******
રિસોર્ટના પાર્કિંગમાં કાર લોક કરીને શિવમ હજુ હોટેલના રૂમ તરફ આગળ વધી જ રહ્યો હતો, ત્યાં જ એના ખિસ્સામાં રહેલા ફોનની રીંગ વાગી. સ્ક્રીન પર 'નિસર્ગ' નામ ચમકતું હતું.
શિવમે કૉલ ઉપાડ્યો, "હા, નિસર્ગ બોલ? ક્યાં છે તું?"
સામે છેડેથી નિસર્ગનો ગભરાયેલો અને ધ્રૂજતો અવાજ આવ્યો, "શિવમ... તું પ્લીઝ મને મળવા આવને. હું હોટેલના પાંચમા ફ્લોર પર ઓપન લોન એરિયામાં છું. તું બસ ફટાફટ ઉપર આવી જા."
નિસર્ગના અવાજમાં રહેલી બેચેની અને લાચારી અનુભવીને શિવમના પગ થંભી ગયા. એણે પૂછ્યું, "ભાઈ, બધું બરાબર છે ને? તું કેમ આમ હાંફી રહ્યો છે?"
"તું અત્યારે કોઈ સવાલ ના કર, બસ વહેલી તકે ઉપર આવી જા!" નિસર્ગે કરગરતા અવાજે કહ્યું અને ફોન કટ થઈ ગયો. શિવમે વાત વધારે લંબાવ્યા વગર લિફ્ટ તરફ દોટ મૂકી.
શિવમ જેવો જ પાંચમા માળના ઓપન લોનમાં પહોંચ્યો, તેણે જોયું કે નિસર્ગ લગ્નની ધમાલથી દૂર એક ખૂણામાં બેચેન થઈને આંટા મારી રહ્યો હતો. એના કપાળ પર પરસેવાના ટીપાં હતાં.
શિવમે નજીક જઈને પ્રશ્નોનો મારો ચલાવ્યો, "હા, બોલ નિસર્ગ, શું થયું? કેમ મને આવી રીતે અચાનક અહીં બોલાવ્યો? અને એક મિનિટ... તું હજુ આ સાદા કુર્તામાં કેમ ફરે છે ભાઈ? કલાક પછી તારા લગ્નનું મુહૂર્ત છે, તૈયાર નથી થવાનું?"
નિસર્ગે શિવમની સામે જોયું, એની આંખો લાલ હતી. એણે ધ્રૂજતા અવાજે કહ્યું, "શિવમ, મારે એ વિષય પર જ તારી સાથે વાત કરવી છે."
"હા, બોલ, હું સાંભળું છું," શિવમે પોતાનો અવાજ થોડો શાંત કરતા કહ્યું.
નિસર્ગે પોતાની નજર બીજી તરફ ફેરવી લીધી, જાણે તે શિવમ સાથે નજર મિલાવવાની હિંમત નહોતો કરી શકતો. એણે ધીમેથી બોમ્બ ફોડ્યો, "મારે આ લગ્ન નથી કરવાં."
આ ચોંકાવનારી વાત સાંભળીને પણ શિવમના ચહેરા પર કોઈ મોટો આંચકો ન દેખાયો. કદાચ એક સાચો મિત્ર હોવાના નાતે એ અંદરથી જાણતો હતો કે નિસર્ગના મનમાં શું ચાલી રહ્યું છે. એણે ગંભીર થઈને પૂછ્યું, "કેમ? અચાનક આવો નિર્ણય? શું થયું છે?"
"આ અચાનક નથી શિવમ," નિસર્ગનો અવાજ ભારે થઈ ગયો.
"હું આ વાત ઘણા સમયથી બધાને કહેવા માંગતો હતો. પણ મારામાં હિંમત નહોતી... અને આજે પણ નથી. એટલે જ મેં તને અહીં બોલાવ્યો છે. આપણા ગ્રુપમાં તું સૌથી શાંત છે, ગમે તેવી પરિસ્થિતિને કેવી રીતે સંભાળવી એ તારાથી વધુ કોઈ નથી જાણતું."
શિવમે એક ઊંડો શ્વાસ લીધો અને સહેજ સ્મિત સાથે પૂછ્યું, "ઠીક છે, માની લઈએ કે આપણે તારા લગ્ન અટકાવી દઈએ. તું મંડપમાંથી ઊભો થઈને ભાગી જાય. પણ એનાથી શું થશે? તને તારો સાચો પ્રેમ મળી જશે, તું એની સાથે આખી જિંદગી ખુશ રહી શકીશ અને તારી બધી ઈચ્છાઓ પૂરી થઈ જશે, બરાબર ને?"
