"આધુનિક ભૌતિકવિજ્ઞાનીઓ માટે શિવનું તાંડવ એ સબ-એટોમિક મેટર (કણો) નું નૃત્ય છે."
વૈજ્ઞાનિક સમાનતાઓ:
નિરંતર હલચલ (Cosmic Dance): ક્વોન્ટમ ફિઝિક્સ કહે છે કે બ્રહ્માંડમાં કોઈ પણ વસ્તુ સ્થિર નથી. અણુની અંદર રહેલા કણો સતત વાઇબ્રેટ (ધ્રુજારી) કરે છે અને ગતિમાં રહે છે. નટરાજનું નૃત્ય આ જ 'કોસ્મિક એનર્જી' અને ગતિશીલતાનું પ્રતીક છે.
સર્જન અને વિસર્જન (Creation & Destruction): ફિઝિક્સના નિયમ મુજબ, એનર્જીમાંથી મેટર (પદાર્થ) બને છે અને મેટર નષ્ટ થઈને ફરી એનર્જી બને છે. CERN ના વૈજ્ઞાનિકો પણ કણોને ટકરાવીને નવા કણોનું સર્જન અને વિનાશ જુએ છે. નટરાજના એક હાથમાં ડમરુ (સર્જનનો અવાજ/બિગ બેંગ) છે અને બીજા હાથમાં અગ્નિ (વિનાશ/ઊર્જા) છે, જે આ જ ચક્ર દર્શાવે છે.
ગોડ પાર્ટિકલ' (Higgs Boson) અને નટરાજ૨૦૧૨ માં CERN ના વૈજ્ઞાનિકોએ 'હિગ્સ બોસોન' (Higgs Boson) નામના કણની શોધ કરી, જેને મીડિયામાં 'ગોડ પાર્ટિકલ' તરીકે ઓળખવામાં આવ્યો. આ કણ અને નટરાજ વચ્ચે ઊંડું વૈજ્ઞાનિક જોડાણ છે:
દ્રવ્યમાન (Mass) આપનારો કણ: હિગ્સ બોસોન એ એવો અદ્રશ્ય કણ છે જેના કારણે બ્રહ્માંડના અન્ય કણોને વજન (દ્રવ્યમાન) મળે છે. જો આ કણ ન હોત, તો ગેલેક્સી, તારા, પૃથ્વી કે માનવ શરીર કંઈ જ બની શક્યું ન હોત.
નિરંતર ઊર્જાનું ક્ષેત્ર: હિગ્સ બોસોન સમગ્ર બ્રહ્માંડમાં એક એનર્જી ફિલ્ડ (ઊર્જા ક્ષેત્ર) ની જેમ ફેલાયેલો છે. શિવ મહાપુરાણ અને વેદોમાં જે 'શક્તિ' અથવા 'આનંદ તાંડવ' નો ઉલ્લેખ છે, તે પણ એક અદ્રશ્ય ઊર્જા છે જે શૂન્યમાંથી સૃષ્ટિનું સર્જન કરે છે.
શૂન્યમાંથી સર્જન: જેમ ગોડ પાર્ટિકલ શૂન્ય અવકાશમાંથી કણોને આકાર આપે છે, તેમ મહાદેવનું તાંડવ પણ નિરાકાર (Formless) ઊર્જાને સાકાર સ્વરૂપ આપે છે.
નટરાજ મૂર્તિનું પ્રતીકાત્મક વિજ્ઞાન (Symbolism)નટરાજ મૂર્તિની બનાવટ જ આખું વિજ્ઞાન સમજાવે છે:
પ્રભા મંડળ (Ring of Fire): મૂર્તિની આસપાસનું અગ્નિ ચક્ર એ સમય અને બ્રહ્માંડ (Space-Time) નું પ્રતીક છે.ડમરુ: બ્રહ્માંડની શરૂઆત ધ્વનિ તરંગો (Sound Vibrations) અને ફ્રિક્વન્સીથી થઈ હતી, જે મોર્ડન સ્ટ્રિંગ થીયરી (String Theory) સાથે મેળ ખાય છે.અપસ્માર (પગ નીચે દબાયેલો રાક્ષસ): તે અજ્ઞાનતાનું પ્રતીક છે. વિજ્ઞાન પણ અજ્ઞાનતાને હટાવીને સત્યની શોધ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે.
