নীলা আকাশ
অধ্যায় ১ — নীলা আকাশৰ তলত
আশাপুৰ আছিল এখন সৰু আৰু শান্ত গাঁও। চাৰিওফালে সেউজীয়া ধাননি পথাৰ, মাটিৰ ৰাস্তা, পুখুৰী আৰু সৰু সৰু ঘৰ। ৰাতিপুৱা চৰাইৰ মাত আৰু সন্ধিয়া মন্দিৰৰ ঘণ্টাধ্বনিয়ে গাঁওখনক যেন সজীৱ কৰি তুলিছিল।
এই গাঁওখনতে বাস কৰিছিল এজনী সাধাৰণ ছোৱালী—নীলা।
নীলাৰ এটা বিশেষ অভ্যাস আছিল। যেতিয়াই তাই আজৰি সময় পাইছিল, ঘৰৰ ছাদলৈ উঠি আকাশখনলৈ চাই থাকিছিল। বিশাল নীলা আকাশখনে তাইৰ মনত নতুন নতুন সপোন জগাই তুলিছিল।
এদিন মাকে সীতাই সুধিলে,
“নীলা, তই সদায় আকাশলৈ চাই থাক কিয়?”
নীলাই হাঁহি মাৰি ক’লে,
“মা, আকাশখন ইমান ডাঙৰ! মোৰ মনে হয় মানুহৰ সপোনো আকাশৰ দৰে ডাঙৰ হ’ব পাৰে।”
সীতাই মৰমেৰে তাইৰ মূৰত হাত বুলাই ক’লে,
“তেন্তে সপোন দেখ। কিন্তু সেই সপোন পূৰণ কৰিবলৈ কঠোৰ পৰিশ্ৰমো কৰিব লাগিব।”
নীলাৰ দেউতাক ৰাঘৱে গাঁওখনৰ বজাৰত এখন সৰু গেলামালৰ দোকান চলাইছিল। পৰিয়ালটো বৰ ধনী নাছিল। তথাপিও তেওঁ নিজৰ ছোৱালীৰ পঢ়া-শুনাৰ ক্ষেত্ৰত কেতিয়াও আপোচ কৰা নাছিল।
নীলাৰ সপোন আছিল—তাই পঢ়া-শুনা কৰি নিজৰ ভৰিত থিয় হ’ব আৰু গাঁৱৰ ছোৱালীবোৰৰ বাবে কিবা এটা কৰিব।
---
অধ্যায় ২ — সপোনৰ পথত
নীলা পঢ়া-শুনাত অতি মেধাৱী আছিল। বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক-শিক্ষয়িত্ৰীসকলে তাইক বহুত মৰম কৰিছিল।
এদিন বিদ্যালয়ৰ প্ৰধান শিক্ষকে ৰাঘৱক মাতি ক’লে,
“আপোনাৰ ছোৱালীজনী বহুত মেধাৱী। তাইক আৰু পঢ়িবলৈ দিয়ক। তাই বহুদূৰ যাব পাৰিব।”
ৰাঘৱৰ চকুত গৌৰৱৰ পোহৰ জিলিকি উঠিল।
কিছুদিন পিছত নীলাই এটা বৃত্তি লাভ কৰিলে। সেই বৃত্তিৰ সহায়ত তাই চহৰৰ এখন কলেজত পঢ়াৰ সুযোগ পালে।
খবৰটো শুনি নীলা আনন্দত কন্দি পেলালে।
কিন্তু আনন্দৰ লগতে অলপ ভয়ো আহিল।
চহৰ তাইৰ বাবে সম্পূৰ্ণ নতুন আছিল—নতুন মানুহ, নতুন পৰিৱেশ, নতুন জীৱন।
সীতাই তাইক সাৱটি ধৰি ক’লে,
“ভয় নকৰিবি। মনত ৰাখিবি, আকাশে কাকো সৰু নকৰে। তই নিজকে কেতিয়াও সৰু বুলি নাভাবিবি।”
পিছদিনা নীলা চহৰলৈ ৰাওনা হ’ল।
বাছৰ খিৰিকীৰে তাই শেষবাৰৰ বাবে আশাপুৰলৈ চালে। তাৰ পিছত আকাশলৈ চাই মনে মনে ক’লে,
“মই ঘূৰি আহিম, মা। কিন্তু খালী হাতেৰে নহয়।”
---
অধ্যায় ৩ — চহৰৰ নতুন জীৱন
চহৰলৈ আহি নীলাই বুজিলে যে সপোনৰ পথ কেতিয়াও সহজ নহয়।
কলেজৰ বহু ছাত্ৰ-ছাত্ৰী ধনী পৰিয়ালৰ আছিল। তেওঁলোকৰ পোছাক, কথা কোৱাৰ ধৰণ আৰু জীৱন-যাপন নীলাৰ পৰা সম্পূৰ্ণ পৃথক আছিল।
কিছুমানে তাইৰ গাঁৱৰ পৰিচয় লৈ হাঁহিবলৈও আৰম্ভ কৰিলে।
এদিন কেইগৰাকীমান ছাত্ৰীয়ে তাইক ক’লে,
“তুমি গাঁৱৰ ছোৱালী? চহৰৰ কলেজত কেনেকৈ মিলি যাবা?”
