મોંઘવારીની મગજમારી
- રાકેશ ઠક્કર
મનુભાઈ પોતાની જૂની પુરાણી હરક્યુલીસ સાયકલ પર ડબલ સવારીમાં છગનભાઈને પાછળ બેસાડીને નીકળ્યા હતા. સાયકલના ચેઈનમાંથી 'ચૂં...ચૂં...' અવાજ આવતો હતો, જાણે સાયકલ પોતે મોંઘવારી સામે વિરોધ પ્રદર્શન કરતી હોય! છગનભાઈએ હાંફતા હાંફતા પૂછ્યું, "મનુભાઈ, આટલી મોંઘવારીમાં તમે હજુ આ ભંગાર જેવી સાયકલ કેમ નથી બદલતા? હવે તો વટ પડે એવું સીસી વાળું સ્કૂટર લઈ લો, આ ઉંમરે પેડલ મારીને શરીર તોડાય?"
મનુભાઈએ ઠાવકાઈથી અને એકદમ ગંભીર ચહેરો રાખીને જવાબ આપ્યો, "અરે છગન, તને ખબર નથી, ગયા અઠવાડિયે કોઈ મારું નવું નકોર સ્કૂટર ચોરી ગયું અને બદલામાં આ સાયકલ મૂકી ગયું! મને તો લાગે છે કે ચોર બહુ દયાળુ અને 'ફિટનેસ એક્સપર્ટ' હશે. એને વિચાર આવ્યો હશે કે મનુભાઈ જો સ્કૂટરમાં પેટ્રોલ ભરાવશે તો પેટ્રોલના ભાવ જોઈને જ એમને હાર્ટ અટેક આવી જશે, એના કરતાં એમને કસરત કરાવીને તંદુરસ્ત રાખું! એ તો બિચારો મારો પરોપકાર કરી ગયો."
મનુભાઈની આ વાત સાંભળીને છગનભાઈના હાથમાંથી ચાનો રકાબી-કપ પણ થોડીવાર માટે થંભી ગયા. મનુભાઈ તો લહેરમાં હતા, એમણે પોતાની ખુરશીમાં પાછળ તરફ ઝુકીને વાત આગળ ધપાવી: "અરે છગનભાઈ, તમે હસો છો પણ આ સાચી વાત છે! હવે તો લગ્નમાં લોકો કવરમાં રૂપિયાને બદલે અડધા લિટર પેટ્રોલનું કૂપન આપતા થઈ ગયા છે. હમણાં પેલા ચીમનલાલના દીકરાના લગ્નમાં જાવું પડ્યું, તો સ્ટેજ પર વરરાજાને ચાંદલો કરવા માટે લોકોની લાંબી લાઈન હતી. મેં જોયું તો જે લોકો પાસે ટુ-વ્હીલરની ચાવી હતી એમને વરરાજાના બાપા ખાસ આગ્રહ કરીને જમવા બેસાડતા હતા. જેની પાસે આખું લિટર પેટ્રોલ હોય એને તો એ લોકો જમાઈ જેવું માન આપે છે!"
છગનભાઈ હજુ પણ હસતા-હસતા બોલ્યા, "મનુભાઈ, તમે તો હદ કરી હોં! પણ આ રસ્તાવાળો કિસ્સો તો ભારે છે."
મનુભાઈ કહે, "ભારે તો હોય જ ને! પેલા ભાઈ જે સાયલેન્સર સૂંઘતા હતા, એ તો ત્યાં સુધી કહેતા હતા કે 'મનુભાઈ, અત્યારે તો પરફ્યુમ કરતાં પેટ્રોલની સુગંધ વધારે મોંઘી લાગે છે. પત્નીને કહી દીધું છે કે વર્ષગાંઠ પર ગુલાબના ગજરા નહિ લાવું, બાઈકની ટાંકી આખી છલોછલ ભરાવી લાવીશ, એટલે આખું ઘર અમીરીની સુગંધથી મહેકી ઉઠશે!' છગનભાઈ, હવે તો એવો સમય આવ્યો છે કે લોકો એમના સોના-ચાંદીના ઘરેણાં લોકરમાં મૂકવાને બદલે પેટ્રોલના કેન તિજોરીમાં ભરીને રાખશે!"
