સાબરમતીના કિનારે
એક અધૂરી રાત
અમદાવાદના સાબરમતી રિવરફ્રન્ટ પર રાતના અગિયાર વાગ્યા હતા. જૂન મહિનાની ગરમ હવામાં નદીના પાણીની સહેજ ઠંડક ભળેલી હતી. આરવ હેડફોન કાનમાં ભરાવીને ધીમા પગલે ચાલી રહ્યો હતો. તેના માટે આ રોજનો નિયમ હતો. જ્યારે આખું શહેર સૂઈ જવાની તૈયારી કરતું, ત્યારે આરવ પોતાની એકલતાને ટહેલવા નીકળતો.
અચાનક, નદી કિનારાના એક બાંકડા પર તેનું ધ્યાન ગયું. એક યુવતી ત્યાં માથું ઘૂંટણમાં છુપાવીને બેઠી હતી. તેનો ખભા ધ્રૂજતા હતા—તે રડી રહી હતી. બરાબર એ જ સમયે, બે બાઇક સવારો ત્યાં રોકાયા. તેઓ છોકરીની નજીક જઈને અણછાજતી કોમેન્ટ્સ કરવા લાગ્યા, "કેમ બોસ, આટલી રાત્રે એકલા? કોઈ પાર્ટનર ખૂટે છે?"
આરવનો સ્વભાવ શાંત હતો, પણ આ દ્રશ્ય જોઈ તેનું લોહી ઉકળી ઊઠ્યું. તે ઝડપી પગલે ત્યાં પહોંચ્યો અને પેલા બાઇક સવારોની સામે ઊભો રહી ગયો. આરવે કડક અવાજે કહ્યું, "ભાઈ, અહીં સીસીટીવી કેમેરા છે અને પોલીસની વાન હમણાં જ નીકળશે. ઊભા રહેવું છે કે જવું છે?" પેલા ગુંડા તત્વો મામલો બગડતો જોઈ બાઇક ભગાડી ગયા.
આરવ પેલા બાંકડા તરફ ફર્યો. છોકરી હજુ પણ ધ્રૂજતી હતી. આરવે અંતર રાખતા નમ્રતાથી પૂછ્યું, "તમે ઠીક છો? આટલી રાત્રે અહીં એકલા બેસવું સલામત નથી. તમારો ફોન ક્યાં છે? ઘરે કોઈને ફોન કરવો છે?"
છોકરીએ માથું ઊંચું કર્યું. તેની મોટી આંખોમાં આંસુ અને કાજલ ભળેલા હતા. તેણે ધ્રૂજતા અવાજે કહ્યું, "ફોન... ફોનની બેટરી ડેડ થઈ ગઈ છે. અને મારે... મારે ઘરે નથી જવું."
આરવે ખિસ્સામાંથી પાણીની બોટલ કાઢીને તેની તરફ લંબાવી, "હું આરવ. ડરવાની જરૂર નથી. જો તમે કહો તો હું તમને રીક્ષા કરી આપું અથવા તમારા ઘર સુધી ડ્રોપ કરી દઉં."
છોકરીએ પાણીનો ઘૂંટડો ભર્યો અને પોતાને સંભાળતા કહ્યું, "હું મીરા. થેન્ક યૂ, આરવ. તમે ન હોત તો ખબર નહીં શું થાત. પણ હું હજી થોડી વાર અહીં બેસવા માંગું છું. મારી જિંદગીનો સૌથી મોટો ફેંસલો આજે થવાનો છે."
આરવ તેની સામે જોઈ રહ્યો. તેના ચહેરા પર એક અજીબ માસૂમિયત હતી. મીરાએ અચાનક આરવની આંખોમાં જોયું અને હસીને કહ્યું, "આરવ, જો આપણે કાલે પણ અહીં મળીએ, તો તારે મને એક વચન આપવું પડશે."
"કેવું વચન?" આરવે પૂછ્યું.
"એ જ કે તું મારી સાથે માત્ર વાતો કરીશ, મારો મિત્ર બનીશ. પણ ક્યારેય મારા પ્રેમમાં નહીં પડે. મારી જિંદગીમાં પહેલેથી જ બહુ મોટું તોફાન છે, હું નવો ભાર નહીં સહી શકું." મીરાએ ગંભીરતાથી કહ્યું.
આરવ સહેજ હસ્યો. તેને લાગ્યું કે આ છોકરી પણ તેની જેમ જ કલ્પનાશીલ છે. તેણે કહ્યું, "વચન, મીરા! હું તારા પ્રેમમાં નહીં પડું. બસ, આપણે સારા મિત્રો રહીશું."
બીજી રાત્રે બરાબર સાડા દસ વાગ્યે આરવ એ જ બાંકડા પાસે પહોંચી ગયો. તેને આશ્ચર્ય થયું કે મીરા ત્યાં પહેલેથી જ બેઠી હતી. આ વખતે તેના ચહેરા પર ગઈકાલ જેવો ડર નહોતો.