નિસર્ગના ચહેરા પર આશાનું એક કિરણ દેખાયું, એણે ઉત્સાહથી કહ્યું,
"હા, બિલકુલ!"
"તો પછી એ નિર્દોષ છોકરીનું શું, જે અત્યારે લાલ ચુંદડી ઓઢીને તારી પત્ની બનવા માટે નીચે રાહ જોઈ રહી છે?" શિવમનો અવાજ હવે કટાક્ષપૂર્ણ અને ધારદાર બન્યો.
શિવમે એને વાસ્તવિકતાનો અરીસો બતાવતા આગળ કહ્યું, "જો નિસર્ગ, હું તને મહેણાં નથી મારી રહ્યો, પણ તને હકીકતનું ભાન કરાવી રહ્યો છું. તું અત્યારે નીચે જઈને બધાને કહી દે કે તારે લગ્ન નથી કરવા કારણ કે તું કોઈ બીજી છોકરીને પ્રેમ કરે છે. તો તારા હિસાબે શું થશે? તારા માતા-પિતા ભાંગી પડશે, સમાજમાં એમની ઈજ્જત ધૂળમાં મળી જશે, લોકો મેણા-ટોણા મારશે, તારા નાના ભાઈ-બહેનો પણ તને ગુનેગાર સમજશે. પણ એ બધાથી ઉપર, એ છોકરીનું શું? જે તારા પર ભરોસો કરીને, પોતાના સપનાઓ લઈને આ મંડપ સુધી આવી છે, જેને આ વાતનો અણસાર પણ નથી! જ્યારે એને ખબર પડશે કે જેની સાથે તે સાત ફેરા લેવાની હતી એ કોઈ બીજીના પ્રેમમાં પાગલ છે, ત્યારે એના પર શું વીતશે? તને શું લાગે છે, આ બધું બહુ મામૂલી છે? લોકો ભૂલી જશે કે—ચલો ભાઈ, છોકરો તૈયાર નહોતો તો કોઈ વાંધો નહીં, બીજી વાર કોઈ નવો છોકરો શોધી લઈશું? ના દોસ્ત! લોકોની જિંદગીઓ બરબાદ થઈ જાય છે. તું તારા પ્રેમ પાછળ ખુશ થઈ જઈશ, પણ તમારી આ 'લવ સ્ટોરી'ના હોમમાં જે નિર્દોષ લોકો પિસાશે, એમનો શું વાંક?"
શિવમની આ શબ્દોની થપ્પડ ખાઈને નિસર્ગ જાણે સુન્ન થઈ ગયો. તે કોઈ પથ્થરની મૂર્તિની જેમ ઊભો રહ્યો. થોડી ક્ષણોની શાંતિ પછી એણે લથડતા અવાજે પૂછ્યું, "તો... તો તારા હિસાબે મારે આ છોકરી સાથે લગ્ન કરી લેવા જોઈએ?"
"મારા હિસાબે તો તારે મરી જવું જોઈએ! મરી શકીશ?" શિવમે આ વખતે અકળાઈને કડક શબ્દોમાં કહ્યું. નિસર્ગ ધ્રૂજી ઉઠ્યો. શિવમે તરત જ પોતાનો અવાજ શાંત કર્યો અને કહ્યું, "હું ફક્ત તને વાસ્તવિકતા બતાવી રહ્યો છું, નિર્ણય તો તારે જ લેવાનો છે."
નિસર્ગની આંખમાંથી આસું સરી પડ્યા, "તો પછી એ છોકરીનું શું... જેને હું સાચો પ્રેમ કરું છું?"
"આ બધું તારે ત્યારે વિચારવું જોઈતું હતું જ્યારે તારા ઘરમાં લગ્નની વાત ચાલતી હતી!" શિવમે ફરી કટાક્ષ કર્યો. "જ્યારે તે સગાઈ માટે હા પાડી, જ્યારે કંકોતરીઓ છપાઈ અને જ્યારે તું અહીં લગ્નના મંડપ સુધી પહોંચ્યો. આ વિચાર તને એ સમયે કેમ ના આવ્યો?"
