સ્વામી યોએ 'સ્પીકિંગ ટ્રી' પોડકાસ્ટમાં શમ્ભાલા (શાંગ્રી-લા)ના રહસ્યમય લોકની વાત કરી છે. આ લેખમાં કલયુગના અંત સમયે ચાલી રહેલો દેવી અને આસુરી શક્તિઓનો સંગ્રામ, સૂક્ષ્મ શરીર દ્વારા પ્રવાસ, મહાત્માઓના ગુપ્ત નિવાસસ્થાનો અને અસ્ત્ર-શસ્ત્રોમાં રહેલી જીવંત નકારાત્મક ઊર્જા વિશે સ્વામી યો દ્વારા કરવામાં આવેલા ગહન વિશ્લેષણ અને તેમના અંગત અનુભવોને સરળ ભાષામાં રજૂ કરવામાં આવ્યા છે.
ભારતીય આધ્યાત્મિકતાના ગહન વિષયોના જ્ઞાતા સ્વામી યોએ 'સ્પીકિંગ ટ્રી' પોડકાસ્ટમાં હિમાલય અને તિબેટના એવા રહસ્યો ઉજાગર કર્યા છે, જે માત્ર ધાર્મિક કથાઓ નથી, પરંતુ આપણા જ સમાંતર અસ્તિત્વમાં રહેલા અસંખ્ય લોકની વાસ્તવિકતા છે. સ્વામીજીના આ વિમર્શનો કેન્દ્રબિંદુ રહસ્યમય નગરી શમ્ભાલા (શાંગ્રી-લા), કલયુગનું અંતિમ મંથન અને સૂક્ષ્મ શરીર દ્વારા થતી યાત્રાઓ છે.
શમ્ભાલા એક પૌરાણિક શહેર છે, જેને નવલકથાકાર જેમ્સ હિલ્ટને 'શાંગ્રી-લા' નામ આપ્યું, પણ તેનું સાચું નામ શમ્ભાલા છે. આ સ્થળ કોઈ નકશા પર દેખાતું નથી, છતાં તે આપણી જ ધરતી પર અસ્તિત્વ ધરાવે છે. સ્વામી યોના મતે, આ ધરતી પર, આ જ વાતાવરણમાં, એવા અસંખ્ય લોક (વિશ્વ) છે, જે આપણી સાથે સમાંતર ચાલી રહ્યા છે, પરંતુ આપણે તેને જોઈ શકતા નથી. દરેક જીવાત્માના શરીરની એક યાંત્રિક વ્યવસ્થા અને વેવલેન્થ હોય છે. જે વસ્તુ આપણી શ્રવણ શક્તિ કે દૃષ્ટિની તરંગોની સીમાની બહાર હોય છે, તે આપણને દેખાતી નથી. જેમ ચામાચીડિયું સાંભળી શકે તેવી તરંગો મનુષ્ય સાંભળી શકતો નથી.
આ જગતોને જોવા માટે 'દિવ્ય દૃષ્ટિ' પ્રાપ્ત કરવી પડે છે, જે વિજ્ઞાનના અતિક્રમણ દ્વારા, એટલે કે ગહન તપસ્યા દ્વારા મળે છે. જ્યાં સુધી આપણી દૃષ્ટિ માત્ર રોટી, કપડાં અને સંસારિક વસ્તુઓ પર કેન્દ્રિત હશે, ત્યાં સુધી તે જગતને જોવા માટેની પાત્રતા કે શક્તિ પ્રાપ્ત નહીં થાય. શમ્ભાલા જેવા ગુપ્ત લોકને 'ગંધર્વ નગર' સમાન માનવામાં આવે છે, જે સતત પોતાની રૂપાકૃતિ બદલતું રહે છે, જેના કારણે તેને કોઈ એક સ્થળે કાયમ માટે જોઈ શકાતું નથી.
સ્વામી યોએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, મહાન યોગીઓ તેમના સૂક્ષ્મ શરીર દ્વારા એક ક્ષણમાં વિશ્વના કોઈપણ લોક કે સ્થળે પ્રવાસ કરી શકે છે. સૂક્ષ્મ શરીરની યાત્રાને તેમણે હવાઈ જહાજની ઉડાન સાથે સરખાવી. જે રીતે કંટ્રોલરૂમથી સંપર્ક તૂટતા વિમાન ક્રેશ થઈ શકે છે, તેમ ગુરુના માર્ગદર્શન વિના સૂક્ષ્મ શરીરની યાત્રા કરનાર વ્યક્તિ શરીરનો નિયંત્રણ ગુમાવી બેસે છે અને કોમામાં જઈ શકે છે અથવા પાગલ થઈ શકે છે. તેમણે પોતાના પુસ્તક 'કૃષ્ણ એક રહસ્ય' માંથી 'રામદાસ' નામના પાત્રનો ઉદાહરણ આપ્યું. રામદાસને કોઈ એવી ગુપ્ત વાત સાંભળવા મળી, જે સાંભળવાની તેની પાત્રતા નહોતી. તે શબ્દો તેના આંતરિક દ્બારો પર જઈને શક્તિનો મહાવિસ્ફોટ કરી ગયા, જેનાથી તે તરત જ પાગલ થઈ ગયો. આધ્યાત્મિક શક્તિ પ્રાપ્ત કરવી એ ગંગાને સ્વર્ગમાંથી પૃથ્વી પર લાવવા સમાન છે, જેને ભગવાન શિવની જટાઓનો આધાર જોઈએ. જો ઊર્જાને નિયંત્રિત કરવા ગુરુ ન હોય, તો તે વિનાશ નોતરી શકે છે.
