झपाटलेला वाडा - भाग 9: शापित सोन्याचा शाप
मैदानात एक माणूस मेला होता. सोन्यासाठी. त्याच जागी जिथे शंभर वर्षांपासून बळी जात होते. इतिहास परत घडला होता. सोन्याने परत बळी घेतला होता.
पोलिसांनी ते सोनं जप्त केलं. पाच हंडा नाही, दोन हंडा निघालं होतं. पण त्याची किंमत पन्नास कोटी. लोखंडी पेटीत भरून पोलिसांच्या गाडीत टाकलं. पोलीस स्टेशनला निघाले. पण वाड्याच्या वेशीवरच ट्रकने धडक दिली. पोलिसांची गाडी पलटली. दोन पोलीस जागीच मेले. पेटी रस्त्यावर पडली, उघडली. लोकांनी लुटायला सुरुवात केली. परत भांडण. परत एकाचा खून. फावड्याने.
तीन दिवसात तीन मृत्यू. एकाच सोन्यासाठी.
आर्यनने हे ऐकलं तेव्हा त्याचा थरकाप झाला. तो म्हणाला, हे सोनं नाही, हा शाप आहे. जो हात लावेल तो मरेल.
हरिभाऊ म्हणाला, साहेब मी लहानपणी आजोबांकडून ऐकलं होतं. हे पेशव्यांचं सोनं आहे. इंग्रजांनी 1818 साली शनिवारवाडा लुटला तेव्हा हे सोनं लुटलं. पळताना इथे पुरलं. या सोन्यावर पेशव्यांच्या बायकांचा शाप आहे. ज्यांनी आत्महत्या केली होती. जो घेईल त्याचं घराणं संपेल.
मग याला नष्ट कसं करायचं?
सोनं नष्ट होत नाही साहेब. ते शुद्ध करावं लागतं. रक्ताने माखलेलं सोनं देवीच शुद्ध करू शकते. त्याचं मंदिर करावं लागेल.
आर्यनने सरपंच, पोलीस, कलेक्टर सगळ्यांना बोलावलं. म्हणाला, हे सोनं गावाला नको. याने फक्त खून होणार. याचं मंदिर करा.
सरपंच घाबरला होता. तीन मृत्यू पाहिले होते. तो म्हणाला, पण सोनं सरकारी मालमत्ता आहे. पोलीस देणार नाहीत.
आर्यनने कलेक्टरला पत्र लिहिलं. सगळी कथा. शंभर वर्षात वीस खून. आठ आत्मे. शापित सोनं.
कलेक्टर सुरुवातीला हसला. म्हणाला अंधश्रद्धा. पण जेव्हा त्याने पोलिसांचा रिपोर्ट वाचला - एकाच पेटीसाठी 72 तासात तीन मृत्यू, दोन अपघात. त्याचा हात थरथरला.
तो गावात आला. मैदान पाहिलं. खड्डा पाहिला. त्याने पुरातत्व खात्याला बोलावलं.
पुरातत्वचे लोक आले. सोनं पाहिलं. सोन्याच्या मोहरांवर शिक्का होता - श्रीमंत पेशवे. आणि मागे - ईस्ट इंडिया कंपनी 1818.
प्रमुख म्हणाला, हे खरंच ऐतिहासिक आहे. पन्नास कोटी किंमत. हे सरकारी तिजोरीत जाईल.
आर्यन म्हणाला, तिजोरीत नाही, स्मशानात जाईल. हे सोनं जिथे जाईल तिथे माणसं मरतील.
त्यांनी ऐकलं नाही. सोनं ट्रकमध्ये भरून पुण्याला निघाले. पण माळशेतच्या घाटातच ट्रकचा टायर फुटला. ट्रक पलटला. पेटी ड्रायव्हरच्या अंगावर पडली. ड्रायव्हर जागीच चिरडून मेला. सोनं परत रस्त्यावर. परत रक्त.
आता सगळ्यांना खात्री पटली. हे सोनं खरंच शापित आहे.
कलेक्टर घाबरून आर्यनला म्हणाला, तुम्ही म्हणता ते करा. मंदिर करा. पण पन्नास कोटीचं सोनं मंदिरासाठी? सरकार मान्य करेल?