"આવી ગયા, મિસ્ટર કોડર?" મીરાએ હસીને સ્વાગત કર્યું. ગઈકાલે વાતોમાં તેને ખબર પડી હતી કે આરવ સોફ્ટવેર એન્જિનિયર છે.
"હા, વચન આપ્યું હતું ને," આરવ તેની બાજુમાં બેસતા બોલ્યો. "પણ મીરા, આજે તારે મને તારી વાર્તા કહેવી પડશે. ગઈકાલે તું અધૂરી મૂકીને ગઈ હતી."
મીરાએ ઊંડો શ્વાસ લીધો અને નદીના વહેતા પાણી તરફ જોવા લાગી. "આરવ, વાર્તા બહુ સાદી છે પણ મારા માટે મારી આખી દુનિયા છે. હું રોહનને પ્રેમ કરું છું. અમે કોલેજમાં સાથે હતા. એક વર્ષ પહેલાં તે હાયર સ્ટડીઝ અને જોબ માટે કેનેડા ગયો હતો. જ્યારે તે એરપોર્ટ પર જઈ રહ્યો હતો, ત્યારે તેણે મારો હાથ પકડીને વચન આપ્યું હતું—'મીરા, બરાબર એક વર્ષ પછી, આ જ તારીખે હું અમદાવાદ પાછો આવીશ અને સીધો તારા ઘરે આવીને આપણા લગ્નની વાત કરીશ.' ગઈકાલે એ તારીખ હતી, આરવ!"
આરવ સ્તબ્ધ થઈ ગયો. "તો તે ન આવ્યો?"
"ના," મીરાનો અવાજ ભીનો થઈ ગયો. "તેનો ફોન સ્વિચ્ડ ઓફ આવે છે. તેના સોશિયલ મીડિયા પર કોઈ અપડેટ નથી. મેં તેના ઘરે ફોન કર્યો તો ખબર પડી કે તે લોકો બે મહિના પહેલાં જ નવું ઘર લઈને ક્યાંક શિફ્ટ થઈ ગયા છે. મને લાગે છે કે તે મને ભૂલી ગયો, આરવ. કેનેડાની ઝાકઝમાળમાં મારી સાદી મધ્યમવર્ગીય જિંદગી કદાચ તેને નાની લાગી."
આરવે મીરાના ચહેરા પરની પીડા જોઈ. તેને નાનપણથી પુસ્તકો વાંચવાની આદત હતી, પણ કોઈ જીવતી જાગતી છોકરીના દિલની આવી પીડા તેણે પહેલીવાર જોઈ હતી.
"અને તારી વાર્તા શું છે, આરવ?" મીરાએ આંસુ લૂછતાં પૂછ્યું. "તું આટલો શાંત કેમ છે? તારી જિંદગીમાં કોઈ નથી?"
આરવ દૂર દેખાતા બ્રિજના લાઈટ્સ તરફ જોઈ રહ્યો. "મારી વાર્તામાં કોઈ પાત્ર જ નથી, મીરા. હું સ્ક્રીનની સામે બેસીને કોડિંગ કરું છું, કાલ્પનિક નવલકથાઓ વાંચું છું અને રાત્રે એકલો ફરું છું. મેં ક્યારેય કોઈનો હાથ નથી પકડ્યો, કોઈની આંખોમાં મારા માટે પ્રેમ નથી જોયો. મારી જિંદગી એક ખાલી પુસ્તક જેવી છે, જેમાં રોજ એક જ પાનું ફરી ફરીને લખાય છે."
મીરાએ આરવ તરફ જોયું. તેની આંખોમાં આરવ માટે સહાનુભૂતિ હતી. "તો આપણે બંને અધૂરા છીએ, આરવ. બસ ફરક એટલો છે કે મારી પાસે યાદોનું અતિશય ભાર છે અને તારી પાસે ખાલીપો છે."
ત્રીજી રાત્રે વાતાવરણ ભારે હતું. આકાશમાં વાદળો ઘેરાયા હતા. મીરા વધુ નિરાશ દેખાતી હતી. તેનો ફોન સતત તેના હાથમાં હતો, પણ સ્ક્રીન પર કોઈ નોટિફિકેશન નહોતું.
"તેણે મારો ઈમેલ પણ જોયો નથી, આરવ," મીરા રડમસ અવાજે બોલી. "મેં તેને ગઈકાલે રાત્રે લાંબો ઈમેલ કર્યો હતો. મારો પ્રેમ આટલો સસ્તો હશે કે તેને એક મેસેજ કરવાનું પણ મન ન થયું?"