આ સાંભળીને છગનભાઈ પેટ પકડીને હસવા લાગ્યા અને બોલ્યા, "સાચી વાત છે મનુભાઈ, હવે તો જેની પાસે ફૂલ ટાંકી પેટ્રોલ હોય એ જ ખરો 'બાહુબલી' કહેવાય!"
મનુભાઈની આ 'રસોઈ પુરાણ' સાંભળીને છગનભાઈના મોઢામાં રહેલો ચાનો ઘૂંટડો માંડ ગળે ઉતર્યો. છગનભાઈ હસતા-હસતા બોલ્યા, "અરે મનુભાઈ, ભાભી તો ભારે પહોંચેલા નીકળ્યા!"
મનુભાઈએ કપાળે હાથ દઈને વાત આગળ વધારી, "અરે છગન, એ જ તો પંચાત છે! મેં જેવું પૂછ્યું કે આમાં સ્વાદ કેવો આવશે? તો તારી ભાભી કહે, 'સ્વાદનું શું અથાણું કરવું છે? ગેસનો બાટલો બચે છે એ જ સૌથી મોટો સ્વાદ છે!' મેં રસોડામાં જઈને જોયું તો ગેસના ચૂલા ઉપર ધૂળ જામી ગઈ હતી અને ત્યાં બાટલાને હાર પહેરાવીને અગરબત્તી કરેલી! મેં પૂછ્યું કે આ શું છે? તો કહે, 'આ હવે રાંધવાનું સાધન નથી રહ્યું, આ તો હવે આપણી મિલકત છે. આને તો હું દીકરાના કરિયાવરમાં આપીશ!'"
છગનભાઈ ખડખડાટ હસી પડ્યા, "હા...હા...હા... મનુભાઈ, આ તો ગજબ કહેવાય!"
મનુભાઈ કહે, "હજુ તો સાંભળ, મેં મજાકમાં કહ્યું કે કાલે તો રવિવાર છે, તો થોડા ભજીયા બનાવજે. તો તારી ભાભી વેલણ લઈને દોડી! કહે કે, 'ભજીયા ખાવા હોય તો તડકામાં અગાશી પર જઈને બેસો, લોખંડના પતરાં ગરમ થયા હોય એના પર લોટ પાથરી દઈશ, કુદરતી રીતે જે તળાય એ ખાઈ લેજો! બાકી જો ગેસનું બટન અડ્યા છો, તો ગરમાગરમ ભજીયાને બદલે ઠંડો ઠપકો મળશે!'"
છગનભાઈ લૂછતા-લૂછતા બોલ્યા, "સાચી વાત છે મનુભાઈ, અત્યારે તો ગૃહિણીઓ 'માસ્ટર શેફ' મટીને 'બજેટ મેનેજર' બની ગઈ છે. પણ આ કાચી શક્કરટેટીનો ઓળો ખાધા પછી તમારા પેટમાં ડમરું તો નથી વાગ્યું ને?"
મનુભાઈ નિસાસો નાખીને બોલ્યા, "પેટનું તો ઠીક છગન, પણ હવે તો સપનામાં પણ ગેસની વાસ આવે ને તો મને એવું લાગે છે કે કોઈએ મોંઘા અત્તરની શીશી ફોડી છે! મેં તો નક્કી કર્યું છે કે હવે જમવા બેસતી વખતે થાળીમાં મેનુ નહીં, પણ ગેસના બાટલાનું બિલ બાજુમાં રાખીશ, એટલે ઓછું ખાતા આપોઆપ આવડી જાય!"
