અમદાવાદના સેટેલાઇટ વિસ્તારમાં રહેતા ૫૨ વર્ષના રમેશભાઈ એક પ્રતિષ્ઠિત કંપનીમાં મેનેજર હતા. નિવૃત્તિ નજીક હોવાથી તેઓ પોતાની જિંદગીભરની કમાણી અને પીએફ (PF) ના પૈસાને ક્યાંક સારી જગ્યાએ રોકાણ કરવા ઈચ્છતા હતા જેથી તેમનું નિવૃત્ત જીવન સુખરૂપ વીતે.
એક રવિવારે સવારે ફેસબુક સ્ક્રોલ કરતી વખતે રમેશભાઈની નજર એક આકર્ષક જાહેરાત પર પડી—"શેર માર્કેટમાં રોકાણ કરો અને દર મહિને ૨૦% થી ૩૦% સુધીનું ફિક્સ વળતર મેળવો. કોઈ જોખમ નહીં!"
નીચે એક વોટ્સએપ ગ્રુપની લિંક હતી. રમેશભાઈએ ઉત્સુકતામાં આવીને લિંક પર ક્લિક કર્યું અને તેઓ એક ગ્રુપમાં જોડાઈ ગયા. ગ્રુપનું નામ હતું ‘રોયલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ક્લબ’.
જાળની શરૂઆત
ગ્રુપમાં રોજ અલગ-અલગ લોકો પોતાના નફાના સ્ક્રીનશોટ મૂકતા હતા. કોઈ કહેતું, "મેં ₹૫ લાખ રોક્યા અને આજે ₹૭ લાખ થઈ ગયા!" તો કોઈ વળી પ્રોફેશનલ દેખાતા ચાર્ટ શેર કરતું. રમેશભાઈને આ બધું સાચું લાગવા માંડ્યું.
બે દિવસ પછી ગ્રુપના એડમિન, જે પોતાને લંડન રિટર્ન ફાઇનાન્સિયલ એક્સપર્ટ 'રોહિત શર્મા' તરીકે ઓળખાવતો હતો, તેણે રમેશભાઈને પર્સનલ મેસેજ કર્યો. તેણે ખૂબ જ મીઠી અને વ્યવસાયિક ભાષામાં વાત કરી:
"સર, અત્યારે માર્કેટમાં એક સ્પેશિયલ આઈપીઓ (IPO) આવી રહ્યો છે. જો તમે અમારી પ્રોપ્રાઇટરી એપ્લિકેશન દ્વારા રોકાણ કરશો, તો તમને સંસ્થાકીય ક્વોટા (Institutional Quota) માંથી શેર્સ મળશે, જેમાં નફો ૧૦૦% પાકો છે."
તેણે રમેશભાઈને એક લિંક મોકલી અને એક કસ્ટમ ટ્રેડિંગ એપ્લિકેશન ડાઉનલોડ કરવા કહ્યું. રમેશભાઈએ એપ ડાઉનલોડ કરી અને શરૂઆતમાં પ્રાયોગિક ધોરણે ₹૫૦,૦૦૦ ટ્રાન્સફર કર્યા.
આભાસી દુનિયાનો નફો
ચમત્કાર એ થયો કે બીજા જ દિવસે એપ્લિકેશનના વોલેટમાં રમેશભાઈનું બેલેન્સ ₹૬૫,૦૦૦ બતાવવા લાગ્યું! તેઓ ખૂબ ખુશ થયા. વિશ્વાસ જીતવા માટે સ્કેમર્સે રમેશભાઈને ₹૧૦,૦૦૦ વિથડ્રો (પાછા ખેંચવાની) પણ મંજૂરી આપી, જે સીધા તેમના બેંક ખાતામાં આવ્યા. હવે રમેશભાઈનો વિશ્વાસ હિમાલય જેવો અડગ થઈ ગયો હતો.
'રોહિત શર્મા' એ મોટો દાવ રમ્યો: "સર, કાલથી આ સ્પેશિયલ સ્કીમ બંધ થઈ રહી છે. જો તમે ₹૨૫ લાખ રોકો, તો એક જ અઠવાડિયામાં આ રકમ ₹૫૦ લાખ થઈ જશે."
રોકાણના લોભમાં આવીને રમેશભાઈએ પોતાની જિંદગીની તમામ બચત, પત્નીના દાગીના પર લીધેલી લોન અને ફિક્સ ડિપોઝિટ તોડીને કુલ ₹૨૫ લાખ એડમિને આપેલા અલગ-અલગ બેંક ખાતાઓમાં ટ્રાન્સફર કરી દીધા. એપ્લિકેશનમાં તેમનો નફો વધીને ₹૫૫ લાખ બતાવી રહ્યો હતો. રમેશભાઈ હવામાં કિલ્લા બનાવી રહ્યા હતા.
જ્યારે સપનું તૂટ્યું
એક અઠવાડિયા પછી, જ્યારે રમેશભાઈએ પોતાના પૈસા વિથડ્રો કરવાનો પ્રયાસ કર્યો, ત્યારે એપમાં 'એરર' આવી. તેમણે તરત જ રોહિતને ફોન કર્યો.
