🎖️ પ્રકરણ ૧૬: રણભૂમિનો વિશ્વકર્મા
દિલ્હી રેલવે સ્ટેશન પર ઉતરતાની સાથે જ વિસ્મયનું સ્વાગત લદ્દાખની શિસ્તબદ્ધ ઠંડીના અણસાર આપતા ઠંડા પવને કર્યું. તેને નજર સામે લદ્દાખ દેખાવા અને અનુભવવા લાગ્યું હતું. ત્યાં તેને લેવા માટે સેનાની સ્પેશિયલ ઓફિસ ગાડી પહેલેથી જ હાજર હતી. આર્મી યુનિફોર્મમાં સજ્જ વિસ્મયને જોતા જ લેવા આવેલો ડ્રાઈવર તેને ઓળખી ગયો. તેણે ત્વરિત આવીને સલામી આપી અને વિસ્મયનો સામાન ગાડીની ડીકીમાં ગોઠવતા હિન્દીમાં કહ્યું,
"સાબજી, કુછ ખા-પી લેતે હૈં. અગર આપ ચાહેં તો કહીં રૂક કર ફ્રેશ હો સકતે હૈં, ઉસકે બાદ હમ સફર જારી રખેંગે."
વિસ્મયને પણ વિચાર આવ્યો કે દિલ્હીથી લેહ-લદ્દાખ સુધીનો પ્રવાસ લાંબો અને થકવી દેનારો હશે, એટલે તેણે નજીકની કોઈ સારી હોટેલમાં થોડીવાર વિરામ લેવા સૂચના આપી. ડ્રાઈવર તેને એક જાણીતી હોટેલ પર લઈ ગયો અને માલિકને સંભળાવતા બોલ્યો, "ફૌજ કે સાબ આયે હૈ, ઉનકો ફ્રેશ હોના હૈ. જલ્દી સે અચ્છા રૂમ સાબ કો દિખાઓ." વિસ્મય ડ્રાઈવરની આત્મીયતા જોઈ મૃદુ હસ્યો અને હોટેલના માણસ સાથે રૂમમાં ગયો. બે કલાકના વિરામ, સ્નાન અને અલ્પાહાર પછી તે ફરી ગાડીમાં બેસી લદ્દાખની સફરે નીકળી પડ્યો. તેની આંખોમાં નવા પડકારને મળવાનો ઉત્સાહ હતો. પહાડી રસ્તાઓ પરથી પસાર થતી વખતે તેને સમજાયું કે આ રસ્તો માત્ર ડામરની પટ્ટી નથી, પણ આ વિસ્તારની હૃદયની ધબકતી નસો છે.
લદ્દાખ પહોંચતા જ વિસ્મયે 'બોર્ડર રોડ ઓર્ગેનાઈઝેશન' (BRO) ની હેડ ઓફિસમાં રિપોર્ટિંગ કર્યું. ત્યાં હાજર સિનિયર કમાન્ડિંગ ઓફિસર કર્નલ રાઘવે વિસ્મયનું ઉષ્માભર્યું સ્વાગત કરતા કહ્યું, "અભિનંદન લેફ્ટનન્ટ વિસ્મય! અમે તારા જેવા યુવાન અને ટેકનિકલ બેકગ્રાઉન્ડ ધરાવતા ઓફિસરની જ રાહ જોતા હતા." કર્નલે એક સ્વજનની જેમ તેના ખબર-અંતર પૂછી આત્મીયતા દર્શાવી. ત્યારબાદ, તેમણે વિસ્મયની મુલાકાત તેની ટીમ સાથે કરાવી અને નકશા પર હાથ મૂકતા ગંભીરતાથી પ્રોજેક્ટ વિશે સમજાવ્યું: "આ પુલ આપણા માટે વરદાન સાબિત થશે. જો આ ચોક્કસ સમયમાં તૈયાર નહીં થાય, તો શિયાળો શરૂ થતા જ સરહદ પરનો સંપર્ક કપાઈ જશે. આ માત્ર કામ નથી, દેશની સુરક્ષાની જવાબદારી છે. 'બેસ્ટ ઓફ લક, યંગમેન!' આજે તું આરામ કર, કાલથી તારે જ આ મોરચો સંભાળવાનો છે."
⚠️ કુદરતની કસોટી અને ટેકનિકલ અવરોધ
વિસ્મય સાઇટ પર હાજર થયો અને પિતાની કાર્યશૈલી મુજબ પ્રોજેક્ટની ગતિ વધારી દીધી. પાયા નાખવાનું કામ પૂરજોશમાં ચાલતું હતું, પણ અચાનક એક દિવસ કુદરતે રૌદ્ર સ્વરૂપ ધારણ કર્યું. ઉપરવાસમાં વાદળ ફાટવાને કારણે પહાડી નદીમાં ભયાનક પૂર આવ્યું. રાતોરાત દિવસોની મહેનત પાણીમાં ધોવાઈ ગઈ અને તૈયાર કરેલા પાયા પરાસ્ત થઈ ગયા.આવી ગંભીર પરિસ્થિતિમાં વરિષ્ઠ અધિકારીઓ અને અનુભવી એન્જિનિયરો પણ મૂંઝવણમાં મુકાયા. નદીનો પ્રવાહ એટલો તેજ હતો કે ફરીથી પાયા નાખવા અશક્ય લાગતા હતા. કામ સદંતર અટકી ગયું અને ચિંતા ફેલાઈ કે જો પુલ નહીં બને તો સરહદ પર તણાવ વધશે. ત્યારે નિરાશાના એ વાતાવરણમાં વિસ્મયને પિતા યશની વાત યાદ આવી: "જ્યારે પથ્થર કામ ન લાગે, ત્યારે કુદરતના વહેણને સમજીને નવો માર્ગ શોધવો જોઈએ."
વિસ્મયે નકશા અને ડેટાનો ફરી અભ્યાસ કરી એક સાહસિક પ્લાન રજૂ કર્યો. તેણે વરિષ્ઠ અધિકારીઓને સૂચવ્યું, "સર, આપણે નદીની વચ્ચે પાયા નાખવાને બદલે 'કેન્ટીલીવર' પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીએ. કિનારાના મજબૂત પથ્થરોના વજન અને એન્કરિંગ દ્વારા પુલનું માળખું તૈયાર કરી શકાય, જેથી નદીના પ્રવાહની અડચણ વગર નિર્માણ થઈ શકશે." શરૂઆતમાં આ પડકારજનક લાગ્યું, પણ વિસ્મયની સચોટ ગણતરી અને આયોજન જોઈને તેને 'લીલી ઝંડી' મળી. આ નવા યુવાન એન્જિનિયરની સૂઝબૂઝના સૌ વખાણ કરવા લાગ્યા.
🚩 વિજયી નિર્માણ
નવો પ્લાન મંજૂર થતા જ વિસ્મયે એક ક્ષણનો પણ વિલંબ કર્યા વિના મેદાનમાં ઉતરવાનો નિર્ણય કર્યો. તે માત્ર આદેશ આપીને સુરક્ષિત ટેન્ટમાં બેસી રહેનારો અધિકારી નહોતો. જ્યારે કાતિલ ઠંડા પવનો પહાડો સાથે અથડાઈને સુસવાટા મારતી હતી અને તાપમાન શૂન્યથી ઘણું નીચે જઈ રહ્યું હતું, ત્યારે વિસ્મય પોતે મજૂરો અને જવાનોની સાથે નદીના એ હાડ થીજવી દેતા બરફીલા પાણીમાં ઉતર્યો.ઠંડક એટલી પ્રચંડ હતી કે લોહી પણ થીજી જાય, પરંતુ વિસ્મયના હૃદયમાં ધબકતી દેશભક્તિ અને પિતાની શીખની ગરમી તેને સતત હિંમત આપી રહી હતી. પથરીલી જમીન અને ચીકણા કાદવ વચ્ચે તે કલાકો સુધી ઊભો રહીને ઝીણવટપૂર્વક માપણી કરતો, કામનું નિરીક્ષણ કરતો અને લોખંડના ભારે ગર્ડરો ગોઠવવામાં જરૂરી ટેકનિકલ માર્ગદર્શન પૂરું પાડતો. તેની આ નિષ્ઠા અને કાર્ય પ્રત્યેનું સમર્પણ જોઈને જવાનોમાં એક નવો જ જોમ સંચરાયો. સૈનિકો અંદરોઅંદર વાતો કરવા લાગ્યા, "જો આપણો સાહેબ આટલી મહેનત કરી શકે, તો આપણે કેમ નહીં?" જવાનોએ જ્યારે જોયું કે તેમનો લેફ્ટનન્ટ કોઈ પણ જાતના અહંકાર વગર તેમની સાથે ખભેખભો મિલાવીને સમગ્ર પ્રોજેક્ટની જવાબદારીઓ પણ ઉપાડી રહ્યો છે, ત્યારે તેમનો ઉત્સાહ અને જુસ્સો બમણો થઈ ગયો.
આ દ્રશ્ય કંઈક એવું જ ભવ્ય હતું, જાણે ત્રેતાયુગમાં ભગવાન રામને લંકા સુધી પહોંચાડવા માટે સમુદ્ર પર સેતુ બાંધવાનું કાર્ય ચાલતું હોય! જે રીતે દેવોના શિલ્પી વિશ્વકર્માના પુત્રો નલ અને નીલ પથ્થરો પર રામ નામ લખીને સમુદ્રને જીતી રહ્યા હતા, તેવી જ રીતે અહીં વિસ્મય તેની ટેકનિકલ બુદ્ધિથી પહાડી નદીને માત આપી રહ્યો હતો. જેમ વાનર સેના કોઈપણ શરત વિના સેતુ નિર્માણમાં ઉમટી પડી હતી, તેમ વિસ્મયની સમગ્ર ટીમ અને જવાનો કોઈ પણ ફરિયાદ કે થાક અનુભવ્યા વિના, દિવસ-રાત એક કરીને આ મિશનમાં જોડાઈ ગયા હતા. રાત્રે જનરેટરના ધુધવાટ અને વેલ્ડિંગના તણખા વચ્ચે વિસ્મય દરેક સૈનિકના મનોબળને ઊંચું રાખવાનું કામ પણ તેટલી જ નિપુણતાથી કરતો હતો.
ટીમની આ અતૂટ મહેનત, વિસ્મયની અદભૂત ટેકનિકલ સૂઝબૂઝ અને વરિષ્ઠ અધિકારીઓના અનુભવી માર્ગદર્શનનો એવો સમન્વય સર્જાયો કે કુદરતે પણ હાર માનવી પડી. જે પુલ માટે અશક્યતાના વાદળો છવાયેલા હતા, તે પુલ નિર્ધારિત સમય મર્યાદા કરતાં પૂરા ૧૦ દિવસ વહેલો તૈયાર થઈ ગયો!
નિર્માણ કાર્ય પૂર્ણ થયા પછી, જે ક્ષણની સૌ આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યા હતા તે આવી પહોંચી. જ્યારે પહેલીવાર ભારતીય સેનાની પ્રચંડ ટ્રકો અને મહાકાય ટેન્કો એ નવનિર્મિત પુલ પરથી ગર્જના કરતી પસાર થઈ, ત્યારે આખું વાતાવરણ 'ભારત માતા કી જય'ના નારાથી ગુંજી ઉઠ્યું. એ સમયે વિસ્મયની આંખોમાં જે સંતોષ અને વિજયની ચમક હતી, તે બરાબર એવી જ હતી જે વર્ષો પહેલા યશે પોતાના પ્રથમ મોટા પ્રોજેક્ટની સફળતા વખતે અનુભવી હતી. આ માત્ર એક ભૌતિક પુલ નહોતો, પણ પિતાએ આપેલી તાલીમ અને પુત્રએ નિભાવેલી જવાબદારી વચ્ચે બંધાયેલો એક વિજય સેતુ હતો.
પુલનું નિર્માણ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થયા પછી, વિસ્મયને આ વિજયના સમાચાર પિતાને આપવાની તાલાવેલી જાગી હતી. તે જાણતો હતો કે આ સફળતામાં પિતાના અનુભવોનો કેટલો મોટો ફાળો છે. પરંતુ દુર્ગમ સરહદી વિસ્તાર અને ઓપરેશનલ એરિયા હોવાને કારણે ત્યાં સામાન્ય મોબાઈલ નેટવર્કનું નામોનિશાન નહોતું. વિસ્મયે આતુરતાપૂર્વક સેટેલાઇટ ફોનનો ઉપયોગ કરી પિતાનો સંપર્ક સાધ્યો.ઘણી કોશિશ પછી સામે છેડેથી જ્યારે યશનો અવાજ સંભળાયો, ત્યારે વિસ્મય ભાવુક થઈ ગયો. તેણે ગર્વ અને હર્ષ સાથે કહ્યું, "પપ્પા, આજે મેં મારી ટીમ સાથે મળીને પહાડોની છાતી ચીરીને અને નદીનો માર્ગ ઓળંગીને ભારત માતા માટે એક મજબૂત રસ્તો તૈયાર કરી દીધો છે. તમારું ભણાવેલું એન્જિનિયરિંગ અને પાયાનું જ્ઞાન આજે સરહદ પર રક્ષક બનીને ઊભું છે!"
આ સમાચાર સાંભળતા જ યશનો અવાજ ગર્વથી ગુંજી ઉઠ્યો. પુત્રની આ સિદ્ધિ જાણી તેમની આંખોમાં હર્ષના આંસુ આવી ગયા. તેમણે ગદ્ગદિત હૃદયે ફોન પર જ આશીર્વાદ આપતા કહ્યું, "બેટા, તેં આજે સાબિત કરી દીધું કે તું માત્ર કાગળનો એન્જિનિયર નથી, પણ તું સાચા અર્થમાં રણભૂમિનો 'વિશ્વકર્મા' છે! તેં ત્યાં માત્ર સિમેન્ટની દીવાલ નથી ચણી, પણ તેં દેશનો અતૂટ વિશ્વાસ ચણ્યો છે. મને તારા પર ગર્વ છે!"
પરંતુ, શું આ સફળતાના આનંદ વચ્ચે સરહદ પર કોઈ અણધારી શાંતિ ભયાનક તોફાનની નિશાની હતી? શું દુશ્મન દેશ આ નવા બનેલા વ્યૂહાત્મક પુલને પચાવી શકશે ખરો?
