झपाटलेला वाडा - भाग 7: पायातली बाई
सात आत्मे मुक्त झाले होते. अंगणात सात चिता जळून राख झाल्या होत्या. पण राख वाऱ्याने उडून गेली नव्हती, ती तिथेच गोल गोल फिरत होती, जणू अजूनही कोणीतरी बाकी आहे याची आठवण करून देत होती.
वाडा आता हलका वाटत होता. शंभर वर्षाचं ओझं उतरल्यासारखा. पहिल्या दिवशी जो घुसमटणारा, कुबट वास होता, तो आता नव्हता. पिंपळावर पक्षी बसू लागले होते. पण रात्री... रात्री अजूनही आवाज येत होता. मुख्य खांबातून.
मला बाहेर काढा... मला श्वास घेता येत नाही... मी इथे शंभर वर्षांपासून आहे... अंधारात...
आर्यनला माहित होतं, ही सावित्री आहे. सगळ्या शापाची सुरुवात.
सकाळी त्याने मुख्य खांबाला हात लावला. सागवानी खांब. शंभर वर्ष उन्हापावसात उभा, पण त्याला वाळवी लागली नव्हती. मुंगी पण लागली नव्हती. कारण त्या खांबात लाकूड नव्हतं, रक्त होतं. हात लावताच खांब बर्फासारखा थंड लागला. आणि आतून आवाज आला.
कोण आहेस तू
मी आर्यन. तुला मुक्त करायला आलोय सावित्री.
खांबातून रडण्याचा आवाज आला. शंभर वर्ष दाबून ठेवलेलं रडणं.
मी सावित्री... या खांबात आहे... मला माझ्या नवऱ्याने पुरलं... मी झोपले होते... माझी दोन लहान मुलं शेजारी झोपली होती... त्याने मला उचललं... मी म्हणत होते 'अहो काय करताय, सोडा मला...' त्याने मला या पायात टाकलं... वरून चुना टाकला... गरम चुना... माझ्या अंगावर... मी ओरडत होते... पण त्याने वीट लावली... एक... दोन... माझा आवाज बंद झाला... माझी मुलं... मला माझ्या मुलांना पण भेटू दिलं नाही...
आर्यनच्या डोळ्यातून आपोआप पाणी आलं. एका बाईला तिच्याच नवऱ्याने, तिच्याच घराच्या पायात, जिवंत पुरलं.
मी तुला बाहेर काढतो. पण हा खांब पाडावा लागेल. खांब पडला तर वाडा पडेल.
पडू दे सावित्री किंचाळली. हा वाडा माझ्या रक्तावर उभा आहे! माझ्या शापावर उभा आहे! जोपर्यंत हा वाडा आहे, तोपर्यंत कोणीच सुखी होणार नाही! माझी मुलं मेली, नातवंडं मेली, सगळे मेले या वाड्यामुळे! हा वाडा पाड! मला मुक्त कर! आणि त्या सोन्याला पण पुरून टाक! ते सोनं शापित आहे
आर्यनने हरिभाऊला बोलावलं. जेसीबी बोलावायचं ठरलं. पण बातमी गावात पसरली आणि गावकरी लाठ्या घेऊन आले. सरपंच पुढे.
हा वाडा पाडू देणार नाही हा आमच्या गावची शान आहे शंभर वर्ष जुना वाडा! हेरिटेज आहे! तुम्ही बाहेरचे, तुम्हाला काय कळतं
आर्यन म्हणाला, शान नाही, हा स्मशान आहे याच्या पायात एका बाईला जिवंत गाडलंय इथे सात लोक मेलेत हा वाडा नाही, थडगं आहे
पण लोक ऐकत नव्हते. पोलीस पाटलाला बोलावलं. पाटलाने सगळा इतिहास सांगितला - कसा भैरवनाथने बायकोचा बळी दिला, कसा सोन्यासाठी खून झाले. लोक घाबरले, पण सरपंच म्हणाला, पुरातत्व खात्याला विचारू.
आर्यन थांबला नाही. रात्री त्याला परत स्वप्न पडलं. सावित्री आली. खांबातून नाही, समोर. पांढरी साडी, अंगावर चुन्याचे डाग, डोळे लाल, पण हात जोडलेले.
आर्यन, मला बाहेर काढ... या खांबात खूप अंधार आहे... श्वास घेता येत नाही... माझी मुलं माझी वाट पाहत आहेत... भैरवनाथने माफी मागितली, पण मी अजूनही इथेच आहे... मला मुक्त कर...
सकाळी आर्यन उठला. त्याने कोणालाच काही सांगितलं नाही. स्वतःच हातोडा घेतला. 10 किलोचा हातोडा. आणि मुख्य खांबावर मारायला सुरुवात केली.
