જીવન પથ
-રાકેશ ઠક્કર
ભાગ-૬૨
‘આવતીકાલનો ડર એટલો પણ ના રાખો કે આજે સામે ઊભેલી તકો પણ અણદેખી બની જાય,’
આ સુવિચાર આજના અનિશ્ચિતતાથી ભરેલા યુગમાં એક જીવંત મંત્ર જેવો છે. આપણે બધા એક અદ્રશ્ય ભવિષ્યની ચિંતામાં એટલા ડૂબેલા રહીએ છીએ કે આપણી પાસે જે 'વર્તમાન' છે, જે આપણી પાસે અત્યારે છે તેનો આનંદ લેવાનું ચૂકી જઈએ છીએ. આપણે બધા 'ભવિષ્યના વાસ્તુકલાકાર' બનવાના પ્રયત્નમાં 'વર્તમાનના ચિત્રકાર' બનવાનું ભૂલી ગયા છીએ.
આપણે સવારે ઉઠીએ ત્યારથી જ આવતીકાલની ફિકર કરીએ છીએ. નોકરીનું શું થશે? ધંધામાં મંદી આવશે તો? બાળકોનું શું થશે? આ સતત ચાલતી ચિંતાઓ આપણને એક પ્રકારની 'માનસિક કેદ'માં રાખે છે, જેના કારણે આપણા હાથમાં રહેલી તકો આપણને દેખાતી જ નથી. ગુજરાતીમાં કહેવાય છે કે, "કાલનું કામ આજે કર, પણ કાલની ચિંતા આજે ન કર." ભવિષ્યની તૈયારી કરવી જરૂરી છે, પણ ભવિષ્યનો ડર એ વર્તમાનની હત્યા કરવા સમાન છે. જે વ્યક્તિ આવતીકાલના ડરમાં જીવે છે તે ક્યારેય પોતાની પ્રતિભાનો પૂરો ઉપયોગ કરી શકતી નથી. કારણ કે તેની અડધી શક્તિ તો ડર સામે લડવામાં જ વપરાઈ જાય છે.
આજના હાઈ-સ્પીડ યુગમાં આપણે સફળતાની એટલી બધી અપેક્ષાઓ રાખી છે કે નિષ્ફળ જવાનો ડર આપણને સ્થિર કરી દે છે. આપણે કંઈક નવું કરવા જતા પહેલા જ વિચારીએ છીએ, "જો નહીં થાય તો?" અને આ વિચાર જ આપણને તકોને સ્વીકારતા અટકાવે છે. વાસ્તવમાં, સફળતા અને તક હંમેશાં 'અનિશ્ચિતતા' ના ઓઠા હેઠળ છુપાયેલી હોય છે. જેની પાસે અજાણ્યાનો સામનો કરવાની હિંમત છે તેને જ તકો મળે છે.
"ગઈ કાલનો સૂરજ આથમી ગયો છે અને આવતી કાલનો હજુ ઉગ્યો નથી, તમારી પાસે તો માત્ર આજનો દિવસ જ છે" – આ સત્યને જે સમજી જાય છે તેનું જીવન બદલાઈ જાય છે. ડર એ કલ્પના છે અને તકો એ વાસ્તવિકતા છે. કલ્પનાને વાસ્તવિકતા પર હાવી થવા દેવી એ પોતાની જાત સાથે અન્યાય છે.
એક ગામમાં સોમદત્ત નામનો યુવાન રહેતો હતો. તે ખૂબ જ હોશિયાર હતો પણ તે હંમેશાં ડરેલો રહેતો. એક દિવસ તેને શહેરની એક મોટી કંપનીમાંથી ખૂબ જ સારી નોકરીની ઓફર મળી. સોમદત્તને ડર લાગ્યો કે, "જો હું શહેર જઈશ અને ત્યાં ફાવ્યો નહીં તો? જો પાછો આવવું પડ્યું તો લોકો શું કહેશે?" આ ડરને કારણે તેણે એ મોટી તક જતી કરી.
થોડા સમય પછી તેને એક વેપારમાં ભાગીદાર બનવાની તક મળી, ત્યાં પણ તેણે વિચાર્યું કે "જો નુકસાન થયું તો મારી જમાપૂંજી પણ જતી રહેશે?" આમ કરતા કરતા વર્ષો વીતી ગયા. સોમદત્ત એક જ જગ્યાએ અટવાયેલો રહ્યો.