নীলা মনে মনে থাকিল।
তাইৰ চকুত পানী আহিছিল, কিন্তু কাকো সেই কথা দেখুৱাব নিবিচাৰিলে।
সিদিনাই কলেজৰ ছাদত থিয় হৈ তাই আকাশলৈ চাই ভাবিলে,
“মই ক’ৰ পৰা আহিছোঁ, সেইটো মোৰ দুৰ্বলতা নহয়। সেইটোৱেই মোৰ শক্তি।”
সেই সময়তে তাইৰ পৰিচয় হ’ল আৰাভৰ সৈতে।
আৰাভে নীলাৰ মেধা আৰু আত্মবিশ্বাস দেখি তাইৰ প্ৰতি সন্মান অনুভৱ কৰিলে। লাহে লাহে তেওঁলোকৰ মাজত বন্ধুত্ব গঢ়ি উঠিল।
এদিন আৰাভে ক’লে,
“তুমি জানানে, তোমাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শক্তি কি?”
নীলাই আচৰিত হৈ সুধিলে,
“কি?”
আৰাভে হাঁহি ক’লে,
“তুমি পৰি গ’লেও আকৌ উঠি থিয় হ’ব জানা।”
নীলাই হাঁহি ক’লে,
“হয়তো মোৰ আকাশখনে মোক সেইটোৱেই শিকাইছে।”
---
অধ্যায় ৪ — জুইৰ ৰাতি
এদিন ৰাতি আশাপুৰৰ পৰা ফোন আহিল।
ৰাঘৱৰ দোকানত জুই লাগিছিল।
নীলাৰ মূৰৰ ওপৰত যেন আকাশখন ভাঙি পৰিল।
দোকানখনেই আছিল পৰিয়ালটোৰ মূল উপাৰ্জনৰ উৎস। জুইত দোকানখনৰ প্ৰায় সকলো সামগ্ৰী পুৰি শেষ হৈ গ’ল।
ৰাঘৱৰ মাতত গভীৰ দুখ আছিল।
“নীলা, তই পঢ়া-শুনাৰ কথা চিন্তা নকৰিবি। আমি কোনো মতে সংসাৰ চলাম।”
কিন্তু নীলাই জানিছিল পৰিস্থিতি কিমান কঠিন।
তাই সিদ্ধান্ত ল’লে যে পঢ়া-শুনা এৰি ঘৰলৈ ঘূৰি আহিব।
পিছদিনা তাই দেউতাকক ক’লে,
“দেউতা, মই পঢ়া এৰি দিম। তোমালোকক সহায় কৰিব বিচাৰোঁ।”
ৰাঘৱে দৃঢ় কণ্ঠে ক’লে,
“নাই।”
নীলা আচৰিত হৈ দেউতাকলৈ চালে।
ৰাঘৱে ক’লে,
“মোৰ দোকানখন পুৰি গৈছে, কিন্তু মোৰ ছোৱালীৰ সপোন পুৰিবলৈ নিদিওঁ।”
নীলাৰ চকুৰে অশ্ৰু বৈ আহিল।
সিদিনাই তাই বুজিলে—কেতিয়াবা মাক-দেউতাকৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ত্যাগ হ’ল নিজৰ দুখ লুকুৱাই সন্তানৰ সপোনক জীয়াই ৰখা।
---
অধ্যায় ৫ — অন্ধকাৰৰ মাজত পোহৰ
ইয়াৰ পিছত নীলাৰ জীৱন আৰু কঠিন হৈ পৰিল।
দিনত কলেজ, ৰাতি সৰু-সুৰা কাম।
কেতিয়াবা তাই সৰু ল’ৰা-ছোৱালীক পঢ়ুৱাইছিল, কেতিয়াবা কিতাপৰ দোকানত কাম কৰিছিল। ৰাতিলৈকে পঢ়া-শুনা কৰি থাকিছিল।
ক্লান্ত শৰীৰেৰে ঘৰলৈ উভতি আহি তাই খিৰিকীৰ বাহিৰৰ আকাশখনলৈ চাই থাকিছিল।
