સાંજનો સમય હતો. શહેરના એક ખૂણે આવેલા નાના એવા ચાના સ્ટોલ પર રોજની જેમ દોડધામ અને કોલાહલ હતો. આસપાસથી ગાડીઓના હોર્નનો અવાજ, લોકોની ઉતાવળી ચાલ અને પોતપોતાની જિંદગીની રેસમાં દોડતા ચહેરાઓ સ્પષ્ટ દેખાતા હતા.
એ જ ચાના સ્ટોલના એક લાકડાના જૂના બાંકડા પર એક વૃદ્ધ સજ્જન બેઠા હતા. તેમના ધોળા વાળ, ચહેરા પર ઉંમરની સાથે ઉપસેલી કરચલીઓ અને આંખોમાં એક અનોખી શાંતિ હતી. તેઓ હાથમાં ગરમ ચાની ચૂસકી લેતા લેતા આસપાસની દુનિયાને બહુ જ ઊંડાણથી નિહાળી રહ્યા હતા. તેમના ચહેરા પરથી એવું લાગતું હતું કે તેમણે જીવનના ઘણા વાવાઝોડાં જોયા છે, છતાં તેમની ભીતર એક મીઠો સંતોષ વસેલો હતો.
એવામાં એક યુવાન ત્યાં આવીને ઊભો રહ્યો. તેના હાથમાં ભારે ઑફિસ બેગ હતી, કપાળ પર ચિંતાની કરચલીઓ હતી અને ચહેરા પર અતિશય થાક દેખાતો હતો. તે સતત પોતાના ફોનમાં કંઈક જોઈ રહ્યો હતો અને વચ્ચે-વચ્ચે લાંબો ઊંડો શ્વાસ લઈને પોતાની અકળામણ બહાર કાઢતો હતો. એવું લાગતું હતું કે આખી દુનિયાનો બોજ તેના ખભા પર જ આવી ગયો છે.
યુવાને ચાવાળાને એક કડક ચા આપવા કહ્યું અને બાંકડાના બીજા છેડે જઈને બેસી ગયો. તેણે પોતાની બેગ બાજુમાં મૂકી અને માથું બે હાથ વચ્ચે પકડી લીધું.
બરાબર એ જ સમયે, એક નાનો બાળક - ઉઘાડા પગે, મિલમેલા કપડાંમાં, હાથમાં નાના પ્લાસ્ટિકના રમકડાં વેચવા માટે લઈને ત્યાં આવ્યો. બાળકની આંખોમાં ભૂખ અને આશા બંને સાથે તરવરતા હતા. બાળકે પેલા યુવાન પાસે જઈને ધીમેથી કહ્યું, "સાહેબ, એક રમકડું લઈ લો ને... સવારથી કંઈ ખાધું નથી."
યુવાન પહેલેથી જ માનસિક રીતે ખૂબ જ પરેશાન હતો. તેણે અકળાઈને કડક અવાજે કહ્યું, "ના, મારે કશું નથી જોઈતું. આગળ જાઓ!"બાળકનું મોં પડી ગયું. તે નિરાશ થઈને પાછો ફરવા લાગ્યો.
બાંકડાના ખૂણે બેઠેલા એ વૃદ્ધ જીવે આ બધું બહુ શાંતિથી જોયું. તેમના હૃદયમાં કંઈક ભીનું થઈ ગયું. તેમણે પેલા નાના બાળકને ખૂબ જ પ્રેમથી પાસે બોલાવ્યો, "બેટા, અહીં આવ તો..."
બાળક ડરતા ડરતા તેમની પાસે ગયો. વૃદ્ધે બાળકનો ધૂળવાળો હાથ પોતાના વહાલભર્યા હાથમાં લીધો અને ચાવાળા ભાઈને કહ્યું, "ભાઈ, આ બાળક માટે એક ગરમ દૂધનો ગ્લાસ અને તાજો બન-મસ્કો લઈ આવો."
બાળકની આંખો ચમકી ઉઠી. તે અવિશ્વાસથી એ વૃદ્ધ સામે જોઈ રહ્યો. વૃદ્ધે બાળકને પોતાની બાજુમાં બેસાડ્યો. જ્યારે નાસ્તો આવ્યો, ત્યારે વૃદ્ધે જાતે એ બાળકને પ્રેમથી ખવડાવવાનું શરૂ કર્યું. બાળક જ્યારે રોટીનો પહેલો બુકડો મોંમાં મૂકતો હતો, ત્યારે તેના ચહેરા પર જે તૃપ્તિ અને ખુશી હતી, તે દુનિયાની કોઈ દોલત ખરીદી શકે તેમ નહોતી.
આ બધું પેલો ચિંતિત યુવાન પણ ખૂણામાંથી જોઈ રહ્યો હતો. તેનો ગુસ્સો ધીમે ધીમે ઓગળી રહ્યો હતો અને તેની જગ્યાએ એક અજાણ્યો પસ્તાવો અને કરુણા આકાર લઈ રહી હતી.માનવતા એ બીજું કંઈ નથી, પણ કોઈના આંસુ લૂછવા માટે લંબાયેલો એક અપેક્ષારહિત હાથ છે.
વૃદ્ધ સજ્જને યુવાન તરફ જોયું. તેમની આંખોમાં કોઈ ઠપકો નહોતો, માત્ર અપાર સ્નેહ હતો. તેમણે ચાવાળાને કહીને યુવાન માટે બીજી એક તાજી ચા મંગાવી અને જાતે ઊઠા થઈને યુવાનની નજીક ગયા.
તેમણે ચાનો કપ યુવાન તરફ લંબાવ્યો અને અત્યંત શાંત અવાજે કહ્યું, "દીકરા, આ દુનિયામાં મુશ્કેલીઓ ક્યારેય ઓછી નથી થવાની. પણ જો આપણે એ મુશ્કેલીઓને આપણા હૃદય પર એટલી ભારે બનાવી દેશું, તો આસપાસ વહેતો પ્રેમ આપણે ક્યારેય જોઈ નહીં શકીએ."
યુવાને વૃદ્ધ સામે જોયું. વૃદ્ધના ચહેરા પરનું સ્મિત એટલું પવિત્ર હતું કે યુવાનની આંખો ભીની થઈ ગઈ. તેના મનમાં ચાલી રહેલું વિચારોનું વાવાઝોડું ક્ષણભરમાં શાંત થઈ ગયું.
યુવાને ચાનો કપ હાથમાં લીધો. એ ગરમાટો માત્ર તેના હાથ સુધી નહીં, પણ તેના આત્મા સુધી પહોંચી ગયો. તેણે બાળક તરફ જોયું, પોતાના ખિસ્સામાંથી પાકીટ કાઢ્યું અને બાળકના બધા રમકડાં ખરીદી લીધા. એટલું જ નહીં, તેણે બાળકને સ્મિત સાથે કહ્યું, "આ રમકડાં તું બીજા કોઈ નાના બાળકને ભેટ આપી દેજે."
બાળક ખુશીથી નાચી ઉઠ્યો અને દોડીને ત્યાંથી નીકળી ગયો.
ચા પૂરી કરીને વૃદ્ધ સજ્જને પોતાના ખિસ્સામાંથી ચાના પૈસા ચૂકવ્યા. તેમણે યુવાનના ખભા પર હાથ મૂક્યો, જાણે કોઈ પિતા પોતાના દીકરાને આશીર્વાદ આપતા હોય. તેમણે કશું જ વધારે ન કહ્યું, માત્ર એક મીઠી નજર નાખી અને ધીમે પગલે રસ્તાની બીજી તરફ ચાલવા લાગ્યા.
યુવાન ત્યાં જ ઊભો રહ્યો. તેણે ન તો એ વૃદ્ધનું નામ પૂછ્યું હતું, ન તો વૃદ્ધે યુવાનનું નામ પૂછ્યું હતું. કોઈ નામ, કોઈ ઓળખ કે કોઈ સંબંધ વગર પણ ત્યાં એક એવો પવિત્ર માનવતાનો સંબંધ બંધાઈ ગયો હતો, જે જિંદગીભર યાદ રહી જાય.
યુવાને પોતાની ઑફિસ બેગ ઉપાડી. હવે તેના ખભા પરનો ભાર હળવો લાગતો હતો. રસ્તા પરનો કોલાહલ હજુ પણ એવો જ હતો, પણ તેની ભીતર એક અદ્ભુત શાંતિ વ્યાપી ગઈ હતી. તેને સમજાઈ ગયું હતું કે સાચું જીવન પદ, પૈસા કે સફળતાની દોડમાં નથી, પરંતુ કોઈના ચહેરા પર નાનું સરખું સ્મિત લાવવામાં છે.
વાર્તાનો સાર માત્ર એટલો જ છે કે,આ આપણી જ આસપાસ જીવાતી વાર્તા છે. આપણે સૌ ક્યારેક ને ક્યારેક એ અશાંત યુવાન હોઈએ છીએ, તો ક્યારેક એ ભૂખ્યા બાળક જેવા આશાસ્પદ હોઈએ છીએ. પણ જો આપણે થોડી ક્ષણ રોકાઈને કોઈના જીવનમાં પ્રેમ અને માનવતાનો એક દીવો પ્રગટાવી શકીએ, તો આપણે પણ એ અનામી વૃદ્ધ સજ્જન બની શકીએ છીએ. પ્રેમ આપવા માટે નામો કે ઓળખની જરૂર નથી હોતી, માત્ર એક સંવેદનશીલ હૃદયની જરૂર હોય છે.