મોર્ડન ફિઝિક્સની સ્ટ્રિંગ થીયરી: આધુનિક ભૌતિકવિજ્ઞાનની સૌથી એડવાન્સ થીયરી 'સ્ટ્રિંગ થીયરી' છે. તે કહે છે કે બ્રહ્માંડના સૌથી નાના કણો કોઈ ઘન પદાર્થ નથી, પરંતુ એનર્જીની ઝીણી 'દોરીઓ' (Strings) છે. જેમ સિતારના તાર ધ્રુજે અને સંગીત ઉત્પન્ન થાય, તેમ આ સ્ટ્રિંગ્સ અલગ-અલગ ફ્રિક્વન્સી પર વાઇબ્રેટ થઈને આખું બ્રહ્માંડ બનાવે છે.
નટરાજ કનેક્શન: નટરાજના હાથમાં રહેલું ડમરુ આ જ કોસ્મિક વાઇબ્રેશન (ધ્વનિ તરંગો) નું પ્રતીક છે. શિવજી જ્યારે ડમરુ વગાડે છે, ત્યારે તેની ફ્રિક્વન્સી (નાદ) માંથી બ્રહ્માંડના કણો ઉત્પન્ન થાય છે અને ગોઠવાય છે. એટલે કે વિજ્ઞાન જેને 'વાઇબ્રેટિંગ સ્ટ્રિંગ્સ' કહે છે, તે મહાદેવના ડમરુનો નાદ છે.
ડાર્ક મેટર (Dark Matter) અને 'શિવ' નો અર્થસાયન્સનું રહસ્ય: વિજ્ઞાન માને છે કે આપણે જે ગ્રહો, તારા અને ગેલેક્સી જોઈએ છીએ તે આખા બ્રહ્માંડના માત્ર ૫% જ છે. બાકીનું ૯૫% બ્રહ્માંડ અદ્રશ્ય છે, જેને સાયન્સ 'ડાર્ક મેટર' (Dark Matter) અને 'ડાર્ક એનર્જી' (Dark Energy) કહે છે. આ તે ખાલી જગ્યા (Space) છે જેણે આખા બ્રહ્માંડને પકડી રાખ્યું છે.શિવ એટલે શૂન્ય: 'શિવ' શબ્દનો શાબ્દિક અર્થ જ થાય છે "જે નથી તે" (That which is not), એટલે કે શૂન્ય અથવા અંધકાર (Darkness). બ્રહ્માંડ સર્જાયું તે પહેલાં પણ શૂન્ય (શિવ) હતું અને બ્રહ્માંડ નષ્ટ થયા
પછી પણ જે બચશે તે શૂન્ય (શિવ) જ હશે. સાયન્સનું ડાર્ક મેટર એ જ આપણી સંસ્કૃતિના મહાદેવ (અનંત અને નિરાકાર) છે.
CERN ના વૈજ્ઞાનિકો રાત્રે કેમ નટરાજ મૂર્તિ પાસે જાય છે?CERN લેબોરેટરી ૨૪ કલાક ચાલુ રહે છે. ત્યાં કામ કરતા ઘણા ક્વોન્ટમ ફિઝિસિસ્ટ્સ (વૈજ્ઞાનિકો) એ સ્વીકાર્યું છે કે જ્યારે તેઓ ખૂબ જ જટિલ ગણતરીઓ કરીને થાકી જાય છે, ત્યારે તેઓ લેબની બહાર આવીને નટરાજની મૂર્તિને નિહાળે છે.તેમના મતે, નટરાજનું નૃત્ય જોઈને તેમને સમજાય છે કે બ્રહ્માંડ કોઈ જડ મશીન નથી, પરંતુ એક જીવંત, ગતિશીલ ઉર્જા છે. આ મૂર્તિ વૈજ્ઞાનિકોને "મેક્રોકોઝમ" (મોટું બ્રહ્માંડ) અને "માઈક્રોકોઝમ" (અણુની અંદરની દુનિયા) વચ્ચેનો સંબંધ સમજવામાં ધ્યાન (Meditation) જેવી શાંતિ આપે છે.
કાર્લ સેગન (Carl Sagan) ની ભવિષ્યવાણીદુનિયાના સૌથી પ્રખ્યાત એસ્ટ્રોનોમર (ખગોળશાસ્ત્રી) કાર્લ સેગન એ તેમની સુપરહિટ ટીવી સિરીઝ 'કોસ્મોસ' (Cosmos) માં કહ્યું હતું:"દુનિયાના તમામ ધાર્મિક વિચારોમાં ભારતનો સનાતન ધર્મ એકમાત્ર એવો છે જે મોર્ડન કોસ્મોલોજી (બ્રહ્માંડ વિજ્ઞાન) સાથે સુસંગત છે. તેના ટાઈમ-સ્કેલ (બ્રહ્માંડની ઉંમર) ની ગણતરી આધુનિક વિજ્ઞાનના અબજો વર્ષોના સ્કેલ સાથે આબેહૂબ મેચ થાય છે."