બીજી તરફ તેનો મિત્ર રમેશ એટલો હોશિયાર નહોતો પણ હિંમતવાન હતો. તેણે બધી તકો ઝડપી લીધી. રમેશને ઘણીવાર નુકસાન પણ થયું ઘણીવાર તે નિષ્ફળ ગયો પણ દરેક નિષ્ફળતામાંથી શીખીને તે આજે એક સફળ ઉદ્યોગપતિ બની ગયો હતો.
એક દિવસ સોમદત્તે રમેશને પૂછ્યું, "તને આવતીકાલનો ડર નથી લાગતો?" રમેશે હસીને કહ્યું, "સોમદત્ત, ડર તો મને પણ લાગે છે, પણ હું આવતીકાલના ડરમાં આજે મારા હાથમાં આવેલી તકને જતી કરવા તૈયાર નથી. મેં સમજ્યું છે કે જો હું આજે નહીં લડું તો આવતીકાલનો ડર સાચો સાબિત થશે, જો હું આજે લડી લઈશ તો આવતીકાલ મારા માટે તકો લઈને આવશે."
આ પ્રસંગ આપણને શીખવે છે કે તક ક્યારેય કહીને નથી આવતી, તે તો એક મહેમાનની જેમ આવે છે અને જો તમે ડરના કારણે દરવાજો નહીં ખોલો તો તે બીજી જગ્યાએ ચાલી જાય છે. "જેની પાસે સાહસ નથી, તેને તક મળતી નથી." આપણા જીવનમાં ઘણી એવી ક્ષણો આવે છે જ્યારે આપણે કંઈક નવું કરી શકીએ છીએ. આપણો 'જો આમ થશે તો?' વાળો ડર આપણને એ જ જૂના રસ્તા પર ચાલવા મજબૂર કરે છે.
આજના જીવનનો સાર એ જ છે કે વર્તમાન એ એકમાત્ર સત્ય છે. આવતીકાલની ચિંતા કરવી એ કાલે વરસાદ આવશે એ વિચારીને આજે જ છત્રી લઈને દોડવા જેવું છે, જેના કારણે તમે થાકી જશો અને જ્યારે ખરેખર વરસાદ આવશે ત્યારે તમારી પાસે તાકાત નહીં હોય. તેથી ડરને માર્ગદર્શક નહીં પણ એક સામાન્ય ચેતવણી તરીકે ગણો. દરેક તક એ એક નવું પાનું છે. જો તમે આજે એ પાના પર કશું નહીં લખો તો આવતીકાલે તમારી પાસે વાંચવા માટે કંઈ નહીં હોય.
ડરને બદલે વિશ્વાસ રાખતા શીખો કે જે તક મને આજે મળી છે તે મારા શ્રેષ્ઠ માટે જ છે. જે કામ કરવાથી તમને ડર લાગે છે તો સમજજો કે એ જ કામ તમારા જીવનમાં સૌથી મોટું પરિવર્તન લાવવાની તાકાત ધરાવે છે. તકો એ દરિયાના મોજાં જેવી છે, જે આવે છે અને જાય છે. જો તમે ડરના કિનારે બેસીને મોજાં જોયા કરશો તો તમે ક્યારેય મોતી નહીં મેળવી શકો. મોતી મેળવવા માટે તો ડરને ત્યજીને દરિયામાં ઝંપલાવવું જ પડે છે.
આવતીકાલના સુરક્ષિત ભવિષ્ય માટે આજે જોખમ લેતા શીખો. તમારો ડર તમારા સપના કરતા મોટો ન હોવો જોઈએ. તો જ તમે જીવનમાં સાચી પ્રગતિ કરી શકશો. શું તમે અત્યારે કોઈ એવી તક જોઈ રહ્યા છો જેને તમે માત્ર તમારા 'ભવિષ્યના ડર' ને કારણે સ્વીકારી નથી રહ્યા? શું આજે એ ડરને બાજુ પર મૂકીને એ તકને અપનાવવાનો પ્રયત્ન કરશો?