મનુભાઈની આ 'દાતણ-કઢી' વાળી વાત સાંભળીને છગનભાઈને હસતા-હસતા હેડકી ઉપડી ગઈ. એમણે હાંફતા-હાંફતા પૂછ્યું, "અરે મનુભાઈ, પછી તમે શું કર્યું? તમે તો સાચું દાતણ ચાવી ગયા કે શું?"
મનુભાઈએ ડોકું હલાવીને દુઃખભર્યા અવાજે વિગતવાર વાત માંડી: "અરે છગનભાઈ, જેવું મેં એ 'સીંગ' જેવું બટકું ભર્યું, મને એમ થયું કે આખું લીમડાનું ઝાડ મારા મોઢામાં ઉગ્યું! મેં થૂ-થૂ કરતા પૂછ્યું, 'એ ભાગ્યવાન, આ સરગવો છે કે ઝેરના પારખા?' તો તારી ભાભી શાંતિથી રસોડાના ઉંબરે ઉભા રહીને બોલ્યા, 'જો મનુભાઈ, અત્યારે બજારમાં સરગવો લેવા જાવ તો એના ભાવ સાંભળીને બીપી વધી જાય છે. એટલે મેં વિચાર્યું કે એક કાંકરે બે પક્ષી મારીએ!'"
છગનભાઈ પૂછ્યું, "એટલે વળી કેવી રીતે?"
મનુભાઈ કહે, "ભાભી કહે કે, 'લીમડાના દાતણના કટકા નાખ્યા છે એટલે કઢીમાં પિત્ત નાશક ગુણો આવી જાય. અને જમ્યા પછી તમારે જે કોગળા કરવા પડે છે, એ મહેનત બચી જાય. ચાવતા જાવ એટલે સવારે દાતણ કરવાનો ટાઈમ પણ બચે અને કઢીનો સ્વાદ પણ અનોખો લાગે! આને જ કહેવાય મોંઘવારીમાં મેનેજમેન્ટ!'"
છગનભાઈ બોલ્યા, "ભાભીનું મગજ તો કોઈ સાયન્ટિસ્ટ જેવું ચાલે છે હોં!"
મનુભાઈએ આગળ વધતા કહ્યું, "હજુ તો સાંભળ છગન! મેં થાળી બાજુ પર મૂકીને કીધું કે મને થોડું પાપડ-કચુંબર આપ, તો તારી ભાભી કહે, 'પાપડ તો હવે ભૂલી જ જાવ, કારણ કે એને શેકવા માટે ગેસ બળે અને તળવા માટે તેલ બળે! એના કરતા મેં અગાશી પર પલાળેલા પૂંઠા સુકવ્યા છે, કાલે એનું કચુંબર બનાવી આપીશ. જોજો, તમને સેન્ડવિચ જેવો સ્વાદ આવશે! મનુભાઈ, મેં તો હાથ જોડી દીધા કે દેવી, તું કઢીમાં ભલે દાતણ નાખ પણ ક્યાંક રોટલીમાં પુસ્તકના પાના ન વણી નાખતી નહિતર મારે જ્ઞાન પણ પેટમાં જ ઉતારવું પડશે!'"
છગનભાઈ હસી-હસીને લોથપોથ થઈ ગયા અને બોલ્યા, "મનુભાઈ, સાચું કહેજો, એ કઢી પીધા પછી હવે તમારા દાંત ચમકે છે કે નહીં?"
મનુભાઈ કહે, "દાંતનું તો ખબર નહીં છગન, પણ હવે તો રસ્તામાં ઉભેલા લીમડાને જોઉં છું ને તોય મને કઢીની સુગંધ આવવા લાગે છે!"
મનુભાઈની આ 'ફિલોસોફી' સાંભળીને છગનભાઈ તો આભા જ બની ગયા. એમણે મનુભાઈ સામે એવી રીતે જોયું જાણે સાક્ષાત્ સોક્રેટીસ બેઠા હોય! મનુભાઈએ ગંભીરતાનો ડોળ કરી વાતમાં થોડું 'મીઠું-મરચું' ભભરાવ્યું:
"જો છગન, જીવનમાં બધું જ મોંઘું થઈ ગયું છે પણ આ 'પ્રેમ' હજુ સસ્તો છે. કાલે મેં છાપામાં વાંચ્યું કે એક એંસી વર્ષના દાદા એમનાથી અડધી ઉંમરની વ્યક્તિ સાથે ભાગી ગયા! હવે તું વિચાર કર, જે ઉંમરે માણસને એ પણ યાદ નથી હોતું કે સવારે દવા લીધી છે કે નહીં, એ ઉંમરે જો એમને પ્રેમનું સરનામું મળી જતું હોય, તો આપણે તો હજુ જુવાન છીએ! મને તો થયું કે ચાલો, મોંઘવારીના લીધે ભલે પેટ્રોલના ડબ્બા ન ભરાય, પણ દિલમાં પ્રેમના દીવા તો ચાલુ જ રખાય ને?"
છગનભાઈ હસતા-હસતા બોલ્યા, "પણ મનુભાઈ, આ ઉંમરે હવે પ્રેમ ક્યાં શોધવા જશો? ભાભી સાંભળશે તો કઢીમાં દાતણને બદલે આખું ઝાડ નાખશે!"
મનુભાઈ લહેરમાં આવીને બોલ્યા, "અરે છગન, એ જ તો મજા છે! તારી ભાભી સાથે પ્રેમ કરવો એ પણ હવે એક સાહસ છે. મેં કાલે જ એને કીધું કે 'ભાગ્યવાન, તારા ચહેરા પર અત્યારે જે તેજ છે ને, એ મોંઘા તેલ કે પાવડરનું નથી, પણ આ મોંઘવારીમાં તેં જે કરકસર કરીને જીત મેળવી છે એનો ગ્લો (Glow) છે!' આવું કીધું એટલે એ ખુશ થઈ ગઈ અને મને સાચો સરગવો ખાવા આપ્યો! એટલે જ કહું છું, છાપામાં આવા કિસ્સા વાંચીને મને પોઝિટિવિટી મળે છે કે ભાઈ, જો દુનિયામાં આટલી અંધાધૂંધી વચ્ચે પણ લોકો 'આઈ લવ યુ' કહેવાનો ટાઈમ કાઢી શકતા હોય, તો આપણે શા માટે મોંઘા ગેસના બાટલાનું ટેન્શન લઈને બેસવું?"
મનુભાઈએ છેલ્લે એક જોરદાર ફટકો મારતા કહ્યું, "છગન, જો પેલા પ્રેમીઓ મોંઘા પેટ્રોલના જમાનામાં પણ લોન્ગ ડ્રાઈવ પર જઈ શકતા હોય, તો સમજવું કે અર્થતંત્ર હજુ મજબૂત જ છે! મને તો હવે એવું લાગે છે કે જ્યુપિટર કે મંગળ ગ્રહ પર પાણી મળે કે ન મળે, પણ પૃથ્વી પર કોઈને ને કોઈને તો પ્રેમ મળી જ જવાનો. એટલે જ હું હસતો રહું છું કે મોંઘવારી તો આવશે ને જશે, પણ આ છાપાના મસાલેદાર સમાચાર આપણને જીવતા રાખશે!"
આ સાંભળી છગનભાઈ બોલ્યા, "વાહ મનુભાઈ વાહ! તમે તો મોંઘવારીને પણ પ્રેમની નજરે જોતા કરી દીધા, હવે તો મારે પણ છાપું ધ્યાનથી વાંચવું પડશે!"