હાઈઝનબર્ગનો 'અનિશ્ચિતતાનો સિદ્ધાંત' (Uncertainty Principle) અને અર્ધનારીશ્વરસાયન્સ શું કહે છે?: ક્વોન્ટમ ફિઝિક્સના પિતા ગણાતા વર્નર હાઈઝનબર્ગ (Werner Heisenberg) નો એક નિયમ છે. તે કહે છે કે સબ-એટોમિક કણો (પાર્ટિકલ્સ) એક જ સમયે કણ (Matter) પણ હોઈ શકે અને તરંગ (Wave) પણ હોઈ શકે. તે કયા સ્વરૂપમાં દેખાશે, તેનો આધાર જોનાર (Observer) પર છે. વિજ્ઞાન આને 'Duality' (દ્વૈતતા) કહે છે.
શિવ કનેક્શન: સનાતન ધર્મમાં આ કન્સેપ્ટ 'અર્ધનારીશ્વર' સ્વરૂપમાં હજારો વર્ષ પહેલાં દર્શાવાયો છે. એક જ પરમ તત્વમાં પુરુષ (શિવ - પદાર્થ/સ્થિરતા) અને સ્ત્રી (શક્તિ - ઉર્જા/ગતિશીલતા) બંને સમાયેલા છે. સૃષ્ટિ કોઈ એકથી નથી ચાલી શકતી, તે બંનેનું સંતુલન છે. હાઈઝનબર્ગ પોતે રવીન્દ્રનાથ ટાગોરને મળ્યા હતા અને સ્વીકાર્યું હતું કે ભારતીય ફિલોસોફી સમજ્યા પછી જ તેમને ક્વોન્ટમ ફિઝિક્સના સમીકરણો સમજવામાં મદદ મળી હતી.
વેક્યુમ ફ્લકચ્યુએશન (Vacuum Fluctuation) અને શિવલિંગની બનાવટશૂન્ય ક્યારેય ખાલી નથી હોતું: મોર્ડન ફિઝિક્સ કહે છે કે જેને આપણે સાવ ખાલી જગ્યા (Perfect Vacuum) સમજીએ છીએ, તે વાસ્તવમાં ખાલી નથી. ત્યાં સેકન્ડના અબજમા ભાગમાં કણો પેદા થાય છે અને નષ્ટ થાય છે (બબલ્સની જેમ). આને 'વેક્યુમ ફ્લકચ્યુએશન' કહેવાય છે.શિવલિંગનો આકાર: શિવલિંગનો અંડાકાર એ બ્રહ્માંડનો આકાર છે (Cosmic Egg). બ્રહ્માંડના શૂન્ય અવકાશમાંથી ઉર્જા કેવી રીતે બહાર આવે છે અને પ્રગટ થાય છે, તેનું જીવંત પ્રતીક એટલે શિવલિંગ. વૈજ્ઞાનિકો જેને 'એનર્જી ઈમર્જન્સ' કહે છે, તે જ આપણી શિવ પૂજા છે.
પરમાણુ રીએક્ટર (Nuclear Reactor) નો આકારજો તમે ભારતના ભાભા એટમિક રિસર્ચ સેન્ટર (BARC) ના પરમાણુ રીએક્ટર 'અપ્સરા' કે 'ધ્રુવ' નો નકશો કે ફોટો જોશો, અથવા દુનિયાના ન્યુક્લિયર રીએક્ટરના કૂલિંગ ટાવર જોશો, તો તેનો આકાર હૂબહૂ શિવલિંગ જેવો નળાકાર (Cylindrical) જોવા મળશે.કારણ: શિવલિંગનો આકાર ઉર્જાને સૌથી વધુ સુરક્ષિત રાખવા અને રેડિયેશનને નિયંત્રિત કરવા માટે આખા બ્રહ્માંડમાં સૌથી શ્રેષ્ઠ ડિઝાઇન માનવામાં આવે છે. શિવલિંગ પર સતત પાણીનો અભિષેક કેમ થાય છે? કારણ કે તે અતિશય ઉર્જા (ગરમી) નું પ્રતીક છે, અને ન્યુક્લિયર રીએક્ટરને ઠંડુ રાખવા માટે પણ ૨૪ કલાક પાણી (Coolant) ની જરૂર પડે છે.
#શ્રાવણ #કૃષ્ણસખી
#શ્રાવણસ્પેશ્યલ
#મહાદેવ #શિવજી