આરવથી મીરાનું આ દુઃખ જોવાતું નહોતું. તેણે કહ્યું, "મીરા, હિંમત ન હાર. મારો એક મિત્ર ઇમિગ્રેશન ડિપાર્ટમેન્ટમાં છે. મેં આજે સવારે તેને રોહનની ડિટેલ્સ આપી હતી. હું હમણાં જ તેને પૂછું છું."
આરવે તરત જ તેના મિત્રને ફોન કર્યો. થોડી મિનિટોની વાતચીત પછી આરવનો ચહેરો ગંભીર થઈ ગયો. તેણે ફોન મૂક્યો અને મીરા સામે જોયું.
"શું થયું, આરવ? પ્લીઝ સાચું કહેજે," મીરાએ આરવનો શર્ટ પકડી લીધો.
"રોહન ભારત આવી ચૂક્યો છે, મીરા. ગઈકાલે સવારે જ તેની ફ્લાઇટ અમદાવાદ એરપોર્ટ પર લેન્ડ થઈ ગઈ છે," આરવે ધીમેથી કહ્યું.
આ સાંભળીને મીરાના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ. "તે અમદાવાદમાં છે? છતાં તે મને મળવા ન આવ્યો? તેનો અર્થ એ કે... તે જાણીજોઈને મને અવોઇડ કરી રહ્યો છે. તે ખરેખર બદલાઈ ગયો!" મીરા રિવરફ્રન્ટના પગથિયાં પર બેસીને જોરજોરથી રડવા લાગી.
આરવ તેની બાજુમાં બેસી ગયો. શરત મુજબ તેણે મીરાને અડવાનું નહોતું, પણ તેની પીડા જોઈને આરવ પોતાને રોકી ન શક્યો. તેણે મીરાનો હાથ પોતાના હાથમાં લીધો. આરવના હાથની હૂંફ મળતા જ મીરાએ આરવના ખભા પર માથું મૂકી દીધું.
આરવનું દિલ ઝડપથી ધડકી રહ્યું હતું. તેણે ક્યારેય કોઈ યુવતીને આટલી નજીકથી અનુભવી નહોતી. મીરાના વાળની સુગંધ, તેનો શ્વાસ... આરવને લાગ્યું કે તે કલ્પનાની દુનિયામાંથી બહાર આવીને સાચી જિંદગી જીવી રહ્યો છે. તેના મનમાં મીરા માટે એક અદભુત અને પવિત્ર પ્રેમ જન્મી ચૂક્યો હતો. પણ તે કશું બોલી શકતો નહોતો, કારણ કે તે મીરાના અતીતના પ્રેમને માન આપતો હતો.
ચોથી રાત્રે વરસાદના હળવા છાંટા પડી રહ્યા હતા. મીરા શાંત હતી, જાણે તેણે પોતાની કિસ્મત સ્વીકારી લીધી હોય.
"આરવ," મીરાએ પવનની લહેરો વચ્ચે કહ્યું. "આ ચાર દિવસમાં મેં એક વાત સમજી લીધી. પ્રેમ એ નથી જે તમને રડાવે અને અધવચ્ચે છોડી દે. પ્રેમ એ છે જે અજાણ્યા હોવા છતાં તમારી કાળજી રાખે, તમારી એકલતામાં ભાગીદાર બને."
આરવ તેની સામે જોઈ રહ્યો. મીરાએ આરવની નજીક આવીને તેનો ચહેરો પોતાના હાથોમાં લીધો. "રોહન મારો ભૂતકાળ હતો, જે કદાચ ક્યારેય મારો નહોતો. પણ તું... તું મારો વર્તમાન છે. જે માણસ મારી ત્રણ દિવસની તકલીફ જોઈને આટલો તડપ્યો, તેનાથી સુંદર જીવનસાથી મને કોણ મળી શકે? આરવ, જો તું તૈયાર હોય... તો હું મારી આખી જિંદગી તને સોંપવા તૈયાર છું."
આરવની આંખોમાં ખુશીના આંસુ આવી ગયા. તેની વર્ષોની એકલતા, તેના સપના, તેની કલ્પનાઓ... બધું જ જાણે સાર્થક થઈ ગયું હતું. તેણે મીરાને વહાલથી ગળે લગાવી દીધી. "મીરા, હું તને ક્યારેય રડવા નહીં દઉં. હું તને મારી દુનિયા બનાવીશ."
બંને એકબીજાના આલિંગનમાં બંધાયેલા હતા, જાણે સમય રોકાઈ ગયો હતો.
બરાબર એ જ ક્ષણે, મીરાના હાથમાં રહેલો ફોન વાઇબ્રેટ થયો. એક અજાણ્યા નંબર પરથી કૉલ હતો. મીરાએ ધ્રૂજતા હાથે ફોન રિસીવ કર્યો અને સ્પીકર ઓન કર્યું.