સ્વામી યોના મતે, હાલમાં જે વૈશ્વિક સ્તરે અશાંતિ અને હલચલ મચી છે, તે કલયુગના અંતિમ પરિવર્તન કાળ તરફ ઈશારો કરે છે. આ સમયગાળામાં દેવી અને આસુરી શક્તિઓ વચ્ચે મંથન (યુદ્ધ) ચાલી રહ્યું છે. જે આધ્યાત્મિક સ્થાનો (જેમ કે શમ્ભાલા) અત્યાર સુધી સુપ્ત હતા, તે હવે જાગી રહ્યા છે અને તેથી જ યોગીઓનું આવાગમન વધી ગયું છે. આસુરી શક્તિઓ પૃથ્વી પર અશુભ અને વિનાશ લાવવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે, જ્યારે દૈવી શક્તિઓ સૃષ્ટિના કલ્યાણ માટે સક્રિય થઈ છે.
વિશ્વના અન્ય દેશો અશાંતિના દોરમાંથી પસાર થઈ રહ્યા છે, જ્યારે ભારત હજી પણ શાંતિ અને એકતાના ઊંડા સૂત્રમાં બંધાયેલું છે. સ્વામીજીના મતે, આ દેશને કોઈ રાજકારણીઓ નહીં, પરંતુ હિમાલયમાં બેઠેલા મહાત્માઓ પોતાની તપસ્યા અને યજ્ઞોના બળથી ચલાવી રહ્યા છે.
સ્વામી યોએ એક અત્યંત ગહન અને અકલ્પનીય આધ્યાત્મિક સત્ય રજૂ કર્યું છે, જે આધુનિક યુગના વિનાશક શસ્ત્રો સાથે જોડાયેલું છે. શાસ્ત્રો અનુસાર, આ વિશ્વમાં કોઈ પણ વસ્તુ નિર્જીવ (Non-Living) નથી. દરેક કણમાં રામ છે, તેથી દરેક વસ્તુ સજીવ છે, ભલે તેનો જીવ સૂક્ષ્મ હોય. એક બોમ્બ (અથવા કોઈ પણ વિનાશક શસ્ત્ર) જ્યારે બને છે, ત્યારે તે એક નકારાત્મક ઊર્જાનો આત્મા ધરાવે છે. તે બોમ્બની સાર્થકતા એ જ છે કે તે ક્યારે ફાટે અને વિનાશ કરે.
આજના યુગમાં પૃથ્વી અસંખ્ય પરમાણુ બોમ્બના ઢગલા પર બેઠી છે. દરેક બોમ્બની આત્મા 'હું ક્યારે જાગૃત થાઉં' એની તડપ ધરાવે છે. તેથી, સકારાત્મક શક્તિઓનું કાર્ય એ છે કે તે આ વિનાશક ઊર્જાઓને સુષુપ્ત (સૂતેલી) રાખે, જેથી તે વિનાશ ન સર્જે. લોકો મંદિરમાં માત્ર નોકરી, લગ્ન, ઘર જેવી અંગત માંગણીઓ કરે છે. સ્વામીજી પ્રશ્ન કરે છે કે, શું કોઈએ ક્યારેય મંદિર કે યજ્ઞમાં જઈને સમગ્ર વિશ્વની શાંતિ અને મંગલ માટે પ્રાર્થના કરી છે?
તેમણે એક વ્યક્તિનો દાખલો આપ્યો, જે દારૂ પીતો હતો. સ્વામીજીએ તેને દારૂ પીતી વખતે ભગવાનનું નામ સ્મરણ કરવાનું કહ્યું. આ પ્રયોગથી ધીમે ધીમે તે વ્યક્તિનો દારૂ પીવાનો મોહ છૂટી ગયો. આ દર્શાવે છે કે નકારાત્મક કાર્યને પણ જો દૈવીય ઊર્જા તરફ વાળવામાં આવે, તો તે પરિવર્તન લાવી શકે છે. સ્વામી યો અંતે યુવાનોને સલાહ આપે છે કે શમ્ભાલાની યાત્રા કરવી એ મોટી વાત નથી. તેના માટે પાત્રતા કેળવવી જરૂરી છે. જ્યાં સુધી તમે તમારી બુદ્ધિ (ઇન્ટેલેક્ચ્યુઆલિટી) અને અહંકારને ત્યાગશો નહીં, ત્યાં સુધી પરમાત્મા કે સત્યની પ્રાપ્તિ શક્ય નથી.
સ્વામી યોનો આ સંવાદ સ્પષ્ટ કરે છે કે, કલયુગનો અંત અને સતયુગની શરૂઆત એક ભૌતિક ઘટના નહીં, પણ દૈવીય અને આસુરી શક્તિઓ વચ્ચેના મહાન પરિવર્તનનો કાળ છે. આ સમયે, દરેક મનુષ્યનું કર્તવ્ય છે કે તે પોતાના સ્વાર્થથી પર થઈને ધર્મ અને વિશ્વ શાંતિના કાર્યમાં પોતાનું યોગદાન આપે. આ યાત્રામાં માત્ર શ્રદ્ધા, ગુરુકૃપા અને પાત્રતા જ આપણને પરમ સત્ય તરફ લઈ જઈ શકે છે.