আৰাভেও তাইক উৎসাহ দিছিল।
“হাৰ নামানিবা, নীলা। তুমি যিমান ভাবিছা, তাতকৈ বহুত বেছি শক্তিশালী।”
নীলাই কেতিয়াবা কৈছিল,
“কেতিয়াবা মোৰ মনে হয় মই আৰু নোৱাৰিম।”
আৰাভে হাঁহি কৈছিল,
“তেন্তে অলপ জিৰণি লোৱা। কিন্তু সপোনটো কেতিয়াও এৰি নিদিবা।”
লাহে লাহে নীলাই পঢ়া-শুনা সম্পূৰ্ণ কৰিলে।
ফলাফল ওলোৱাৰ দিনা তাই প্ৰথম স্থান লাভ কৰিলে।
ৰাঘৱে খবৰটো শুনি কিছু সময় একো ক’ব নোৱাৰিলে।
তাৰ পিছত ক’লে,
“আজি মোৰ মনে হৈছে, মোৰ দোকান পুৰি যোৱাটো জীৱনৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ক্ষতি নাছিল। কাৰণ মোৰ ছোৱালীৰ সপোন সেই ক্ষতিতকৈ বহুত ডাঙৰ।”
---
অধ্যায় ৬ — ঘৰলৈ উভতি অহা
পঢ়া-শুনা শেষ কৰাৰ পিছত নীলাই চহৰত এটা ভাল চাকৰি লাভ কৰিলে।
বহুতে ক’লে,
“এতিয়া তোমাৰ চহৰতে থাকিব লাগে।”
কিন্তু নীলাৰ মন আশাপুৰত পৰি আছিল।
তাই জানিছিল, গাঁৱৰ বহু ছোৱালীয়ে টকাৰ অভাৱত পঢ়া-শুনা এৰি দিয়ে।
কোনোবাই কম বয়সতে বিয়া হয়, কোনোবাই পৰিয়ালৰ কামত আবদ্ধ হৈ পৰে, আনহাতে কোনোবাই প্ৰযুক্তিৰ বিষয়ে একো নাজানে।
এদিন নীলাই চাকৰিৰ লগতে গাঁৱৰ বাবে কিবা এটা কৰাৰ সিদ্ধান্ত ল’লে।
তাই আশাপুৰলৈ উভতি আহিল।
এটা সৰু কোঠা লৈ তাই আৰম্ভ কৰিলে এটা ডিজিটেল লাৰ্নিং চেণ্টাৰ।
প্ৰথম দিনা মাত্ৰ পাঁচগৰাকী ছোৱালী আহিল।
কোনেও কম্পিউটাৰ ব্যৱহাৰ কৰিব নাজানিছিল।
কোনেও ইংৰাজী ক’ব নাজানিছিল।
কোনেও নিজৰ সপোনৰ কথাও মুকলিকৈ ক’বলৈ সাহস কৰা নাছিল।
নীলাই তেওঁলোকক ক’লে,
“তোমালোকে কেৱল পঢ়া-শুনা নকৰিবা। নিজৰ ওপৰত বিশ্বাস কৰিবলৈও শিকা।”
সেই দিনটোৰ পৰাই এটা নতুন যাত্ৰা আৰম্ভ হ’ল।
---
অধ্যায় ৭ — পাঁচটা সপোনৰ পৰা শতাধিক সপোন
কেইমাহমানৰ ভিতৰতে নীলাৰ সৰু শিক্ষা কেন্দ্ৰটোৰ কথা আশাপুৰৰ বাহিৰতো বিয়পি পৰিল।
ছোৱালীবোৰে কম্পিউটাৰ শিকিবলৈ ধৰিলে।
ইংৰাজী, গণিত, ডিজিটেল দক্ষতা আৰু জীৱনৰ বিভিন্ন প্ৰয়োজনীয় বিষয় শিকিবলৈ ধৰিলে।
যিসকল অভিভাৱকে এসময়ত কৈছিল,
“ছোৱালীয়ে ইমান পঢ়ি কি কৰিব?”