धाड
पहिला घाव. खांबातून आवाज आला नाही, पण रक्त आलं. ताजं, लाल रक्त. खांबातून. लाकडातून रक्त.
गावकरी गोळा झाले. वेडा झालाय वाडा पाडतोय
धाड दुसरा घाव. खांब हलला. पूर्ण वाडा हलला. कौलं खाली पडू लागली. भिंतींना तडे गेले. विहिरीचं पाणी हादरलं.
हरिभाऊ ओरडला, त्याला पाडू द्या या खांबात सावित्री आहे शंभर वर्षांपासून
धाड तिसरा घाव. आणि खांबातून एक किंकाळी आली. इतकी मोठी की सगळ्या गावाने ऐकली. बाईची किंकाळी. शंभर वर्ष दाबून ठेवलेली.
खांबातून पांढरा धूर येऊ लागला. आणि त्या धुरातून एक बाई बाहेर आली. पांढरी साडी, कपाळावर मोठं कुंकू, केस मोकळे, अंगावर चुन्याचे पांढरे डाग. पण चेहऱ्यावर आता राग नव्हता, हसू होतं. शांत हसू.
तीच सावित्री.
धन्यवाद बाळा... तू मला शंभर वर्षांनी मुक्त केलंस... मी इथे अडकले होते... माझ्या नवऱ्याने मला मारलं... पण मी त्याला माफ केलं आहे... कारण त्याला पण सोन्याचा मोह होता... लोभ माणसाला आंधळं करतं... माणूस राहत नाही...
आर्यन म्हणाला, आता जा. तुझी मुलं वाट पाहत आहेत.
सावित्री म्हणाली, हो. पण जाताना एक सांगते. तळघरातलं सोनं... त्याला हात लावू नको. ते इंग्रजांनी लुटलेलं सोनं आहे. त्यावर खूप लोकांचं रक्त आहे. जो घेईल तो मरेल. ते तिथेच पुरून टाक. वाडा पाडून त्यावर माती टाक. जेणेकरून कोणीही ते शोधू शकणार नाही. लोभ संपला की शाप संपतो.
असं म्हणून सावित्रीने हात वर केले. आकाशात सात प्रकाश आले. भैरवनाथ, किसन, दत्ता, रघुनाथ, कमला, सुनिता, लहान श्रुती. सात आत्मे. त्यांनी सावित्रीचा हात धरला.
आठ आत्मे. एक कुटुंब. शंभर वर्षांनी एकत्र. हात धरून वर गेले. आकाशात मोठा प्रकाश झाला. जणू दुसरी दिवाळी.
आणि त्याच क्षणी... धाड
मुख्य खांब पडला. खांब पडला तसा पूर्ण दोन मजली वाडा दोन सेकंदात खाली आला. जमीनदोस्त. धूळ... फक्त धूळ. शंभर वर्षाचा वाडा दोन सेकंदात मातीत.
गावकरी लांब पळाले. जेव्हा धूळ बसली, तेव्हा तिथे फक्त विटा, लाकूड आणि कौलांचा ढिगारा होता. आणि मध्ये ती विहीर. पण विहिरीचं पाणी आता काळं नव्हतं. निळं, स्वच्छ. आरशासारखं.
हरिभाऊ म्हणाला, संपलं. शाप संपला.
आर्यन म्हणाला, नाही काका, एक काम बाकी आहे.
त्याने जेसीबी बोलावला. त्या ढिगाऱ्यावरच माती टाकायला लावली. विहीर, तळघर, ती लोखंडी पेटी... सगळं मातीत गाडून टाकलं. पाच हंडा सोनं जमिनीतच राहिलं. कोणालाच मिळालं नाही.
सरपंच म्हणाला, बरं केलं. शापित सोनं नकोच.
संध्याकाळ झाली. तिथे आता मोकळं मैदान होतं. जिथे वाडा होता तिथे फक्त वारा होता.
आर्यनने डायरीत शेवटचं लिहिलं - आज मी आठ आत्म्यांना मुक्त केलं. या वाड्याचा शंभर वर्षाचा शाप संपवला. उद्या मी पुण्याला जाणार. या वाड्यावर कादंबरी लिहिणार. नाव असेल - झपाटलेला वाडा.
रात्री त्याला शेवटचं स्वप्न पडलं. आठ आत्मे त्याला आशीर्वाद देत होते. सावित्री म्हणत होती, आता तू मोठा लेखक होशील बाळा.
सकाळी तो पुण्याला निघाला. जाताना मागे वळून पाहिलं. मैदानाकडे. तिथे काहीच नव्हतं. फक्त शांतता. आणि त्या शांततेत आता पैंजणाचा आवाज नव्हता. रडण्याचा आवाज नव्हता. फक्त वाऱ्याचा आवाज होता.
क्रमश:
