એક ભ્રમની સફર
મુંબઈના ઐતિહાસિક અને ગાઢ વૃક્ષોથી ઘેરાયેલા વિક્ટોરિયા પાર્કમાં સવારના આછા ધુમ્મસ વચ્ચે પક્ષીઓનો કલરવ શરૂ થઈ ગયો હતો. સવારના બરાબર સાડા સાત વાગ્યે, કુદરતી વનરાજીની વચ્ચે આવેલા એક લોખંડના જૂના બાંકડા પર બે વ્યક્તિઓ અર્ધબેભાન અવસ્થામાં પડી હતી. હવામાં પ્રસરેલી ઠંડક અને અરબી સમુદ્ર તરફથી આવતા પવનના કારણે આલોકે ધીમેથી આંખો ખોલી. તેનું માથું કોઈ ભારે પથ્થર નીચે કચડાયું હોય તેમ સખત દુખી રહ્યું હતું અને આંખો સામે બધું ધૂંધળું દેખાતું હતું. તેણે ઊભા થવાનો નિષ્ફળ પ્રયત્ન કર્યો, કારણ કે તેનો ડાબો હાથ કોઈ ભારે વજન સાથે ખેંચાયો હતો. ધાતુના અથડાવાના અવાજ સાથે જ્યારે તેણે નીચે જોયું તો તેના હોશ ઊડી ગયા; તેના ડાબા કાંડામાં મજબૂત સ્ટીલની હથકડી લાગેલી હતી અને તેનો બીજો છેડો બાજુમાં બેભાન પડેલી એક અજાણી યુવતીના જમણા હાથ સાથે મજબૂત રીતે જકડાયેલો હતો. આલોક વ્યાસ, જે અમદાવાદ ક્રાઈમ બ્રાન્ચનો સૌથી કડક, નીડર અને ગુનેગારો માટે કાળ ગણાતો ઇન્સ્પેક્ટર હતો, તે આજે પોતે કોઈ અગમ્ય જાળમાં ફસાયેલો હતો. તેના આંચકા અને ધાતુના અવાજથી બાજુમાં પડેલી યુવતી પણ સળવળીને જાગી ગઈ. આશરે પચીસ વર્ષની એ યુવતીના ચહેરા પર અત્યંત ભયના ભાવ હતા.
પોતાને એક અજાણ્યા પુરુષ સાથે હથકડીથી બંધાયેલી જોઈને તેણે રડમસ અવાજે પૂછ્યું, "હું ક્યાં છું? તમે કોણ છો? અને આ... આ હથકડી કેમ લગાવી છે મારા હાથમાં?"
આલોકે તેને શાંત પાડવાનો પ્રયત્ન કરતા કહ્યું, "શાંત થઈ જાવ, પ્લીઝ ગભરાશો નહીં. મારું નામ આલોક વ્યાસ છે. હું પોલીસમાં છું. પણ સાચું કહું તો મને પણ નથી ખબર કે આપણે અહીં કઈ રીતે આવ્યા." આલોકે પોતાના ગજવાં તપાસ્યા, પણ તેનો ફોન, પાકીટ અને આઈડી કાર્ડ બધું જ ગાયબ હતું. તેણે યુવતી સામે જોઈને પૂછ્યું, "તમારું નામ શું છે? અને તમને છેલ્લે શું યાદ છે?"
યુવતીએ ધ્રૂજતા અવાજે જવાબ આપ્યો, "મારું નામ કાવ્યા છે. હું ગોવાની એક પ્રખ્યાત ક્લબમાં જેઝ મ્યુઝિક ગાતી એક સિંગર છું. ગઈકાલે રાત્રે બાર વાગ્યે હું મારું લાઈવ પરફોર્મન્સ પૂરું કરીને કેબમાં બેઠી હતી... બસ, એ પછી સીધી અહીં જ આંખ ખુલી! પણ આપણે છીએ ક્યાં?"
આલોકે આસપાસ નજર દોડાવીને કહ્યું, "આ મુંબઈનું વિક્ટોરિયા પાર્ક છે."
"શું? મુંબઈ?" કાવ્યાની આંખો ફાટી ગઈ, "આ અશક્ય છે! ગોવાથી મુંબઈ આટલી જલ્દી?"
