ક્યારેક જીવનની દોડધામમાં આપણે એટલા આગળ નીકળી જઈએ છીએ કે પાછળ રહી ગયેલી આપણી પોતાની જાતને જોવાનું જ ભૂલી જઈએ છીએ. બધાની ખુશીનું ધ્યાન રાખતાં રાખતાં પોતાની ખુશી ક્યાંક ખોવાઈ જાય છે. બધાની જરૂરિયાતો પૂરી કરતાં કરતાં પોતાની ઇચ્છાઓ ક્યારે અધૂરી રહી ગઈ, એનો ખ્યાલ પણ રહેતો નથી.
અને પછી એક દિવસ એવો આવે છે, જ્યારે માણસ બધાની વચ્ચે હોવા છતાં પોતાની અંદર એકલતા અનુભવે છે. કોઈની સાથે ફરિયાદ નથી હોતી, કોઈની સામે ગુસ્સો પણ નથી હોતો, બસ મનમાં એક જ સવાલ ઊઠે છે — "હું પોતે ક્યાં ખોવાઈ ગઈ?"
એક સમય હતો, જ્યારે નાની નાની વાતોમાં ખુશી મળી જતી. મનગમતું ગીત સાંભળવું, મન થાય ત્યારે કંઈક લખવું, ભવિષ્ય માટે સપનાં જોવાં અને પોતાની પસંદગીનું જીવન જીવવાની કલ્પના કરવી… આ બધી વાતો કેટલી સહજ હતી!
પણ સમય બદલાયો. જવાબદારીઓ વધી. સંબંધો સાથે નવી ફરજો જોડાતી ગઈ. બીજાઓને ખુશ રાખવાની ઇચ્છામાં પોતાની ખુશીને પાછળ રાખવાની આદત પડી ગઈ.
ધીમે ધીમે પોતાની પસંદગી કરતાં પહેલાં બીજાની પસંદગીનો વિચાર આવવા લાગ્યો. પોતાના મનની વાત કહેતાં પહેલાં સામેની વ્યક્તિને ખોટું તો નહીં લાગે ને, એવો વિચાર થવા લાગ્યો.
આ બધું કરતાં કરતાં એક દિવસ અરીસામાં પોતાનો ચહેરો તો દેખાયો, પણ એ ચહેરા પાછળ છુપાયેલી પોતાની ઓળખ ક્યાંક અસ્પષ્ટ થઈ ગઈ.
પણ શું પોતાની જાતને ભૂલી જવી એ જ સંબંધો નિભાવવાની સાચી રીત છે?
શું બીજાઓને ખુશ રાખવા માટે પોતાની ખુશીનો ત્યાગ કરવો જરૂરી છે?
ના.
સંબંધો નિભાવવામાં અને પોતાની જાતને ગુમાવી દેવામાં ઘણો તફાવત છે. પ્રેમ કરવો સુંદર છે, પણ એ પ્રેમમાં પોતાને જ ભૂલી જવું યોગ્ય નથી. બીજાઓની કાળજી રાખવી જરૂરી છે, પણ પોતાની લાગણીઓની કાળજી રાખવી પણ એટલી જ જરૂરી છે.
એક સ્ત્રી જ્યારે પોતાના માટે થોડો સમય કાઢે છે, ત્યારે એ સ્વાર્થી નથી બની જતી. જ્યારે તે પોતાનાં સપનાં પૂરાં કરવા માગે છે, ત્યારે તે પોતાની જવાબદારીઓથી ભાગતી નથી. અને જ્યારે તે પોતાની વાત સ્પષ્ટ રીતે કહે છે, ત્યારે તેનો અર્થ એ નથી કે તેને બીજાની લાગણીઓની કદર નથી.
તે માત્ર એટલું જ શીખી રહી છે કે બીજાઓના જીવનમાં સ્થાન જાળવી રાખતાં પોતાની જાત માટેનું સ્થાન પણ જાળવવું જરૂરી છે.
પોતાની જાત સાથે ફરી મુલાકાત કરવા માટે કોઈ મોટા બદલાવની જરૂર નથી.
ક્યારેક સવારની શાંતિમાં પોતાની સાથે થોડી વાતો કરવી, વર્ષોથી અધૂરાં રહેલાં સપનાંને ફરી યાદ કરવાં, મનગમતું પુસ્તક વાંચવું કે ડાયરીમાં પોતાના વિચારો લખવા જેવી નાની શરૂઆત પણ પૂરતી હોય છે.
ધીમે ધીમે સમજાય છે કે ખુશી હંમેશાં કોઈ વ્યક્તિના શબ્દોમાં કે કોઈના સાથમાં જ નથી હોતી. ખુશી પોતાની પસંદગીમાં પણ હોય છે, પોતાની પ્રગતિમાં પણ હોય છે અને પોતાની જાતને સ્વીકારવામાં પણ હોય છે.
આ સફરમાં એક વાત સમજવા જેવી છે — પોતાની જાતને શોધવાનો અર્થ સંબંધોથી દૂર થઈ જવું નથી. એનો અર્થ છે સંબંધોમાં રહીને પણ પોતાની ઓળખ જીવંત રાખવી.
કારણ કે જે વ્યક્તિ પોતાની જાતને સમજે છે, તે જ પોતાની લાગણીઓ અને સંબંધોને વધુ સારી રીતે સમજી શકે છે.
જીવનમાં ક્યારેક થોભવું પણ જરૂરી છે. પોતાની અંદર ડોકિયું કરવું પણ જરૂરી છે. પોતાને પૂછવું પણ જરૂરી છે કે જે જીવન જીવી રહ્યાં છીએ, એમાં આપણી પોતાની ઇચ્છાઓ માટે કેટલી જગ્યા છે?
કદાચ આ સવાલનો જવાબ તરત ન મળે. કદાચ પોતાની જાત સુધી પાછા પહોંચતાં થોડો સમય લાગે. પરંતુ શરૂઆત તો એક નાનકડા નિર્ણયથી જ થાય છે — હવે પછી બીજાઓની ખુશી સાથે પોતાની ખુશીને પણ એટલું જ મહત્ત્વ આપીશ.
અને જ્યારે લાંબા સમય પછી પોતાની જ જાત સાથે ફરી મુલાકાત થશે, ત્યારે કદાચ સમજાશે કે આપણે ક્યાંય ખોવાઈ ગયાં નહોતાં. આપણે તો બસ બીજાઓ માટે જીવવામાં એટલાં વ્યસ્ત થઈ ગયાં હતાં કે પોતાની સાથે જીવવાનું જ ભૂલી ગયાં હતાં.
અંતે, જીવનની સૌથી સુંદર મુલાકાત કદાચ એ જ છે — જ્યારે દુનિયાને ખુશ રાખવાની દોડમાંથી થોડી ક્ષણો કાઢીને આપણે પોતાની જાતને મળીએ છીએ અને ફરી એકવાર પોતાને કહીએ છીએ, "હું પણ મહત્ત્વની છું."