आर्यन म्हणाला, सरकारला सांगा - पन्नास कोटीपेक्षा चार जीवांची किंमत मोठी आहे का? आणि हे सोनं तिजोरीत ठेवलं तर तिजोरीतच खून होतील.
सरकारने प्रस्ताव मान्य केला. कारण पेपरमध्ये हेडलाईन झाली होती - माळशेतचं शापित सोनं: हात लावणारा मरतो.सरकारला पण भीती.
मंदिराचं काम सुरु झालं. त्याच मैदानात. जिथे वाडा होता. पाया खणला. आणि सोनं वितळवायला सोनाराला बोलावलं.
भट्टी पेटवली. हजार डिग्री. सोनं टाकलं. पण सोनं वितळेना. लाल झालं, पण पाणी झालं नाही. जणू दगड.
सोनार म्हणाला, आयुष्यात असं कधी झालं नाही. सोनं वितळतच नाही. यात काहीतरी आहे. जणू कोणीतरी धरून ठेवलंय.
आर्यनला आठवलं. सावित्री.
तो म्हणाला, देवीचं नाव घ्या. सावित्री देवीचं. ती या वाड्याची मालकीण होती.
सगळ्या गावाने एकत्र जयघोष केला - सावित्री मातेचा जय!
जयघोष करताच सोनं हळू हळू वितळू लागलं. पिवळं पाणी. जणू रडत रडत वितळत होतं. शंभर वर्षांचं रक्त, शाप सगळं वितळत होतं.
सोनाराने चार फूट उंच मूर्ती बनवली. देवीची. हातात त्रिशूळ, कपाळावर कुंकू, डोळ्यात माया. अगदी सावित्रीसारखी दिसणारी.
मंदिरात स्थापना. मोठा समारंभ. कलेक्टर, गावकरी, पुजारी. मंत्र सुरु झाले. प्राणप्रतिष्ठा.
जशी प्राणप्रतिष्ठा झाली, तशी आकाशात वीज चमकली. भर दुपारी काळे ढग आणि जोरात पाऊस. आणि पावसात आठ प्रकाश दिसले. पाण्यातून नाही, आकाशातून खाली आले.
सावित्री, भैरवनाथ, किसन, कमला, सुनिता, श्रुती, रघुनाथ, दत्ता. आठ आत्मे देवीसमोर हात जोडून उभे.
सावित्री म्हणाली, आज आमचा शाप संपला आर्यन. आमच्या रक्ताने माखलेलं सोनं आज देवी झालं. ज्या सोन्यासाठी आम्ही एकमेकांना मारलं, तेच सोनं आज आम्हाला मुक्त करेल. आज आम्ही खरंच मुक्त झालो. ही देवी आता या गावाचं रक्षण करेल. इथे कधीच वाईट होणार नाही.
असं म्हणून आठही प्रकाश त्या सोन्याच्या मूर्तीत गेले. मूर्ती एकदम चमकू लागली. सोनं जास्तच चमकू लागलं. मंदिराच्या घंटा आपोआप वाजू लागल्या. वाऱ्याशिवाय.
पाऊस थांबला. आकाश निरभ्र. गावकरी ओरडले - देवी पावली! शाप संपला!
आर्यनने देवीला नमस्कार केला. डोळ्यात पाणी. म्हणाला, आज माझी कादंबरी खरी पूर्ण झाली. झपाटलेला वाडा आता देवीचा वाडा झाला.
रात्री त्याला शेवटचं स्वप्न पडलं. सावित्री देवीच्या रूपात आली. म्हणाली, आर्यन, तू आम्हाला मुक्त केलंस. आता तू इथेच राहा. या मंदिराचा पुजारी हो. आणि आमची कथा सांगत राहा. जोपर्यंत कथा सांगितली जाते, तोपर्यंत आत्मा जिवंत राहतो.
सकाळी आर्यनने ठरवलं - तो पुण्याला नाही जाणार. तो माळशेत गावातच राहणार. त्या मंदिरात. आणि पुढची कादंबरी तिथेच लिहिणार - सोन्याची देवी.
क्रमश:
