જીવન પથ
-રાકેશ ઠક્કર
ભાગ-૬૭
‘જો ખુશ રહેવું હોય તો, ક્યારેક વૃક્ષો, હવા અને આકાશ સાથે પણ દોસ્તી કરો.’
આ સુવિચાર આપણને એ વાતની યાદ અપાવે છે કે માનવીની ખરી ખુશી કોઈ બજારમાં કે મોંઘા ગેજેટ્સમાં નથી, પણ પ્રકૃતિના ખોળામાં છે. આજના અત્યંત દોડધામભર્યા અને ટેક્નોલોજીથી ઘેરાયેલા જીવનમાં, આપણે એક એવા પાંજરામાં કેદ થઈ ગયા છીએ જેને આપણે 'સફળતા' કહીએ છીએ. સવારે ઉઠીએ ત્યારથી લઈને રાત્રે સૂઈએ ત્યાં સુધી આપણે માત્ર સ્ક્રીન, ઈમેલ, મીટિંગ્સ અને અપેક્ષાઓની વચ્ચે જીવીએ છીએ.
આપણે માણસો સાથે તો દોસ્તી કરીએ છીએ, પણ એ માણસો પણ ક્યાંક ને ક્યાંક સ્વાર્થ, ઈર્ષ્યા કે અપેક્ષાઓ સાથે જોડાયેલા હોય છે. જ્યારે પ્રકૃતિ - વૃક્ષો, હવા અને આકાશ સાથેની દોસ્તી નિઃસ્વાર્થ હોય છે. વૃક્ષો આપણને ઓક્સિજન આપે છે અને બદલામાં કશું માંગતા નથી, હવા આપણને જીવન આપે છે અને આકાશ આપણને વિશાળતાનું ભાન કરાવે છે. ગુજરાતીમાં કહેવાય છે કે, "પ્રકૃતિ છે સૌથી મોટો વૈદ્ય." એટલે કે જો મન અશાંત હોય તો પ્રકૃતિ પાસે જવાથી બધી જ માનસિક બીમારીઓ દૂર થઈ જાય છે. આપણે ભૌતિક સુખ પાછળ એટલા આંધળા થઈ ગયા છીએ કે આપણે ભૂલી ગયા છીએ કે આપણે પોતે પણ પ્રકૃતિનો જ એક હિસ્સો છીએ.
આજના જીવનમાં 'સ્ટ્રેસ' (તણાવ) એક ફેશન બની ગઈ છે. દરેક વ્યક્તિ થાકેલી છે, દરેક વ્યક્તિને શાંતિ જોઈએ છે, પણ કોઈ પાસે પ્રકૃતિ સાથે બેસવાનો સમય નથી. આપણે એવું માની લીધું છે કે વેકેશનમાં ફોરેન ટ્રિપ કરીએ તો જ શાંતિ મળે, પણ સાચી શાંતિ તો ઘરની નજીકના બગીચામાં, ઉગતા સૂરજને જોવામાં કે સાંજની ઠંડી હવામાં ચાલવામાં છે. આકાશને જોવાથી આપણને સમજાય છે કે આપણી મુશ્કેલીઓ કેટલી નાની છે.
વૃક્ષોની નીચે બેસવાથી આપણને ધીરજ અને સ્થિરતા શીખવા મળે છે. "કુદરતની ગોદમાં જે સુખ છે, તે મહેલોમાં નથી." જે વ્યક્તિ પ્રકૃતિ સાથે જોડાયેલી છે, તે ક્યારેય એકલતા અનુભવતી નથી. પ્રકૃતિ આપણને ગણિત નથી શીખવતી, પણ જીવન જીવવાની રીત શીખવે છે કેવી રીતે વહેવું, કેવી રીતે ખીલવું અને કેવી રીતે અસ્ત થવું. આજના ડિજિટલ યુગમાં આપણી 'વર્ચ્યુઅલ' દુનિયા ઘણી મોટી છે પણ 'રિયલ' દુનિયા સાવ સંકોચાઈ ગઈ છે. એટલે જ પ્રકૃતિ સાથેનો સંપર્ક ફરીથી સ્થાપિત કરવો એ આજના સમયની સૌથી મોટી જરૂરિયાત છે.
આ વાતને સમજવા માટે એક અત્યંત સરળ પ્રસંગ જોઈએ. એક ખૂબ જ વ્યસ્ત બિઝનેસમેન હતો, જેનું નામ આકાશ હતું. આકાશ પાસે કરોડોની સંપત્તિ હતી, પણ તે ડિપ્રેશનનો શિકાર હતો. તે હંમેશાં કામના તણાવમાં રહેતો. એકવાર તેના ડોક્ટરે તેને સલાહ આપી કે, "આકાશ, તું તારા વ્યવસાયમાંથી એક અઠવાડિયાનો વિરામ લે અને શહેરથી દૂર એક નાનકડા ગામમાં જઈને માત્ર પ્રકૃતિ સાથે સમય વિતાવ."
આકાશને આ વાત હાસ્યાસ્પદ લાગી, પણ તેણે પ્રયત્ન કરવાનું નક્કી કર્યું. તે ગામડામાં ગયો, જ્યાં કોઈ મોબાઈલ નેટવર્ક નહોતું. પહેલા બે દિવસ તેને ખૂબ અકળામણ થઈ. પણ ત્રીજા દિવસે, તે એક જૂના વડલા નીચે જઈને બેઠો. તેણે જોયું કે પક્ષીઓ કેવા આનંદથી ઉડે છે, પાંદડા કેવી રીતે પવન સાથે વાતો કરે છે અને આકાશનો રંગ કેવો બદલાય છે. તેને સમજાયું કે તે અત્યાર સુધી જે 'સફળતા' માટે પાગલ હતો, તે તો માત્ર એક દોડ હતી. વૃક્ષના સાનિધ્યમાં બેસીને તેણે વર્ષો પછી એટલી શાંતિ અનુભવી. તે અઠવાડિયા પછી જ્યારે પાછો આવ્યો, ત્યારે તે એક બદલાયેલો માણસ હતો. તેણે બિઝનેસ છોડ્યો નહીં, પણ કામ કરવાની રીત બદલી નાખી. હવે તે રોજ સવારે પ્રકૃતિ સાથે સમય વિતાવતો અને તેના જીવનમાં પહેલા જેવી હતાશા નહોતી.
આ પ્રસંગ આપણને શીખવે છે કે પ્રકૃતિ સાથેની દોસ્તી એ કોઈ સમયનો વ્યય નથી, પણ જીવનમાં ઊર્જા ભરવાની પ્રક્રિયા છે. વૃક્ષો આપણને મૂળ સાથે જોડાયેલા રહેતા શીખવે છે, હવા આપણને વહેતા રહેતા શીખવે છે અને આકાશ આપણને વિચારોમાં વિશાળતા રાખતા શીખવે છે. જ્યારે તમે પ્રકૃતિ પાસે જાવ છો, ત્યારે તમે તમારી જાતને સાંભળી શકો છો. આપણો અવાજ અને પ્રકૃતિનો અવાજ જ્યારે એક થાય છે, ત્યારે જ જીવનમાં સંગીત જન્મે છે.
આજના જીવનમાં આપણે ઈન્ટરનેટ પર તો જોડાયેલા છીએ, પણ પૃથ્વી સાથેનો આપણો સંપર્ક તૂટી ગયો છે. "જે પૃથ્વીને ભૂલે છે, તે સુખને ભૂલે છે." તમારી પાસે ભલે ગમે તેટલા પૈસા હોય, પણ જો તમે સૂર્યાસ્તનો આનંદ નથી લઈ શકતા, તો તમે ગરીબ છો. પ્રકૃતિ એ માણસને કંઈ જ પૂછતી નથી, તે તો બસ પ્રેમ જ આપે છે.
પ્રકૃતિ સાથેની દોસ્તી એ એક એવી દવા છે જેનો કોઈ આડઅસર (side effect) નથી. તમારી આસપાસના વૃક્ષોને જુઓ, આકાશને નિહાળો અને હવાનો અનુભવ કરો. તમે જોશો કે અંદરથી તમારું મન એકદમ હળવું થઈ ગયું છે. જીવન એટલે માત્ર જીવવું નહીં, પણ આ સૃષ્ટિના સૌંદર્યને માણવું પણ છે. જે આ સૌંદર્યને માણી શકે છે, તે જ સાચો જીવંત માણસ છે. આજે જ કોઈ પણ પ્રકારના કામ કે ફોન વગર, થોડો સમય બહાર નીકળો અને પ્રકૃતિ સાથે વાત કરો. પ્રકૃતિ તમને સાંભળશે અને તમને એક એવી ખુશી આપશે જે તમે ક્યારેય ખરીદી શક્યા નથી.