"વિચાર આવતો હતો શિવમ... ઘણી વાર આવતો હતો," નિસર્ગે રડમસ અવાજે પોતાની લાચારી ઠાલવી. "મેં કેટલીય વાર વિચાર્યું કે બધાને કહી દઉં. પણ મારામાં હિંમત જ ના આવી. મને સતત એ જ ડર સતાવતો હતો કે મારા મમ્મી-પપ્પા નહીં માને, સમાજમાં બદનામી થશે. એ સામાજિક પ્રતિષ્ઠાના ડરે મને પાંગળો બનાવી દીધો હતો."
"તો પછી જ્યારે તે એ સમયે ડર અને સામાજિક આબરૂના કારણે તારા પ્રેમને કચડી નાખ્યો, તો અત્યારે છેલ્લી ઘડીએ તને પ્રેમ કેમ યાદ આવી રહ્યો છે?" શિવમનો સવાલ સણસણતો હતો.
"કારણ કે હું એને હંમેશ માટે ખોવા નથી માંગતો!" નિસર્ગે કરગરીને કહ્યું.
"દોસ્ત, તે એને ત્યારે જ ખોઈ દીધી હતી જ્યારે તે બીજી છોકરી સાથે લગ્ન કરવાની હા પાડી હતી. તે એક વાર નહીં, પણ વારંવાર એનું દિલ તોડ્યું છે," શિવમે નિસર્ગના ખભા પર હાથ મૂક્યો અને ગંભીરતાથી સમજાવ્યું:
> "ફક્ત 'પ્રેમ છે' એટલું કહી દેવાથી પ્રેમ નથી થઈ જતો નિસર્ગ, એને નિભાવવો પડે છે. સુખ-દુઃખમાં સાથે ઊભા રહેવું પડે છે, પીડા સહન કરવી પડે છે, અપમાનના ઘૂંટડા પીવા પડે છે. ક્યારેક સમાજ સામે લડવું પડે છે તો ક્યારેક પોતાના પરિવારની નજરમાં ગુનેગાર બનવું પડે છે. ગમતી વ્યક્તિ માટે આખી દુનિયા સામે મહાભારત જેવું યુદ્ધ લડવાની તાકાત હોવી જોઈએ. જો તારામાં આ બધું કરવાની હિંમત હોય, તો હજુ પણ સમય છે—ચાલ મારી સાથે નીચે, કહી દે બધાની સામે કે તું આ લગ્ન નહીં કરે. પણ... જો હજુ પણ તારી છાતીમાં ધબકારા વધી જતા હોય અને આ બધું વેઠવાની હિંમત ના હોય, તો ચૂપચાપ જા, તારો શેરવાની પહેરી લે અને મંડપમાં જઈને હસતા મોઢે તારા પ્રેમની આ અધૂરી આહુતિનો સ્વીકાર કરી લે."
>
આટલું બોલીને શિવમે ખિસ્સામાંથી સિગારેટ કાઢી, સળગાવી અને એક ઊંડો કશ માર્યો. અડધી સિગારેટ નિસર્ગ તરફ લંબાવી, જેને નિસર્ગે ધ્રૂજતા હાથે પકડી લીધી. શિવમ એને એના હાલ પર છોડીને ત્યાંથી નીચે ઉતરી ગયો.
એક કલાક પછી...
નિસર્ગ નવદંપતીના વેશમાં તૈયાર થઈને મંડપમાં આવ્યો. પંડિતજીએ મંત્રોચ્ચાર શરૂ કર્યા. થોડી જ વારમાં દુલ્હન પણ સુંદર લગ્નજોડામાં શરમાતી નજરે મંડપમાં પ્રવેશી. લગ્નની વિધિઓ આગળ વધી, ફેરા શરૂ થયા. નિસર્ગે ભારે હૈયે પણ ચહેરા પર કૃત્રિમ હાસ્ય લાવીને કન્યાની માંગમાં સિંદૂર પૂર્યું. વિવાહ સંપન્ન થયા, શરણાઈના સૂર ગુંજી ઉઠ્યા.
આ બધું જ દ્રશ્ય મંડપથી દૂર, એક અંધારા ખૂણામાં ઉભો રહીને શિવમ જોઈ રહ્યો હતો. એણે છેલ્લો કશ મારીને સિગારેટ નીચે ફેંકી અને પગ વડે કચડી નાખી. મનોમન એક ઊંડો નિસાસો નાખતા એ બબડ્યો:
"આવી અધૂરી હિંમત આપવા કરતાં તો ભગવાન માણસને પૂરેપૂરો પાંગળો રાખે ને... તો જ સારું."
###
