સાચો ઉત્તરાધિકારી
(ગુજરાતી પ્રેરણાત્મક વાર્તા)
શેઠ હરિપ્રસાદ અમદાવાદના જાણીતા ઉદ્યોગપતિ હતા. કરોડોની સંપત્તિ, અનેક કંપનીઓ અને સમાજમાં ખૂબ માન-સન્માન હતું. તેમની ઉંમર હવે સિત્તેર વર્ષની થઈ ગઈ હતી. તેમના બે પુત્રો—મોટો દીકરો રોહિત અને નાનો દીકરો મોહિત—બંને ઉચ્ચ શિક્ષિત હતા. પરંતુ બંનેના સ્વભાવમાં જમીન-આકાશ જેટલો ફરક હતો.
રોહિતને માત્ર પૈસા, નફો અને વૈભવી જીવનમાં જ રસ હતો. તે માનતો હતો કે જીવનમાં સફળતા માત્ર સંપત્તિથી જ મળે છે. બીજી તરફ મોહિત નમ્ર, મહેનતુ અને માનવતાવાદી હતો. તે કર્મચારીઓ સાથે પરિવારના સભ્યોની જેમ વર્તતો અને ગરીબોની મદદ કરતો.
સમય જતાં શેઠ હરિપ્રસાદને એક ચિંતા સતાવવા લાગી—"મારા પછી આ વિશાળ સામ્રાજ્યનો સાચો ઉત્તરાધિકારી કોણ બનશે?"
એક દિવસ તેમણે બંને પુત્રોને બોલાવ્યા.
"હું એક પરીક્ષા રાખવા માગું છું," શેઠજીએ કહ્યું.
"તમને બંનેને પાંચ લાખ રૂપિયા આપું છું. એક મહિના પછી બતાવજો કે આ રકમનો સૌથી સારો ઉપયોગ કોણે કર્યો."
રોહિતે તરત જ શેરબજારમાં રોકાણ કર્યું. થોડા જ દિવસોમાં તેને સારો નફો થયો. તે ખુશ થઈ ગયો.
મોહિતે કંઈક અલગ વિચાર્યું. તેણે એક નાનકડું કૌશલ્ય તાલીમ કેન્દ્ર શરૂ કર્યું, જ્યાં ગરીબ યુવકો અને યુવતીઓને મફતમાં કમ્પ્યુટર, સીવણ અને નાના વ્યવસાયની તાલીમ આપવામાં આવતી હતી. સાથે સાથે તેણે કેટલીક વિધવા મહિલાઓને રોજગાર પણ આપ્યો.
એક મહિના પછી બંને પિતા સામે હાજર થયા.
રોહિત ગર્વથી બોલ્યો,"પિતાજી, જુઓ! પાંચ લાખમાંથી મેં સાત લાખ બનાવી દીધા."
શેઠજીએ સ્મિત કર્યું.
પછી મોહિત બોલ્યો,"પિતાજી, મારા ખાતામાં હવે માત્ર ચાર લાખ રૂપિયા છે. પરંતુ આ એક મહિના દરમિયાન પચાસ પરિવારોને રોજગાર મળ્યો છે અને ઘણા યુવાનો પોતાના પગ પર ઉભા થવાની શરૂઆત કરી છે."
રૂમમાં શાંતિ છવાઈ ગઈ.
શેઠ હરિપ્રસાદે બંને તરફ જોયું અને ધીમેથી કહ્યું,
"ધન વધારવું સરળ છે, પરંતુ માણસોના જીવનમાં આશા વધારવી સૌથી મોટી સંપત્તિ છે."
થોડા દિવસો પછી કંપનીની વાર્ષિક બેઠક બોલાવવામાં આવી. બધા ડિરેક્ટરો, કર્મચારીઓ અને પરિવારના સભ્યો હાજર હતા.
શેઠજીએ જાહેરાત કરી,
"આજથી આ સમગ્ર ઉદ્યોગસમૂહનો ઉત્તરાધિકારી મોહિત હશે."
રોહિત આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયો.
"પણ પિતાજી, મેં તો વધારે નફો કમાવ્યો!"
શેઠજીએ શાંતિથી જવાબ આપ્યો,
"નફો કમાવનાર મેનેજર બની શકે છે, પરંતુ લોકોના વિશ્વાસ અને દિલ જીતનાર જ સાચો નેતા બની શકે છે. કંપની માત્ર ઈમારતો અને મશીનોનું નામ નથી; તે હજારો પરિવારોની આશા છે."
આ શબ્દોએ રોહિતને અંદરથી ઝંઝોળી નાખ્યો.
થોડા દિવસ પછી તે મોહિત પાસે ગયો.
"ભાઈ, મને માફ કર. હું સંપત્તિને જ બધું માનતો હતો. હવે હું પણ લોકો માટે કામ કરવા માગું છું."
મોહિતે હસીને તેને ગળે લગાવી લીધો.
બંને ભાઈઓએ મળીને કંપનીને નવી દિશા આપી. તેમણે કર્મચારીઓના બાળકો માટે સ્કોલરશિપ શરૂ કરી, ગામડાઓમાં મફત શિક્ષણ કેન્દ્રો ખોલ્યા અને વૃક્ષારોપણ અભિયાન શરૂ કર્યું.
નીતિ:
સાચો ઉત્તરાધિકારી તે નથી જે માત્ર સંપત્તિ, પદ, સત્તા અથવા વ્યવસાયનો વારસો મેળવે. સાચો ઉત્તરાધિકારી તે છે, જે પોતાના સારા સંસ્કારો, ઈમાનદારી, કરુણા, જવાબદારી, મહેનત અને સેવા ભાવથી પરિવાર, સમાજ અને સંસ્થાનું ગૌરવ વધારે. ધન-સંપત્તિ સમય સાથે ઘટી શકે છે અથવા નાશ પામી શકે છે, પરંતુ સારા કર્મો, માનવતા, વિશ્વાસ અને પ્રેમનો વારસો ક્યારેય નષ્ટ થતો નથી. જે વ્યક્તિ પોતાના સ્વાર્થ કરતાં સમાજના કલ્યાણને પ્રથમ સ્થાન આપે છે, જરૂરિયાતમંદોની મદદ કરે છે અને પોતાના કાર્ય દ્વારા અન્ય લોકોના જીવનમાં આશા અને પ્રેરણા જગાવે છે, તે જ સાચા અર્થમાં સફળ અને આદર્શ ઉત્તરાધિકારી કહેવાય. તેથી જીવનમાં માત્ર સંપત્તિ એકત્રિત કરવાનો પ્રયત્ન ન કરો, પરંતુ એવા મૂલ્યો અને સંસ્કારો કમાવો કે આવનારી પેઢીઓ પણ ગર્વથી તમારું નામ યાદ રાખે. સાચી સફળતા પૈસામાં નહીં, પરંતુ માનવતા, વિશ્વાસ, સેવા અને સદાચારના વારસામાં રહેલી છે.
