પ્રકરણ ૮: વરસાદ, પાણી અને આનંદનગરની ચા પે ચર્ચા
સવારે સાત વાગ્યાથી જ આખા અમદાવાદમાં મેઘરાજાએ ધમાકેદાર બેટિંગ શરૂ કરી દીધી હતી. મુસળધાર વરસી રહેલા વરસાદને કારણે આનંદનગર સોસાયટીની સામે આવેલો મુખ્ય ડામરનો રસ્તો નાનકડા તળાવમાં ફેરવાઈ ગયો હતો. વૃક્ષો પરથી પાણીના ધોધ વહી રહ્યા હતા અને સોસાયટીનું વાતાવરણ એકદમ ઠંડુંગાર અને આહલાદક બની ગયું હતું.
સોસાયટીના મુખ્ય ગેટ પાસે ઊભેલા વયસ્ક વોચમેન બાબુલાલ એક હાથમાં મોટી કાળી છત્રી પકડીને અને બીજા હાથે ધોતી સહેજ ઊંચી કરીને ગેટ પાસે ભરાયેલા પાણીનું લેવલ માપી રહ્યા હતા.
"અરજણ... આજે તો ગાડીઓ સાઈડમાં મૂકીને સોસાયટી માટે બે-ત્રણ બોટ રાખવી જોઈતી હતી!" બાબુલાલે પાણી સામે જોઈને ચિંતા અને રમૂજ મિશ્રિત અવાજે કહ્યું.
સુરક્ષા કેબિનની અંદર ઊભેલા અરજણભાઈ મોટેથી હસ્યા. "સાહેબ, વાત તો સાચી છે! આજે તો અંડરગ્રાઉન્ડ પાર્કિંગમાં કાર ઓછી અને હોડી વધારે કામ આવે એવું લાગે છે."
એટલામાં જ સોસાયટીના ગેટ પર સાયકલની ટન-ટન ઘંટડી વાગી. દૂધવાળા રામજીભાઈ પોતાના ભીના કપડાં અને ઘૂંટણ સુધી ભીના થઈ ગયેલા પેન્ટ સાથે સાયકલ ધકેલતા અંદર આવ્યા. સાયકલના બંને કેન પર વરસાદનાં પાણીની બુંદો ચમકી રહી હતી.
"અરે બાબુલાલ... આજે તો વરસાદ એવો તૂટી પડ્યો છે કે દૂધ કરતાં રસ્તાનું પાણી વધારે સપ્લાય થઈ ગયું!" રામજીભાઈએ મોઢા પરથી પાણી લૂછતાં કહ્યું.
બાબુલાલ ખડખડાટ હસી પડ્યા. "પણ રામજીભાઈ, આટલા વરસાદમાંય સમયસર આવી તો ગયા હોં!"
"અરે ભાઈ, ગાય થોડી મોડી ઊઠે તો ચાલે... પણ આનંદનગરના ગ્રાહકો ચા વગર મોડા પડે તે ન ચાલે!" રામજીભાઈએ સાયકલનું સ્ટેન્ડ લગાવતાં જવાબ આપ્યો.
ચાની કિટલી પર હાસ્યના ફુવારા
થોડી જ વારમાં પેપરવાળા કાંતિભાઈ પણ હાથમાં મોટી પ્લાસ્ટિકની થેલીમાં ન્યૂઝપેપર લપેટીને ભીના ભીના સોસાયટીમાં આવ્યા.
બાંકડે બેઠેલા માણેકલાલે તેમને જોઈને ટહુકો કર્યો, "કાંતિભાઈ... આજનું અખબાર લાવીને સુકું રાખ્યું છે કે પછી પાણીમાં તરતું તરતું આવ્યું છે?"
કાંતિભાઈએ થેલીમાંથી અખબાર બહાર કાઢતાં કહ્યું, "અરે માણેકલાલ, અખબારને તો પ્લાસ્ટિકમાં વિંટાળીને બચાવી લીધું... પણ આ વરસાદમાં હું પોતે ભીંજાવવાથી બચી શક્યો નહીં!"
ગેટ પાસે આવેલી ચાની કિટલી પર ગરમાગરમ ચા ચૂસતા બધા સભ્યો આ સાંભળીને ખડખડાટ હસી પડ્યા.