છગનભાઈ માંડ-માંડ ઉભા થયા અને બોલ્યા, "અરે મનુભાઈ, તમે તો વાપીના લોકોની નસ પકડી પાડી હોં! પણ આ ગાલ ફુલાવવાની વાત ક્યાંથી લાવ્યા?"
મનુભાઈએ પોતાની ધોતી સરખી કરતાં અને આંખ મચકારતા વાતમાં રંગ પૂર્યો: "અરે છગનભાઈ, તમે જોજો તો ખરા! જો આવો ટેક્સ લાગ્યો ને, તો વાપીના ચાર રસ્તા પર લોકો ટ્રાફિક સિગ્નલ પાસે ઉભા રહીને શ્વાસ લેવાનું ટાળશે. કોઈ પૂછશે કે કેમ ભાઈ, દમ ચઢ્યો છે? તો કહેશે, 'ના રે ભાઈ, અત્યારે ટ્રાફિક છે એટલે હવામાં ધુમાડો વધારે છે, એમાં GST ભરવો પરવડે નહીં. એટલે ફેફસાં બંધ રાખીને ઉભો છું, ઘરે જઈને બારી ખોલીને સસ્તો શ્વાસ લઈશ!'"
છગનભાઈ પેટ પકડીને હસતા-હસતા બોલ્યા, "અને પેલી ગાલ ફુલાવવાની વાત?"
મનુભાઈ કહે, "હા! એ જ તો મેઈન કિસ્સો છે. મેં કાલે જ જોયું, પેલા જેન્તીલાલ રસ્તા વચ્ચે ગાલ ફુલાવીને બેઠા હતા, જાણે મોઢામાં આખો ગ્રાઉન્ડ નટનો ડબ્બો ભરી લીધો હોય! મેં પૂછ્યું, 'જેન્તીભાઈ, દાંતનો દુખાવો છે કે સોજો આવ્યો છે?' તો જેન્તીભાઈ માંડ-માંડ ગાલ દબાવીને બોલ્યા, 'અરે મનુભાઈ, આ તો સવારના મફતના ઓક્સિજનનો સ્ટોક કર્યો છે! કાલે ભાવ વધી જાય તો છેવટે પરમદિવસ સુધી ચાલે તો ખરો! અત્યારે તો જેની પાસે મોટું મોઢું અને વધારે ફૂલેલા ગાલ હશે, એ જ સૌથી મોટો સાહુકાર ગણાશે!'"
છગનભાઈ હસતા-હસતા બોલ્યા, "વાહ મનુભાઈ વાહ! એટલે હવે અમીરી ગજવા પરથી મોઢા પર આવી ગઈ એમ ને?"
મનુભાઈએ વાત પૂરી કરતા કહ્યું, "ચોક્કસ છગન! અને સૌથી મોટી વાત તો એ હશે કે લોકો લગ્નની પત્રિકામાં લખશે કે 'પધારજો, પણ શ્વાસ પોતાના ઘરેથી ભરીને લાવજો, અહીંયા ઓક્સિજન લિમિટેડ છે!' અને વાપીની નગરપાલિકામાં પણ લાઈનો લાગશે કે સાહેબ, મારો શ્વાસ 'બીપીએલ' (BPL) કાર્ડમાં ગણો, એટલે ઓછો ટેક્સ ભરવો પડે! એટલે જ કહું છું છગન, અત્યારે જેટલા મફતના શ્વાસ લેવાય એટલા લઈ લે. કાલે તો સરકાર હવાના પણ હપ્તા બાંધવાની છે!"
આ સાંભળી છગનભાઈ ફરીથી હસવાના હિલોળે ચડીને બોલ્યા, "મનુભાઈ, તમારી આ વાતો સાંભળ્યા પછી તો મને લાગે છે કે શ્વાસ લેવા કરતા હસવામાં વધારે એનર્જી જાય છે પણ તમારા જેવો દોસ્ત હોય તો એ GST પણ મંજૂર છે!"