રોહિતનો અવાજ હવે બદલાયેલો હતો: "સર, સેબી (SEBI) એ તમારા એકાઉન્ટ પર ટેક્સ હોલ્ડ લગાવ્યો છે. જો તમારે ₹૫૫ લાખ જોઈતા હોય, તો તમારે પેલા ₹૫ લાખ પ્રોસેસિંગ ફી અને ઇનકમ ટેક્સ પેટે ભરવા પડશે, નહીં તો તમારા બધા પૈસા જપ્ત થઈ જશે."
રમેશભાઈ ગભરાઈ ગયા. તેમણે કરગરીને કહ્યું કે તેમની પાસે હવે એક પણ રૂપિયો નથી. પણ સામેથી ધમકીઓ મળવા લાગી. બીજા દિવસે, રમેશભાઈને વોટ્સએપ ગ્રુપમાંથી કાઢી મૂકવામાં આવ્યા, એપ્લિકેશન ખુલતી બંધ થઈ ગઈ અને 'રોહિત શર્મા' નો ફોન પણ સ્વિચ ઓફ થઈ ગયો.
રમેશભાઈ સમજી ગયા કે તેઓ બરબાદ થઈ ચૂક્યા છે. તેમની આંખો સામે અંધકાર છવાઈ ગયો.
સાયબર ક્રાઈમ બ્રાન્ચની એન્ટ્રી
પત્ની અને દીકરાની હિંમતથી રમેશભાઈએ ગાંધીનગર/અમદાવાદ સાયબર ક્રાઈમ બ્રાન્ચનો સંપર્ક કર્યો અને 1930 હેલ્પલાઈન પર તુરંત ફરિયાદ નોંધાવી.
સાયબર સેલના અધિકારીઓએ તપાસ શરૂ કરી ત્યારે ચોંકાવનારી હકીકતો સામે આવી:
ફેક એપ્લિકેશન: જે એપ્લિકેશન રમેશભાઈ જોઈ રહ્યા હતા, તે માત્ર એક આભાસી સોફ્ટવેર (Demo Platform) હતું. તેમાં દેખાતો નફો અને આંકડા નકલી હતા.
મ્યુલ એકાઉન્ટ્સ (Mule Accounts): રમેશભાઈએ જે ખાતાઓમાં પૈસા ટ્રાન્સફર કર્યા હતા, તે ભાડાના અથવા ગરીબ લોકોના નામે ખોલાવેલા નકલી ખાતા હતા.
આઈટી સેવી ઠગ: ટેકનિકલ સર્વેલન્સ અને આઈપી એડ્રેસ (IP Address) ટ્રેક કરીને પોલીસે જાણ્યું કે આ આખું રેકેટ સુરત અને જામનગરના કેટલાક બી.ટેક (B.Tech) ડ્રોપઆઉટ યુવાનો બિહાર અને ઝારખંડના સાયબર ગુનેગારો સાથે મળીને ચલાવી રહ્યા હતા.
ગુજરાત પોલીસે 'ઓપરેશન મ્યુલ હન્ટ' અંતર્ગત દરોડા પાડીને આ ટોળકીના મુખ્ય સૂત્રધારોની ધરપકડ કરી અને રોકાણકારોના કરોડો રૂપિયાના ટ્રાન્ઝેક્શન ફ્રીઝ કર્યા. રમેશભાઈના નસીબ સારા હતા કે તેમણે સમયસર રિપોર્ટ કર્યો હોવાથી તેમના આંશિક નાણાં હોલ્ડ થઈ શક્યા, પણ માનસિક આઘાત ખૂબ મોટો હતો.
💡 આ ભાગમાંથી શું શીખવા મળે છે? (Cyber Safety Tips)
અજાણી લિંક્સથી દૂર રહો: સોશિયલ મીડિયા પર મળતી ઊંચા વળતરની લિંક્સ કે વોટ્સએપ ગ્રુપ પર ક્યારેય આંધળો વિશ્વાસ ન કરો.
સત્તાવાર એપ્સનો જ ઉપયોગ કરો: શેરબજારમાં રોકાણ કરવા માટે માત્ર SEBI રજિસ્ટર્ડ બ્રોકર્સ (જેમ કે Zerodha, Groww, Angel One વગેરે) ની ઓફિશિયલ એપનો જ ઉપયોગ કરો. કોઈના કહેવાથી કસ્ટમ લિંક પરથી એપ ડાઉનલોડ ન કરો.
લાલચ એ જ સાયબર ગુનેગારોનું હથિયાર છે: રાતોરાત પૈસા ડબલ કરવાની કોઈ સ્કીમ દુનિયામાં અસ્તિત્વ ધરાવતી નથી.
ગોલ્ડન અવર (Golden Hour): જો તમારી સાથે કોઈ સાયબર ફ્રોડ થાય, તો તરત જ ૧૯૩૦ (નૅશનલ સાયબર ક્રાઇમ હેલ્પલાઇન) પર ફોન કરો અથવા www.cybercrime.gov.in પર ફરિયાદ કરો. પ્રથમ ૨૪ કલાકમાં ફરિયાદ કરવાથી પૈસા પાછા મળવાની શક્યતા ઘણી વધારે હોય છે.
