જીવન પથ
-રાકેશ ઠક્કર
ભાગ-૬૦
(ગતાંકથી આગળ)
થોડી વાર પછી, જંગલના ડાકુઓની એક ટોળી ત્યાંથી પસાર થઈ. તેમણે વિનયચંદ્રને જોયા. ડાકુઓના સરદારે તલવાર ખેંચી અને પૂછ્યું, ‘તમે કોણ છો? અને આ અઘોર જંગલમાં એકલા કેમ બેઠા છો? શું તમને અમારો ડર નથી લાગતો?’
વિનયચંદ્રએ હસતાં હસતાં જવાબ આપ્યો, ‘ભાઈ, હું વિનયચંદ્ર છું. રાજાએ મને ન્યાયના માર્ગ પર ચાલવા બદલ સજા આપી છે. અને રહી વાત ડરની તો જેણે ક્યારેય કોઈનું ખોટું નથી કર્યું તેને મોતનો ડર કેમ હોય? મારા માટે આ જંગલ પણ એટલું જ સુરક્ષિત છે જેટલું મારું ઘર હતું.’
ડાકુનો સરદાર ચોંકી ગયો. તેણે વિનયચંદ્રનું નામ સાંભળ્યું હતું. એકવાર આ જ મંત્રીએ સરદારના વૃદ્ધ પિતાને ન્યાય અપાવ્યો હતો જ્યારે એક જમીનદારે તેમની જમીન પચાવી પાડી હતી. સરદારના મનમાં મંત્રી પ્રત્યે ખૂબ જ આદર હતો. તેણે તલવાર હેઠી મૂકી દીધી અને વિનયચંદ્રના ચરણે નમી પડ્યો. તેણે કહ્યું, ‘સાહેબ, તમે જે ન્યાય કર્યો હતો તેની સુગંધ આજે પણ મારા હૃદયમાં છે. તમે ડરશો નહીં, આ જંગલના રાજા અમે છીએ અને તમે અમારા મહેમાન છો. તમારી રક્ષા કરવી એ હવે અમારો ધર્મ છે.’
જે જંગલ વિનયચંદ્ર માટે કબર બની શકતું હતું તે જ જંગલ તેમના ન્યાયના આચરણને કારણે સૌથી સુરક્ષિત જગ્યા બની ગયું. બીજી તરફ રાજ્યમાં પેલા ભ્રષ્ટ લોકો ડરના માર્યા ફફડતા હતા કે ક્યારેક તો સત્ય બહાર આવશે જ. થોડા સમય પછી રાજાને પોતાની ભૂલ સમજાઈ અને તેમણે વિનયચંદ્રને માનભેર પાછા બોલાવ્યા.
આ પ્રસંગ આપણને સમજાવે છે કે જ્યારે આપણે ન્યાયના માર્ગે હોઈએ છીએ, ત્યારે અજાણ્યા લોકો પણ આપણા રક્ષક બની જાય છે. ન્યાય એ એક એવી ભાષા છે જે જંગલી પશુઓ અને ડાકુઓ પણ સમજે છે. આજના જીવનમાં ન્યાયી હોવાનો અર્થ એ નથી કે તમારી સાથે ક્યારેય મુશ્કેલી નહીં આવે. મુશ્કેલી તો આવશે પણ એ મુશ્કેલી તમને તોડી નહીં શકે. ન્યાયી માણસ જ્યારે સંકટમાં હોય છે, ત્યારે તેના સંસ્કાર અને તેનું ચરિત્ર તેની વહારે આવે છે.
લોકો કહે છે કે ‘આજકાલ તો ગુંડાઓનું રાજ છે.’ પણ યાદ રાખજો કે ગુંડાઓ માત્ર શરીરને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે પણ ન્યાયી માણસના આત્માને તે અડી પણ શકતા નથી. જે સુરક્ષા તમારા આત્મામાં છે તે દુનિયાની કોઈ સુરક્ષા એજન્સી આપી શકતી નથી.
