા. કાનજી પણ ઊભો થયો. એની પાસે પગરખાં નહોતા, પણ એના પગમાં હવે જમીનનો મજબૂત ભરોસો હતો. પાદરનો વડલો જાણે આશીર્વાદ આપતો હોય તેમ ઝૂકી રહ્યો હતો.
#ગામડું #ગામ #પાદર #અનેરી
#ટૂંકીવાર્તા
#વાર્તા #ગુજરાતીસાહિત્ય
#માનસીદેસાઈશાસ્ત્રીનીવાર્તાઓ
#MansiDesaiShastriNiVartao
#ગુજરાતીભાષા
#Booklover
#Storylover
