પુનર્જન્મ (Rebirth): માનસિક અને આધ્યાત્મિક ક્રાંતિ👉🏻 આપણે જીવનમાં ઘણીવાર સાંભળીએ છીએ કે લોકો કહે છે, "આ જન્મમાં મારો પુનર્જન્મ (Rebirth) થયો છે." ખરેખર તો માણસના એક જ જન્મમાં જ્યારે તે પોતાનો પુનઃજન્મ થયો હોય તેવું અનુભવે છે, ત્યારે તે એક બહુ મોટી વાત છે. આ વૈરાગ્યના રસ્તા તરફ વળતી જતી એક પવિત્ર સફર છે. આ અનુભવ એવી જ આત્મા કરી શકે છે જેને આ જીવનમાં એટલું દુઃખ મળ્યું હોય કે તે તેને સમેટી ન શકે. આપણે સૌ જાણીએ છીએ કે સૌથી મોટું દુઃખ પોતાના પ્રિય વ્યક્તિને ખોવાનું હોય છે. જ્યારે કોઈ કારણોસર અલગ થવું પડે અને પ્રેમ બધો નફરતમાં પરિવર્તન પામે, ત્યારે ઘણા લોકોના પુનર્જન્મનું કારણ આ બને છે. આત્મા પર પડેલા અગણિત તકલીફોના ઘા જ માણસને બદલી નાખે છે.
👉🏻 અતિશય અપમાન, દગો અને તિરસ્કાર હૃદયને હણી નાખે છે. જ્યારે વ્યક્તિ એવા (Depression - માનસિક અવસાદ) નો અનુભવ કરે છે જ્યાં તે પોતાની જાતને એક 'જીવતી લાશ' અનુભવે છે, ત્યારે તેની અંદર આત્મા તો હોય છે પણ જીવવાની આશા સાવ મળી ગઈ હોય છે. આવો વ્યક્તિ પહેલા આત્મહત્યા કરવાનો પ્રયાસ કરે છે અને પછી પોતાની જાતને ઘરની ચાર દીવાલોમાં સીમિત કરી દે છે. આવી પરિસ્થિતિમાં વ્યક્તિનો સ્વભાવ (Roller coaster ride - સતત બદલાતી સ્થિતિ) જેવો હોય છે. જીવનમાં પુનર્જન્મ ત્યારે જ શક્ય બને છે જ્યારે તમે તમારી અગમ્ય તકલીફને ભૂલીને નવેસરથી આગળ વધવા માંગતા હોવ. જ્યારે આપણી અંતરાત્મા ખુશી-ખુશી બધું જ ત્યાગ કરવા તૈયાર રહે છે, ત્યારે જ સાચો પુનર્જન્મ થાય છે. અહીં સુધી આવવા માટે આપણે ઘણી અગ્નિપરીક્ષામાંથી પસાર થવું પડે છે.
👉🏻જ્યારે પણ વ્યક્તિ ડિપ્રેશનનો શિકાર બને છે અને કોઈ તેને છોડી દે છે, ત્યારે તે સતત (Validations - બાહ્ય સ્વીકૃતિ) ને ઝંખે છે. જ્યાં સુધી વ્યક્તિને એ નથી સમજાતું કે આ વસ્તુ તો આપણા અંદર જ છે, ત્યાં સુધી તેની ખુશી બીજા વ્યક્તિ પર નિર્ભર રહે છે. જ્યારે આ Validation નો સ્ટેજ ખતમ થઈ જાય છે, ત્યારે આવે છે એ તબક્કો જ્યાં આપણે બીજાને (Forgive - ક્ષમા) કરવા પડે છે. ભલે તે વ્યક્તિએ આપણને જીવનમાં સૌથી વધારે ઘા આપ્યા હોય કે અપમાનિત કર્યા હોય, આપણે તેમને આપણા જીવનનો હિસ્સો નહીં થવા દઈએ, પણ તેમને મનથી માફ કરી દઈશું, પછી ભલે તે માફી માંગે કે ન માંગે.
👉🏻વૈરાગ્યનો રસ્તો એટલો સરળ નથી. ઈશ્વર ઘણીવાર આપણને સાવ એકલા કરી દે છે. આપણને આપણા પોતાનાઓથી પણ દૂર કરી દેવામાં આવે છે. એટલી બધી એકલતાનો અનુભવ થાય છે કે લાગે છે કે આપણું કોઈ નથી, પણ ત્યારે જ ભગવાન આપણને એમની સાથે જોડે છે. આપણને સૌથી વધારે આપણી જાતને ઈશ્વરની નજીક અનુભવાય છે.
👉🏻જેમ જેમ આપણે જીવનમાં બધું જ પ્રેમથી ત્યાગ કરતા જઈએ છીએ, એટલે કે (Detach - અનાસક્તિ) થતા રહીએ છીએ, એ પણ સ્વેચ્છાએ, ત્યારે આપણે ખરા અર્થમાં આપણા જન્મ અને જીવનના બંધનને સમજી શકીએ છીએ. જ્યારે આપણે (Self-introspection - આત્મ-અવલોકન) કરીએ છીએ ત્યારે આપણને આપણી કમજોરી અને તાકાતનો અનુભવ થાય છે. આપણને આપણી લાયકાત સમજાય છે ત્યારે કોઈ પણ વ્યક્તિની રાય આપણા માટે મહત્વની નથી રહેતી.
👉🏻આપણે પોતાની અંદર એક એવી શક્તિ સંચારિત કરી લઈએ છીએ, જ્યાં આપણે પ્રેમથી નમ્ર બની શકીએ છીએ. જો આપણને લાગે કે આપણો રસ્તો અલગ છે, તો દુનિયા ભલે એક દિશામાં ચાલે, આપણે એકલા ચાલવું પડે તો પણ ખુશીથી ચાલીએ છીએ. આપણે એવી આંતરિક શક્તિ વિકસાવીએ છીએ જ્યાં કોઈના અભાવનો પ્રભાવ આપણા અંદર નથી રહેતો અને આપણે આપણું જીવન બીજાના અભિપ્રાયથી મુક્ત થઈને જીવી શકીએ છીએ. આ જ ખરો પુનર્જન્મ છે, જે એક માનસિક અને આધ્યાત્મિક ક્રાંતિ છે.