કાંતિભાઈએ ચશ્માં લૂછીને અખબારનું મુખ્ય પાનું ખોલ્યું અને મોટેથી સમાચાર વાંચ્યા: "અમદાવાદના અનેક નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં પાણી ભરાયા... મુખ્ય માર્ગો પર ભારે ટ્રાફિક જામ... કેટલીક જગ્યાએ ગાડીઓ બંધ પડી!"
પાસે જ ઊભેલા રૂસ્તમ દારૂવાલાએ ચાનો એક ઘૂંટડો ભર્યો અને માથું હલાવતાં બોલ્યા, "અરે યાર! આ સમાચાર તો દર વર્ષે નવા અખબારમાં સાવ જૂના જ લાગે છે. દર ચોમાસે એ જ કહાની!"
માણેકલાલ બોલ્યા, "સાચી વાત છે રૂસ્તમભાઈ, વરસાદ આવે એટલે આપણું આખું શહેર જાણે વોટર પાર્ક બની જાય છે અને રોડ તરતા થઈ જાય છે."
એટલામાં જ સોસાયટીના બે રજિસ્ટર્ડ સભ્યો સૌરવ ચેટર્જી અને અરુણ નાયર પણ પોતપોતાની છત્રીઓ લઈને વરસાદમાં ભીના થતાં આવી પહોંચ્યા.
સૌરવ હસતા હસતા બોલ્યા, "અમે તો સવારે ગાડી લઈને નીકળ્યા હતાં... પણ રસ્તા પર જેવું પાણી જોયું કે લાગ્યું ગાડીમાં નહીં, પણ કોઈ સ્ટીમરમાં મુસાફરી કરી રહ્યા છીએ!"
અરુણ નાયર ઉમેર્યું, "હું તો વચ્ચે ગાડી ઊભી રાખીને બે વાર ગૂગલ મેપ જોઈ ગયો... સમજણ જ નહોતી પડતી કે સામે દેખાય છે એ રસ્તો હતો કે કોઈ નદી!"
બધા ફરી એકવાર હસી પડ્યા.
રૂસ્તમ દારૂવાલાએ પોતાના કોટના ખિસ્સામાં હાથ નાખતાં કહ્યું, "હું પણ સવારે છત્રી લઈને મેડિકલે દવા લેવા નીકળ્યો હતો."
માણેકલાલે પૂછ્યું, "પછી? દવા મળી કે નહીં?"
"દવા તો દુકાન બંધ હોવાથી મળી નહીં... પણ રસ્તામાં બે જગ્યાએ ઘૂંટણસમા પાણીમાં મફતમાં પગ ધોઈને આવી ગયો!" રૂસ્તમભાઈએ ચપટી વગાડતાં કહ્યું અને હાસ્યનો ફુવારો ફરી છૂટી ગયો.
ક્લબ હાઉસમાં બેઠક અને ગંભીર વિચારણા
રમૂજ વચ્ચે પણ સોસાયટીના જવાબદારીભર્યા પ્રશ્નો ઊભા થયા. હર્ષિલ મહેતા ભીના ચંપલ બહાર ઉતારીને આવ્યા અને બોલ્યા, "બધી વાત સાચી, પણ આપણી સોસાયટીના મુખ્ય ગેટ પાસે પણ સારું એવું પાણી ભરાઈ ગયું છે. જો આમ ને આમ વરસાદ રહેશે તો પાર્કિંગમાં પાણી ઘૂસી જશે."
હિતેશ પટેલ બોલ્યા, "વાત ગંભીર છે. આપણે આજે સાંજે જ સોસાયટીની મેનેજમેન્ટ કમિટીની એક ઈમરજન્સી બેઠક રાખવી પડશે."
થોડી જ વારમાં સોસાયટીના ક્લબ હાઉસમાં સિનિયર સિટિઝન ગ્રુપ અને કમિટીના સભ્યો ભેગા થયા.
રૂસ્તમ દારૂવાલાએ ગંભીરતાથી સૂચન કર્યું, "સોસાયટીના કમ્પાઉન્ડમાંથી પાણીનો નિકાલ ઝડપથી થાય એ માટે આપણે એક વધારાની ડ્રેનેજ લાઇન નાખવાની જરૂર છે."
અરુણ નાયર બોલ્યા, "અને માત્ર લાઇન નાખવાથી નહીં ચાલે, દર વર્ષે ચોમાસું શરૂ થાય તે પહેલાં ગટરની અંદરની સફાઈ પ્રોપર થાય તે ફરજિયાત બનાવવું પડશે."
સૌરવ ચેટર્જીએ પર્યાવરણનો પક્ષ રાખતાં ઉમેર્યું, "પાણી કાઢવાની સાથે સોસાયટીના વૃક્ષો બચાવવાનું અને વરસાદી પાણીનો સંગ્રહ (Rainwater Harvesting) કરવાનો પણ મોટો પ્લાન વિચારવો જોઈએ."
મનોહર જોષી બોલ્યા, "એકદમ સાચી વાત છે. ફક્ત તંત્ર સામે કે વરસાદ સામે ફરિયાદ કરવાથી કંઈ નહીં થાય... આપણે પોતે પણ એક જાગૃત નાગરિક તરીકે સ્થાનિક ઉકેલ આપવો જોઈએ."
હર્ષિલ મહેતાએ પોતાની પોકેટ નોટબુકમાં બધાં સૂચનો ઝડપથી ટપકાવી લીધાં અને કહ્યું, "આવતા રવિવારે આપણે બધા સભ્યો સાથે આ મુદ્દે ખાસ સામાન્ય બેઠક રાખીશું."
બાળકોની હોડી અને આનંદની ક્ષણો
બહાર વરસાદ હજુ પણ અનરાધાર વરસી રહ્યો હતો.
બિંદાસ બાળકોની ટોળી—વિવાન, રુદ્ર, આરવ અને ઓમ—બીજા માળની ગેલેરીમાંથી નીચે ભરાયેલા પાણી તરફ જોઈ રહ્યા હતા.
રુદ્ર ઉદાસ અવાજે બોલ્યો, "યાર વિવાન... આજે વરસાદને લીધે આપણી સાંજે ક્રિકેટની મેચ તો નહીં જ રમાય."
વિવાન આંખો મિચકારીને હસ્યો, "અરે ક્રિકેટ નહીં તો શું થયું? ક્રિકેટ નહીં... આજે આપણે કાગળની હોડીની રેસ રાખીએ!"
ઓમ ઉત્સાહમાં આવીને કૂદ્યો, "વાહ! હું તો આજે સૌથી મોટી અને ઝડપી કાગળની હોડી બનાવીશ."
આરવ બોલ્યો, "તો શરત પાકી! જેની હોડી સોસાયટીના ગેટ સુધી સૌથી પહેલાં પહોંચશે, તેને આજે સાંજે ગરમાગરમ સમોસા ફ્રી!"
એટલામાં ઉપરની બાલ્કનીમાંથી કાંતિભાઈ પેપરવાળાએ બાળકોનો અવાજ સાંભળીને નીચે બૂમ પાડી, "અરે છોકરાઓ... મારી પાસે ગઈકાલના ને આજના ન વેચાયેલા વધારાના અખબાર પડ્યા છે, લઈ જાવ... એના કાગળ જાડા છે, તમારી હોડી એકદમ મજબૂત બનશે!"
બધા બાળકો "થૅન્ક યુ કાંતિ અંકલ!" કહીને જોરથી હસી પડ્યા.
થોડી જ વારમાં, વરસાદી પાણીથી ભરાયેલા આનંદનગરના નાના તળાવ જેવા ચોકમાં લાલ, પીળી અને અખબારના કાગળમાંથી બનેલી રંગબેરંગી હોડીઓ તરવા લાગી.
પોતાની બાલ્કનીમાં અને ક્લબ હાઉસની બહાર ઊભેલા સોસાયટીના વડીલો ચિંતા છોડીને બાળકોની આ મસ્તી જોઈને મનોમન સ્મિત કરી રહ્યા હતા.
માણેકલાલ ધીમેથી પોતાની ચાનો છેલ્લો ઘૂંટડો ભરતાં બોલ્યા, "બાળકોને જુઓ રૂસ્તમભાઈ... જ્યાં આપણે પાણી ભરાવાની સમસ્યા જોઈએ છીએ, ત્યાં તેઓ પોતાના માટે નવી રમત શોધી લે છે."
રૂસ્તમ દારૂવાલાએ હળવા સ્મિત સાથે જવાબ આપ્યો, "એટલે જ તો દોસ્ત... આનંદનગરમાં વરસાદ માત્ર પાણી નથી લાવતો... પણ દર વર્ષે અગણિત હાસ્ય, પ્રેમ અને આજીવન યાદો પણ લાવે છે!"
(પ્રકરણ ૮ સમાપ્ત)