"મીરા... મીરા, તું ક્યાં છે?" સામે છેડેથી અવાજ આવ્યો. એ અવાજ ખૂબ નબળો અને રડમસ હતો.
મીરાનો શ્વાસ રોકાઈ ગયો. "રોહન? તું... તું ક્યાં છે?"
"મીરા, હું હોસ્પિટલમાં છું," રોહને હાંફતા હાંફતા કહ્યું. "ગઈકાલે સવારે જ્યારે હું એરપોર્ટથી બહાર નીકળ્યો, ત્યારે જ એક ટ્રકે મારી ટેક્સીને ટક્કર મારી દીધી. મારો ફોન કચડાઈ ગયો હતો. મારો પગ ફ્રેક્ચર થઈ ગયો છે અને મને માથામાં ગંભીર ઈજા થઈ હતી. હું હમણાં જ હોશમાં આવ્યો અને માંડ નર્સના ફોનમાંથી તારો નંબર લગાવ્યો. મીરા, મેં મારું વચન નથી તોડ્યું... હું અમદાવાદ આવી ગયો છું. પ્લીઝ, મને માફ કરી દે..." ફોન કટ થઈ ગયો.
મીરાના હાથમાંથી ફોન નીચે પડી ગયો. તેના ચહેરાનો રંગ ઊડી ગયો. એક તરફ તેનો સાચો પ્રેમ હતો જે હોસ્પિટલના બિછાને તેની રાહ જોતો હતો, અને બીજી તરફ આરવ હતો જેણે તેને નવું જીવન અને નવી આશા આપી હતી. તેની આંખોમાં અપરાધભાવ સ્પષ્ટ દેખાતો હતો.
આરવે બધું સાંભળ્યું હતું. તેનું દિલ એક ક્ષણમાં તૂટીને વિખરાઈ ગયું. પણ તેણે મીરાની આંખોમાં રહેલી દ્વિધા જોઈ લીધી. આરવે પોતાના આંસુ છુપાવીને એક નકલી સ્મિત ચહેરા પર લાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો.
આરવે મીરાનો હાથ પકડ્યો અને તેને રસ્તા તરફ દોરી ગયો, જ્યાં એક ટેક્સી ઊભી હતી. "મીરા, રોહને તેનું વચન તોડ્યું નથી. તેને અત્યારે તારી સૌથી વધુ જરૂર છે. જા, તારો સાચો પ્રેમ હોસ્પિટલમાં તારી રાહ જુએ છે."
"પણ આરવ... તારું શું? મેં તને હમણાં જ વચન આપ્યું હતું..." મીરા રડતા રડતા બોલી.
"મીરા, તેં મને જે ચાર રાત આપી, તે મારી આખી જિંદગીની એકલતા ભૂલાવવા માટે પૂરતી છે. તેં મને પ્રેમ કરતા શીખવ્યું, એ જ મારા માટે બહુ મોટી ભેટ છે. તું કોઈ અપરાધભાવ વિના જા," આરવે ટેક્સીનો દરવાજો ખોલ્યો.
મીરાએ છેલ્લી વાર આરવને જોયો, તેને જોરથી ગળે લગાડી અને ટેક્સીમાં બેસી ગઈ. ટેક્સી અંધારામાં ઓગળી ગઈ.
પાંચમા દિવસે સવારે સૂર્યના કિરણો સાબરમતીના પાણી પર સોનેરી ચાદર પાથરી રહ્યા હતા. આરવ એ જ બાંકડા પર એકલો બેઠો હતો. રાતનો અંધકાર ચાલ્યો ગયો હતો, અને તેની સાથે મીરા પણ ચાલી ગઈ હતી.
તેના ફોન પર એક મેસેજ આવ્યો. મીરાનો મેસેજ હતો:
"આરવ, રોહન હવે ઠીક છે. પણ મારી જિંદગીના આ ચાર દિવસ અને તારો એ ત્યાગ હું ક્યારેય નહીં ભૂલું. તું મારા માટે એક વરદાન જેવો છે. પ્રભુ તને દુનિયાની બધી જ ખુશીઓ આપે."
આરવે મેસેજ વાંચ્યો અને ફોન ખિસ્સામાં મૂકી દીધો. તેણે ઊંડો શ્વાસ લીધો અને સૂર્યોદય તરફ જોયું. હા, તે ફરીથી એકલો થઈ ગયો હતો. તેની વાર્તામાં ફરીથી કોઈ પાત્ર નહોતું. પણ આ વખતે તેની એકલતામાં કોઈ નકારાત્મકતા કે દુઃખ નહોતું.
તેના ચહેરા પર એક સંતોષભર્યું સ્મિત હતું. તેણે મનોમન વિચાર્યું—"શું આખા જીવનને સુંદર અને જીવવા જેવું બનાવવા માટે, સાચા પ્રેમની એક સુંદર ક્ષણ પણ પૂરતી નથી?"