આલોકનું મગજ ચકરાવે ચડ્યું, "એ જ તો સમજાતું નથી! ગઈકાલે રાત્રે અગિયાર વાગ્યે હું પોતે અમદાવાદના એસ.જી. હાઈવે પર મારા મિત્રો સાથે ડિનર કરી રહ્યો હતો. અમદાવાદ અને ગોવા વચ્ચે સેંકડો કિલોમીટરનું અંતર છે! માત્ર સાત-આઠ કલાકના ટૂંકા ગાળામાં કોઈ આપણને બેભાન કરીને મુંબઈના આ પાર્કમાં લાવીને હથકડીથી બાંધી દે, તે કોઈ સામાન્ય માણસનું કામ નથી."
વાત કરતા કરતા આલોકની નજર અચાનક પોતાના સફેદ શર્ટ પર પડી, જેના પર લોહીના સુકાયેલા લાલ ડાઘા હતા. એટલું જ નહીં, જ્યારે તેણે પોતાની કમર પર હાથ ફેરવ્યો તો તેની સત્તાવાર સર્વિસ રિવોલ્વર ત્યાં જ હતી, પણ મેગેઝીન ચેક કરતા તેના હોશ ઊડી ગયા. તેણે ગંભીર અવાજે કહ્યું, "કાવ્યા, પરિસ્થિતિ ધારેલી કરતા વધુ ખરાબ છે. મારી બંદૂકમાંથી એક ગોળી ગાયબ છે અને મારા શર્ટ પર લોહી છે. કોઈ મોટો ગુનો આચરવામાં આવ્યો છે અને તેના પુરાવા આપણી તરફ ઈશારો કરી રહ્યા છે."
કાવ્યા વધુ ગભરાઈ ગઈ, "ઓહ ગોડ! હવે આપણે શું કરશું? પોલીસ આપણને પકડી લેશે તો?"
આલોકે આસપાસ જોતા કહ્યું, "પાર્કમાં મોર્નિંગ વોક કરનારા લોકોની ભીડ વધે તે પહેલાં અહીંથી નીકળવું પડશે." તેણે બાંકડાની પાછળ પડેલો એક મોટો પથ્થર લીધો અને કહ્યું, "તમારો હાથ સ્થિર રાખો." આલોકે પૂરી તાકાતથી હથકડીની ચેઈન પર પ્રહાર કર્યા. ત્રણ-ચાર ઘા પછી ચેઈન વચ્ચેથી તૂટી ગઈ, પણ હથકડીના લોખંડી વલયો હજુ પણ બંનેના કાંડામાં જકડાએલા રહ્યા. તેઓ પાર્કના પાછળના રસ્તેથી ચોરીછૂપીથી બહાર નીકળ્યા ત્યારે આલોકની નજર બાંકડાની નીચે પડેલી કાવ્યાની હેન્ડબેગ પર પડી. બેગ ખોલતા તેમાંથી એક લોહીવાળું ચપ્પુ અને નજીકની એક હોટેલની ચાવી મળી. આલોકે ચાવી બતાવતા કહ્યું, "જુઓ, આના પર લખ્યું છે—'હોટેલ ગ્રાન્ડ પેલેસ, રૂમ નંબર ૩૦૪'. આ જ આપણો એકમાત્ર રસ્તો છે."
તેઓ તાત્કાલિક ટેક્સી કરીને એ હોટેલ તરફ રવાના થયા. રસ્તામાં આલોકનું મગજ તેને પાંચ વર્ષ પાછળ ભૂતકાળના એવા અંધકારમાં લઈ ગયું જે ઘા ક્યારેય રૂઝાયો નહોતો. પાંચ વર્ષ પહેલાં, અમદાવાદમાં એક ક્રૂર સાયકોપેથ સિરિયલ કિલર સક્રિય થયો હતો, જેનું નામ 'ધ શેડો' (રૂદ્ર) હતું. આલોક આ કેસનો ચીફ ઇન્વેસ્ટિગેટર હતો અને તે રૂદ્રની બહુ નજીક પહોંચી ગયો હતો. પણ તેના બદલામાં રૂદ્રએ આલોકના ઘર પર હુમલો કરીને તેની ગર્ભવતી પત્ની પ્રિયા અને તેના પિતાની ક્રૂરતાપૂર્વક હત્યા કરી નાખી હતી. આલોક પોતે એ હુમલામાં માંડ બચ્યો હતો અને પોલીસે દાવો કર્યો હતો કે એન્કાઉન્ટર દરમિયાન રૂદ્ર નદીમાં ડૂબીને મરી ગયો છે, પણ તેનો મૃતદેહ ક્યારેય મળ્યો નહોતો.
આલોકે મનમાં જ વિચાર્યું, 'શું રૂદ્ર જીવતો છે? શું આ શર્ટ પરનું લોહી અને ગાયબ ગોળી રૂદ્રની કોઈ નવી રમતનો ભાગ છે?' આ વિચારો સાથે તેઓ હોટેલના રૂમ નંબર ૩૦૪માં પ્રવેશ્યા. રૂમની અંદરનું દ્રશ્ય ભયાનક અને વેરવિખેર હતું, દિવાલો અને બેડ પર લોહીના છાંટા હતા પણ ત્યાં કોઈ લાશ નહોતી. ટેબલ પર એક લેપટોપ ખુલ્લું હતું જેમાં એક વીડિયો પ્લે થઈ રહ્યો હતો, જેમાં આલોક પોતે જ કોઈ અજાણ્યા માણસ સાથે લોહીલુહાણ હાલતમાં ઝઘડો કરતો અને બંદૂક બતાવતો દેખાતો હતો. વીડિયોની નીચે લાલ અક્ષરે ટાઈમર ચાલી રહ્યું હતું—'ખેલો અથવા મરો'.
આલોકે ગભરાઈને માથું પકડ્યું, "ના, આ અશક્ય છે! આ હું નથી... આ વીડિયો નકલી છે, કોઈએ એડિટ કર્યો છે!"
તેણે જ્યારે કાવ્યા તરફ જોયું, ત્યારે કાવ્યા બારી પાસે અત્યંત શાંત મુદ્રામાં ઊભી હતી. તેના ચહેરા પરથી બધો જ ગભરાટ ગાયબ થઈ ગયો હતો. તે ધીમેથી આલોકની નજીક આવી, તેના કાંડા પર હાથ મૂક્યો અને અત્યંત ગંભીર પણ નરમ અવાજે કહ્યું, "આલોક, તું હજુ પણ એ જ ભ્રમમાં જીવી રહ્યો છે. તને નથી લાગતું કે તું છેલ્લા પાંચ વર્ષથી એ જ ભયાનક રાતની જેલમાં કેદ છે? તું એ ગુનાહિત ભાવનામાંથી બહાર નથી આવી શક્યો કે તું તારી પત્ની પ્રિયાને બચાવી ન શક્યો."
આલોક આંચકો ખાતા પાછળ હટ્યો, "શું? તારો અવાજ... તું આ શું બોલે છે? તને પ્રિયા વિશે કઈ રીતે ખબર? તું તો ગોવાની સિંગર છે ને?" આલોકનું માથું જોરથી ભમવા લાગ્યું અને રૂમની દિવાલો જાણે ઓગળવા લાગી.
બરાબર એ જ ક્ષણે રૂમનો દરવાજો ખુલ્યો અને અંદર આલોકના સસરા અને નિવૃત્ત આઈજીપી કિશોરભાઈ મેડિકલ કોટ પહેરેલા બે પુરુષો સાથે પ્રવેશ્યા. કિશોરભાઈની આંખો ભીની હતી. તેમણે કાવ્યા સામે જોઈને કહ્યું, "હવે આ નાટક બંધ કરો, ડૉ. કાવ્યા. આલોકની સહનશક્તિ હવે જવાબ આપી રહી છે."
આલોક સ્તબ્ધ થઈને કાવ્યા અને પોતાના સસરાને જોવા લાગ્યો, "પપ્પા? તમે અહીં મુંબઈમાં? અને તમે આને 'ડૉક્ટર' કેમ કહી રહ્યા છો?"
કાવ્યાએ પોતાના ગળામાંથી એક સ્માર્ટ આઈડી કાર્ડ કાઢ્યું અને આલોક સામે ધરતા કહ્યું, "કારણ કે હું સિંગર નથી, આલોક. મારું સાચું નામ ડૉ. કાવ્યા મહેતા છે. હું મુંબઈ મેન્ટલ હેલ્થ ઇન્સ્ટિટ્યૂટની ચીફ ન્યુરો-સાયકિયાટ્રિસ્ટ છું."
"ના... આ બધું જૂઠું છે! તમે બધા મળીને મને પાગલ સાબિત કરવા માંગો છો!" આલોક ચીસ પાડી ઊઠ્યો, "હું ગઈકાલે જ અમદાવાદમાં હતો!"
કાવ્યાએ સહાનુભૂતિપૂર્વક તેનો હાથ પકડ્યો અને કહ્યું, "આલોક, શાંત થઈ જા. તું ગઈકાલે અમદાવાદમાં નહોતો. તું છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી અમારી આ હોસ્પિટલના સ્પેશિયલ કેર સેન્ટરમાં છે. તારી પત્નીના મોતના આઘાત અને માથાની ગંભીર ઈજાને કારણે તને 'રીટ્રોગ્રેડ એમ્નેશિયા' અને 'સાયકોસિસ' નામની બીમારી થઈ ગઈ છે. તારું મગજ રોજ એ જ પાંચ વર્ષ જૂની ડાયરી જીવે છે અને તને રોજ એવું લાગે છે કે તું હજુ પણ એ ક્રિમિનલ રૂદ્રને શોધી રહ્યો છે. તું વારંવાર ડિપ્રેશનમાં આત્મહત્યાના પ્રયાસો કરતો હતો."
આલોકે ધ્રૂજતા અવાજે પૂછ્યું, "તો પછી... આ વિક્ટોરિયા પાર્ક? આ હથકડી? આ બંદૂક અને લોહી?"
કિશોરભાઈ આગળ આવ્યા અને આલોકના ખભા પર હાથ મૂકીને બોલ્યા, "બેટા, આ બધું તારા ઈલાજનો એક ભાગ છે, જેને મેડિકલ ભાષામાં 'અબ્રીએક્શન થેરાપી' કહેવાય છે. તારા મગજમાં એ ભ્રમ ઘર કરી ગયો હતો કે રૂદ્ર તને વિક્ટોરિયા પાર્કના આ જ બાંકડા પર મળવાનો છે. તને આ ભ્રમમાંથી કાયમ માટે બહાર લાવવા મેં જ ડૉ. કાવ્યાને મંજૂરી આપી હતી કે તેઓ આ આભાસી માહોલ ઊભો કરે."
ડૉ. કાવ્યાએ ઉમેર્યું, "હા આલોક, તને રાત્રે બેભાન કરીને આ પાર્કમાં લાવવામાં આવ્યો. આ હથકડી, આ નકલી લોહી અને ખાલી બંદૂક... આ બધું તારા મગજને એ જ પરાકાષ્ઠા પર લાવીને વાસ્તવિકતાનો સ્વીકાર કરાવવા માટે હતું. તારો કોઈ દુશ્મન બહાર નથી આલોક, તારી લડાઈ તારા પોતાના મગજ સાથે છે. જરા આસપાસ જો."
આલોકે ધૂંધળી આંખોથી આસપાસ જોયું તો હોટેલના રૂમની દિવાલો પર તેના જ મેડિકલ રિપોર્ટસ અને એક્સ-રે લટકેલા હતા. ટેબલ પર પડેલું લેપટોપ હવે હોસ્પિટલના હાર્ટ-મોનિટર જેવું દેખાવા લાગ્યું. તેના કાંડાની હથકડી કોઈ દુશ્મને નહીં, પણ તેના પોતાના વિખરાયેલા મનના બે છેડા હતા—ભૂતકાળ અને વર્તમાન, જેને ડૉ. કાવ્યા જોડી રહ્યા હતા.
આલોક જમીન પર બેસી પડ્યો. તેની આંખોમાંથી આંસુ વહી રહ્યા હતા. તેના મનમાંથી પાંચ વર્ષનો ક્રોધ, બદલાની આગ અને ભ્રમણાનો અંત આવી રહ્યો હતો. તેણે અત્યંત નબળા અવાજે પૂછ્યું, "પપ્પા... પ્રિયા... હવે ક્યારેય પાછી નહીં આવે, ખરું ને?"
કિશોરભાઈએ તેને ગળે લગાવતા કહ્યું, "ના બેટા, પણ તારે તારી જિંદગીમાં પાછા આવવું પડશે. પ્રિયા માટે... અમારા માટે."
સૂર્યનું એક નવું, સોનેરી કિરણ બારીમાંથી અંદર આવી રહ્યું હતું. વિક્ટોરિયા પાર્કનો એ ભયાનક અંધકાર આખરે આલોકના મગજમાંથી હંમેશ માટે વિદાય લઈ રહ્યો હતો. એક સુંદર નવી સવાર તેની રાહ જોઈ રહી હતી.
