એક ગામમાં સાજીભાઈ નામના એક વૃદ્ધ ખેડૂત રહેતા હતા. તેઓ તેમના શાંત અને સરળ સ્વભાવ માટે આખા ગામમાં જાણીતા હતા. ગમે તેવી પરિસ્થિતિ હોય, તેમના ચહેરા પરથી શાંતિ ક્યારેય ઓછી થતી નહોતી.
એક દિવસ ગામની પંચાયતમાં કોઈ જમીનના મુદ્દે સાજીભાઈના પડોશી રમેશે તેમની સાથે ખૂબ ભળતું વર્તન કર્યું. રમેશે બધાની સામે રામજીભાઈને કડવા શબ્દો કહ્યા અને અપમાનિત કર્યા. ગામના લોકોને લાગ્યું કે હવે મોટો ઝઘડો થશે, પરંતુ સાજીભાઈ મૌન રહ્યા અને સ્મિત સાથે ત્યાંથી નીકળી ગયા.
આ જોઈને સાજીભાઈનો દીકરો અજય ખૂબ ગુસ્સે થયો. ઘરે આવીને તેણે કહ્યું, "બાપુ, રમેશકાકાએ આટલા લોકો વચ્ચે તમારું અપમાન કર્યું અને તમે કાંઈ ન બોલ્યા? તેમણે જે કહ્યું તે હું ક્યારેય નહીં ભૂલું. હું એ વાત પથ્થર પર કોતરીને રાખીશ."
સાજીભાઈએ અજયને શાંત કર્યો અને તેને નદી કિનારે લઈ ગયા. તેમણે અજયના હાથમાં એક તીક્ષ્ણ પથ્થર આપ્યો અને કહ્યું, "બેટા, આ સામે દેખાતા મોટા પથ્થર પર રમેશનું નામ કોતર." અજયે મહેનત કરીને પથ્થર પર નામ કોતરી દીધું.
પછી સાજીભાઈએ એક લાકડી અજયને આપી અને કહ્યું, "હવે આ વહેતા નદીના પાણી પર રમેશનું નામ લખ." અજયે પાણી પર લાકડી ફેરવી, પણ નામ લખાતાની સાથે જ ભૂંસાઈ ગયું.
સાજીભાઈએ પ્રેમથી સમજાવતા કહ્યું, "બેટા, લોકોના કડવા શબ્દો, ભૂલો અને ખરાબ વર્તનને જો તું પથ્થરની લકીર બનાવીને મનમાં કોતરી રાખીશ, તો તારું મન કાયમ ગુસ્સા અને તણાવથી ગૂંચવાયેલું રહેશે. પણ જો તું તેને પાણી પર લખાયેલી લકીર સમજીશ, તો તે ક્ષણવારમાં વહી જશે."
"માણસનું વર્તન સમય અને પરિસ્થિતિ પ્રમાણે બદલાય છે. જે રમેશે આજે ખરાબ વર્તન કર્યું, તે કાલે બદલાઈ પણ શકે. પથ્થરની જેમ જડ બનવા કરતાં પાણીની જેમ લવચીક બન. જતું કરવાની ભાવના જ સાચી શાંતિ આપે છે."
અજયને બાપુની વાત સમજાઈ ગઈ. તેણે ગુસ્સો છોડી દીધો અને મનથી હળવાશ અનુભવી.
સાજીભાઈએ અજય ને આ બોધાત્મક વચનો કહ્યા,જેથી આ અભિગમ પર એ મનન કરી શકે.
*શાંતિનો અભિગમ*
"બીજાના કે પોતાના વિચારો, શબ્દો કે વર્તનને પથ્થરની લકીર માનનારા લોકો ગૂંચવાયેલા રહેશે; પરંતુ જે લોકો કોઈપણ વિચાર, શબ્દ કે વર્તનને પાણી પર લખાયેલી વાર્તા સમાન સમજે છે, તેઓ નિરંતર શાંત રહે છે."
વિશ્લેષણ:
* પથ્થરની લકીર (જડતા અને જીદ્દીપણું): જ્યારે આપણે બીજાના કડવા શબ્દો, ખોટું વર્તન કે પોતાના જ જૂના વિચારોને 'પથ્થરની લકીર' માની લઈએ છીએ, ત્યારે આપણે તેને પકડી રાખીએ છીએ. આનાથી મનમાં પૂર્વગ્રહ, ફરિયાદો, અહંકાર અને તણાવ પેદા થાય છે, જે આપણને સતત માનસિક ગૂંચવણમાં રાખે છે.
* પાણી પર લખેલી લકીર (લવચીકતા અને સ્વીકાર્યતા): પાણી પર દોરેલી લકીર એ જ ક્ષણે ભૂંસાઈ જાય છે. બરાબર તે જ રીતે, જે લોકો એ સમજે છે કે મનુષ્યના વિચારો, શબ્દો અને વર્તન સમય, પરિસ્થિતિ અને મનસ્થિતિ મુજબ બદલાતા રહે છે, તેઓ વાતોને દિલ પર નથી લેતા. તેઓ 'જવા દો' (Let it go) નો ભાવ અપનાવે છે.
જીવનમાં આ અભિગમને ઉતારવાનો વ્યવહારિક માર્ગ:
* અપેક્ષાઓ ઓછી રાખો: એ વાતનો સ્વીકાર કરો કે દરેક વ્યક્તિનું વર્તન તેના પોતાના સ્વભાવ અને સ્થિતિથી સંચાલિત થાય છે, તમારા કહ્યા મુજબ નહીં.
* ક્ષમા અને પરિવર્તનને સ્થાન આપો: લોકોને બદલાવાની તક આપો. જે ગઈકાલે ખરાબ હતું, તે આજે બદલાઈ શકે છે; તેથી કોઈના વિશે કાયમી અભિપ્રાય ન બાંધો.
* વર્તમાનમાં જીવો: વીતી ગયેલા કડવા શબ્દોને પાણીના મોજાંની જેમ વહી જવા દો, જેથી તમારો વર્તમાન અશાંત ન થાય.
જ્યારે તમે ઘટનાઓ અને શબ્દોને પકડી રાખવાને બદલે વહી જવા દો છો, ત્યારે મન કુદરતી રીતે જ સ્થિર અને શાંત થઈ જાય છે.