ગુજરાતીમાં બીજી એક કહેવત છે, ‘ધર્મો રક્ષતિ રક્ષિત’ એટલે કે જે ધર્મ (ન્યાય) ની રક્ષા કરે છે તેનું રક્ષણ ધર્મ પોતે કરે છે. આજના કોર્પોરેટ જગતમાં કે રાજકારણમાં જ્યારે આપણે અન્યાયી રસ્તો પકડીએ છીએ ત્યારે આપણે અસ્થાયી રીતે 'સુરક્ષિત' અને 'સફળ' દેખાઈએ છીએ. એ સુરક્ષા કાચના ભીંત જેવી હોય છે. એક નાનકડો પથ્થર પણ તેને તોડી શકે છે. જ્યારે તમે ન્યાયી હોવ છો ત્યારે તમારો પાયો લોખંડ જેવો મજબૂત હોય છે. ન્યાયી હોવાનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે તમારે ક્યારેય કોઈ પણ વાત યાદ રાખવી પડતી નથી કે કોઈ પણ વાતનો ડર રાખવો પડતો નથી. જૂઠું બોલનારને હજાર વાતો યાદ રાખવી પડે છે કે તેણે કોને શું કહ્યું હતું. ન્યાયના માર્ગે ચાલનાર હંમેશાં હળવો ફૂલ રહે છે.
સુરક્ષા એ બહારની પરિસ્થિતિ નથી અંદરની મનસ્થિતિ છે. જો તમે કોઈની સાથે ખોટું નથી કર્યું તો તમે ગમે તેવા તોફાન વચ્ચે પણ સુરક્ષિત છો. ઈશ્વરના દરબારમાં ન્યાયનો ચોપડો હંમેશાં ખુલ્લો હોય છે અને ત્યાં મોડું હોઈ શકે પણ અંધેર નથી. ન્યાયનો માર્ગ કદાચ કાંટાળો હોઈ શકે પણ તે માર્ગ ક્યારેય ખોટી જગ્યાએ લઈ જતો નથી. તે માર્ગ તમને હંમેશાં એવા મુકામ પર પહોંચાડે છે જ્યાં સન્માન, શાંતિ અને સુરક્ષા કાયમી હોય છે.
જીવનમાં જ્યારે પણ બે રસ્તાઓ વચ્ચે પસંદગી કરવાની હોય એક રસ્તો જે આસાન છે પણ અન્યાયી છે અને બીજો રસ્તો જે અઘરો છે પણ ન્યાયી છે. ત્યારે હંમેશાં બીજા રસ્તાની પસંદગી કરજો. શરૂઆતમાં કદાચ તમને લાગશે કે તમે એકલા પડી ગયા છો પણ આગળ જતાં તમને ખબર પડશે કે તમારી સાથે આખું બ્રહ્માંડ અને કુદરતની શક્તિઓ ચાલી રહી છે. ન્યાયી માણસ ક્યારેય એકલો હોતો નથી. તેની સાથે તેના સત્કર્મોનું આખું સૈન્ય હોય છે. એટલે જ કહ્યું છે કે ન્યાયના માર્ગ પર ચાલનાર માટે સ્મશાન પણ સુરક્ષિત છે અને જંગલ પણ મંગલ સમાન છે. તમારી નીતિ જ તમારી સાચી નેતિ (ગતિ) નક્કી કરશે.
હંમેશાં યાદ રાખો કે અસત્યના પાયા પર ચણેલા મહેલો રેતીના ઘર જેવા હોય છે. જે એક જ ભરતીમાં વહી જાય છે. ન્યાયના પાયા પર ઊભેલી વ્યક્તિ પર્વત જેવી અડગ હોય છે. આપણે આપણી જાતને એક પ્રશ્ન પૂછીએ. શું હું મારા દરેક વ્યવહારમાં ન્યાયી છું? જો જવાબ 'હા' હોય તો તમારે દુનિયાની કોઈ પણ ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. તમે સૌથી સુરક્ષિત વ્યક્તિ છો.