সেইসকলেই এতিয়া নিজৰ ছোৱালীক নীলাৰ ওচৰলৈ লৈ আহিবলৈ ধৰিলে।
এদিন গাঁৱৰ এজন বৃদ্ধ নীলাৰ ওচৰলৈ আহি ক’লে,
“আই, আমি তোমাক বুজি পোৱা নাছিলোঁ। তুমি আমাৰ চকু মুকলি কৰি দিলা।”
নীলাই মূৰ দোঁৱাই ক’লে,
“মই অকলে একো কৰা নাই। আপোনালোকে নিজৰ ছোৱালীক সুযোগ দিছে—সেইটোৱেই আটাইতকৈ ডাঙৰ কথা।”
দেউতাক ৰাঘৱে দূৰৰ পৰা সকলো চাই আছিল।
তেওঁৰ চকুত আনন্দৰ চকুলো।
সীতাই নীলাক সাৱটি ধৰি ক’লে,
“তই কেৱল নিজৰ সপোন পূৰণ কৰা নাই। তই আনকো সপোন দেখাৰ সাহস দিছ।”
আৰাভো নীলাৰ কাষত আছিল।
সি ক’লে,
“তুমি এদিন যি নীলা আকাশলৈ চাই সপোন দেখিছিলা, মনত আছেনে?”
নীলাই হাঁহি ক’লে,
“আছে।”
আৰাভে ক’লে,
“আজি সেই আকাশৰ তলত বহু ছোৱালীৰ সপোন উৰি আছে।”
---
অধ্যায় ৮ — আকাশৰ কোনো সীমা নাই
বহু বছৰ পিছত আশাপুৰ আৰু আগৰ দৰে নাছিল।
গাঁৱৰ ছোৱালীবোৰে পঢ়া-শুনা কৰিছিল, কম্পিউটাৰ শিকিছিল আৰু নতুন নতুন কামৰ সুযোগ বিচাৰিছিল।
নীলাৰ সৰু শিক্ষা কেন্দ্ৰটো এটা ডাঙৰ প্ৰতিষ্ঠানলৈ পৰিণত হৈছিল।
এদিন সন্ধিয়া নীলা আকৌ সেই পুৰণি ছাদখনত থিয় হ’ল।
সন্মুখত বিশাল নীলা আকাশ।
তাইৰ শৈশৱৰ কথা মনত পৰিল।
মাক সীতাৰ কথা মনত পৰিল—
“আকাশৰ কোনো সীমা নাই।”
নীলাৰ চকুত চকুলো আহিল।
তাই আকাশলৈ চাই লাহেকৈ ক’লে,
“মা, তুমি ঠিকেই কৈছিলা।”
তাৰ পিছত তাই হাঁহিলে।
কাৰণ তাই বুজি পাইছিল—সপোনৰ কোনো সীমা নাই।
কেৱল সাহসেৰে প্ৰথমটো খোজ আগবঢ়াব লাগে।
ভয় আৰু সাহসৰ মাজৰ দূৰত্ব কেতিয়াবা মাত্ৰ এটা খোজ।
নীলাই সেই এটা খোজ আগবঢ়াইছিল।
আৰু সেই এটা খোজে কেৱল তাইৰ নিজৰ জীৱনেই নহয়, শতাধিক ছোৱালীৰ জীৱনো সলনি কৰি পেলাইছিল।
নীলাই জানিছিল—
সপোন দেখা।
শিকা।
নিজৰ ওপৰত বিশ্বাস ৰাখা।
উৰিবলৈ আৰম্ভ কৰা।
কাৰণ তোমাৰ আকাশ এতিয়াও শেষ হোৱা নাই।
