પ્રકરણ ૬: ચાય પે ચર્ચા... નીટથી દિલ્હી સુધી
સવારના સાડા સાત વાગ્યાનો સમય હતો. સૂરજના કુમળા કિરણો આનંદનગર સોસાયટીના વૃક્ષોમાંથી છણાઈને આવી રહ્યા હતા. સોસાયટીના મુખ્ય દરવાજા પાસે આવેલી 'જય અંબે ટી સ્ટોલ' પર આજે રોજ કરતાં પણ વધુ ગરમાગરમી અને ભીડ જોવા મળતી હતી. ચાની ચુસકીઓ સાથે અખબાર વાંચવાની સોસાયટીના વડીલોની જૂની ટેવ હતી.
કાંતિભાઈ પેપરવાળાએ દરરોજની જેમ આજે પણ અખબારોનું બંડલ ટેબલ પર મૂક્યું અને એક ન્યૂઝપેપર ખોલીને મોટેથી વાંચ્યું. અખબારના મુખ્ય પાના પર ઘાટા મોટા અક્ષરોમાં હેડલાઈન છપાઈ હતી:
"નીટ મુદ્દે દિલ્હીમાં વિદ્યાર્થીઓનું ઉગ્ર વિરોધ પ્રદર્શન: દેશભરમાં પારદર્શિતા અંગેની ચર્ચા તેજ બની."
આ સમાચાર સાંભળતાં જ સોસાયટીના વડીલ માણેકલાલે પોતાના ચશ્મા સરખા કરતાં ગંભીરતાથી કહ્યું, "અરે ભાઈ, આજે તો ચાનો એક કપ ઓછો પડશે... દિલ્હી સુધી વાત પહોંચી છે એટલે ચર્ચા બહુ લાંબી ચાલવાની છે!"
તેમની બાજુમાં બેઠેલા રૂસ્તમ દારૂવાલા થોડા હસ્યા અને ચાની કિટલી તરફ ઈશારો કરતાં બોલ્યા, "ચા ગરમ છે માણેકલાલ... અને હવે દિલ્હીથી લઈને આનંદનગર સુધીનું રાજકારણ પણ ગરમ થવાનું છે."
નિવૃત્ત શિક્ષક મનોહર જોષી ચિંતાતુર ચહેરે બોલ્યા, "હસી-મજાક છોડો રૂસ્તમભાઈ, પહેલા પૂરા સમાચાર વાંચો પછી આપણી ચર્ચા કરીએ. આ કોઈ નાનો મુદ્દો નથી."
કાંતિભાઈએ અખબાર આગળ વાંચવાનું શરૂ કર્યું, "દિલ્હીના જંતર-મંતર પર હજારો વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના વાલીઓ દેશભરની પરીક્ષા વ્યવસ્થા સામે ભારે વિરોધ નોંધાવી રહ્યા છે. તેઓ પરીક્ષામાં સંપૂર્ણ પારદર્શિતા, યોગ્ય તપાસ અને સિસ્ટમની વિશ્વસનીયતાની માંગ કરી રહ્યા છે."
અખબારની આ વાતો સાંભળીને ચાની દુકાન પર થોડી ક્ષણો માટે સનાટો છવાઈ ગયો.
ત્યાં જ અવધેશ શર્મા બોલ્યા, "જુઓ ભાઈ, બાળકો રાત-દિવસ એક કરીને વર્ષો સુધી મહેનત કરે છે. અને જો તેમને જરાય એવું લાગે કે તેમની પ્રામાણિકતા અને મહેનત સાથે અન્યાય થયો છે, તો સરકાર અને તંત્રે તેમની વાત શાંતિથી સાંભળવી જ જોઈએ."
માણેકલાલે તરત સૂર પુરાવ્યો, "અન્યાય સામે વિરોધ કરવાનો અધિકાર આપણી લોકશાહીએ દરેક નાગરિકને આપ્યો છે અવધેશજી, પરંતુ વિરોધ કરવાનો રસ્તો પણ એટલો જ જવાબદારીપૂર્વકનો અને હિંสารહિત હોવો જોઈએ."
રૂસ્તમ દારૂવાલાએ પોતાની ગરમ ચાનો એક ઘૂંટડો ભર્યો અને માથું ધુણાવતા કહ્યું, "સાચી વાત છે. આ મુદ્દો કોઈ એક પક્ષ કે રાજકારણનો નથી... આ તો આખા દેશના લાખો માસૂમ વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્ય અને તેમના પરિવારના સપનાઓનો છે."
એટલામાં જ હર્ષિલ મહેતા પણ મોર્નિંગ વોક પૂરું કરીને ચાની કિટલી પાસે આવી પહોંચ્યા. "કેમ સવાર-સવારમાં આટલી બધી ગંભીરતા? શું ચાલે છે આજે?"
મનોહર જોષી હસીને બોલ્યા, "આવો હર્ષિલભાઈ, આજે દેશનો સૌથી મોટો પ્રશ્ન ચાની ચુસકીઓ સાથે ઉકેલાઈ રહ્યો છે!"
એ સાંભળીને ત્યાં ઉભેલા બધા લોકો હસી પડ્યા. હર્ષિલે અખબાર હાથમાં લઈને હેડલાઈન પર નજર ફેરવી. તેમણે ગંભીર અવાજે કહ્યું, "આવા સંવેદનશીલ મુદ્દાઓમાં સૌથી મહત્વની વસ્તુ છે—વિશ્વાસ. વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓને એ વાતની સંપૂર્ણ ખાતરી હોવી જોઈએ કે તેમની મહેનતનું યોગ્ય અને ન્યાયપૂર્ણ મૂલ્યાંકન થશે."
એવામાં સોસાયટીમાં રહેતાં પત્રકાર તેજસ્વી દેશમુખ પણ પોતાની ઓફિસે જતાં પહેલાં ગાડી રોકીને ચાની લારી પર આવ્યા.
માણેકલાલે તેમને જોઈને પૂછ્યું, "તેજસ્વીબેન, તમારી ન્યૂઝ ચેનલોમાં શું વાતાવરણ છે? લોકો શું કહી રહ્યા છે?"
તેજસ્વીબેને બેગ સરખી કરતાં કહ્યું, "અંકલ, મીડિયામાં પણ આખો દિવસ આ જ મુદ્દો છવાયેલો છે. દેશના અલગ-અલગ વર્ગોમાંથી અલગ-અલગ અવાજ આવી રહ્યા છે. કોઈ કહે છે કે સમગ્ર પરીક્ષા વ્યવસ્થામાં મોટો સુધારો થવો જોઈએ, કોઈ સરકારની નીતિઓને જવાબદાર માને છે, તો કોઈ ઓનલાઈન પરીક્ષા પ્રણાલીની માંગ કરી રહ્યું છે."
અવધેશ શર્માએ ટેબલ પર હાથ પછાડતાં કહ્યું, "દરેક વ્યક્તિનો મત અલગ હોઈ શકે છે, પરંતુ આપણે બધા એક વાત પર તો ચોક્કસ સહમત થઈશું કે દેશના બાળકોનું ભવિષ્ય સુરક્ષિત રહેવું જોઈએ અને તેમને ન્યાય મળવો જોઈએ."
રૂસ્તમ દારૂવાલાએ તેમની વાત સમર્થન આપતાં માથું હલાવ્યું, "એકદમ સાચી વાત."
દરમિયાન, ધીરુભાઈ શાકવાળા પણ પોતાની શાકભાજીની લારી લઈને ત્યાં આવી પહોંચ્યા. લારી ઊભી રાખીને તેમણે પૂછ્યું, "આજે વડીલો કયા વિષય પર ગરમ થઈ રહ્યા છે?"
માણેકલાલે હળવા અંદાજમાં કહ્યું, "ધીરુભાઈ, આજે ટામેટાંના ભાવની વાત નથી... આજે તો નીટની પરીક્ષા મોંઘી પડી રહી છે!"
ધીરુભાઈએ સહજતાથી કહ્યું, "સાહેબ, હું બહુ ભણેલો નથી, પણ એટલું ચોક્કસ જાણું છું કે કોઈ ગરીબ કે મધ્યમ વર્ગનો છોકરો દિવસ-રાત એક કરીને મહેનત કરે, તો તેને પરિણામ પણ એટલું જ ઈમાનદાર અને ન્યાયપૂર્ણ મળવું જોઈએ."
ચાની કિટલી પાસે ઉભેલા સોસાયટીના યુવાનો—આરવ, વિવાન અને રુદ્ર પણ વડીલોની આ ચર્ચા રસપૂર્વક સાંભળી રહ્યા હતા.
આરવે વિવાનના કાનમાં ધીમેથી કહ્યું, "આપણા દેશમાં કોઈ પણ નાનો કે મોટો મુદ્દો હોય... એની શરૂઆત ટીવી ન્યૂઝ પર થાય છે અને તેનો અંત આવી ચાની કિટલી પર જ આવીને થાય છે!"
રુદ્રએ તરત જ ઉમેર્યું, "અને ભાઈ, એ બંનેની વચ્ચે સૌથી વધુ મસાલો તો આપણી 'વોટ્સએપ યુનિવર્સિટી' ઉમેરે છે!"
બંનેની આ વાત સાંભળીને આજુબાજુ ઉભેલા અન્ય યુવાનો પણ ખડખડાટ હસી પડ્યા.
ચર્ચાને આખરી ઓપ આપતાં નિવૃત્ત શિક્ષક મનોહર જોષીએ સુંદર વાત કહી, "રાજકારણ આવશે અને જશે... સરકારો બદલાશે... પરંતુ આ દેશના શિક્ષણ અને પરીક્ષા પ્રણાલી પરથી સામાન્ય માણસનો વિશ્વાસ ક્યારેય ન તૂટવો જોઈએ. શિક્ષિત દેશ જ સક્ષમ દેશ બની શકે છે."
ચાની છેલ્લી ચૂસકી પૂરી કરીને બધા વડીલો અને યુવાનો પોતપોતાના કામે નીકળી ગયા.
પરંતુ આજે ચર્ચામાં રહેલો મુદ્દો... માત્ર દિલ્હીના જંતર-મંતર પૂરતો મર્યાદિત નહોતો. એ તો આખા દેશના લાખો વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્ય અને તેમના સપનાઓ સાથે સીધો જોડાયેલો હતો.
આનંદનગરમાં આજે ફરી એકવાર એ વાત સાબિત થઈ ગઈ કે—ચાની કિટલી પર માત્ર ચા નથી ઉકળતી, પરંતુ તેની સાથે સમાજના વિચારો, ચિંતાઓ અને આશાઓ પણ ઉકળતી હોય છે.
