शेवटची फेरी
एक रहस्यमय कादंबरी
---
अध्याय १ — मध्यरात्रीचा फोन
रात्रीचे बारा वाजून सत्तावीस मिनिटे झाली होती.
पुण्यात पाऊस जोरात कोसळत होता. खिडकीच्या काचेवर पडणाऱ्या थेंबांचा आवाज सोडला तर अमोलच्या फ्लॅटमध्ये पूर्ण शांतता होती.
अमोल झोपण्याचा प्रयत्न करत होता, पण काही केल्या डोळे मिटत नव्हते.
तेवढ्यात त्याचा फोन वाजला.
बाबा.
अमोलच्या डोळ्यांत अचानक भीती दाटली.
तो नंबर त्याच्या मोबाईलमध्ये अजूनही सेव्ह होता.
पण त्या नंबरवरून फोन येणे अशक्य होते.
कारण अमोलचे वडील सात वर्षांपूर्वी मरण पावले होते.
फोन बंद होण्याआधी शेवटचा कॉलही त्याच नंबरवरून झाला होता.
फोन सतत वाजत राहिला.
अमोलने शेवटी कॉल उचलला.
"हॅलो?"
समोरून काहीच आवाज आला नाही.
फक्त पावसासारखा खडखडाट.
"बाबा?"
काही सेकंदांनी एक आवाज आला.
अतिशय मंद.
अतिशय दूरचा.
"अमोल..."
अमोलच्या हातातून फोन जवळजवळ सुटला.
तो आवाज त्याच्या वडिलांचाच होता.
"बाबा? तुम्ही कुठे आहात?"
पलीकडे काही क्षण शांतता होती.
मग आवाज आला—
"शिवापूरला ये."
अमोलचा श्वास अडकला.
"का?"
"सगळं सांगायची वेळ आली आहे."
"काय सांगायचं आहे?"
पलीकडून अचानक कुजबुज ऐकू आली—
"शेवटची बस येण्याआधी पोहोच."
आणि फोन कट झाला.
अमोलने लगेच त्या नंबरवर फोन केला.
Number not reachable.
त्याने पुन्हा प्रयत्न केला.
तेच.
तो बराच वेळ फोनकडे पाहत बसला.
शिवापूर.
हे नाव त्याने गेल्या पंचवीस वर्षांत जवळजवळ ऐकलेच नव्हते.
त्याचे वडील त्या गावाचा उल्लेखसुद्धा टाळत.
अमोल लहान असताना एकदा त्याने विचारले होते,
"बाबा, आपलं गाव कुठे आहे?"
वडील काही क्षण शांत राहिले होते.
मग त्यांनी फक्त एवढंच सांगितलं होतं—
"आपलं गाव आहे. पण तिथे कधी जायचं नाही."
"का?"
वडिलांनी त्याच्याकडे पाहिलं होतं.
त्यांच्या डोळ्यांत तेव्हा जी भीती होती, ती अमोल आजही विसरला नव्हता.
"कारण काही ठिकाणं सोडून दिली कीच सुरक्षित राहता येतं."
आज मात्र ते स्वतः त्याला तिथे बोलावत होते.
अमोलने कपाट उघडलं.
एक बॅग घेतली.
पहाटे चार वाजता तो पुण्याहून निघाला.
त्याला माहीत नव्हतं की हा प्रवास त्याच्या आयुष्यातील शेवटचा साधा प्रवास ठरणार आहे.
---
अध्याय २ — शिवापूर
पहाटे पाच वाजता शहर मागे राहिलं.
रस्ता ओस पडला होता.
पावसाने सगळीकडे धुकं पसरवलं होतं.
सुमारे दोन तासांनी अमोलला रस्त्याच्या कडेला एक जुनाट फलक दिसला.
शिवापूर — 18 कि.मी.
त्याने गाडीचा वेग कमी केला.
त्या फलकाकडे पाहताच त्याला बालपणीची एक आठवण झाली.
तो सात वर्षांचा होता.
त्याचे वडील त्याचा हात पकडून एका रस्त्यावरून चालत होते.
तेव्हा अमोलने विचारलं होतं,
"बाबा, आपण कुठे जातोय?"
वडील म्हणाले होते,
"आपल्या गावात."
अमोल आनंदी झाला होता.
पण गावाच्या सीमेवर पोहोचल्यावर वडिलांनी अचानक त्याचा हात पकडून गाडी वळवली.
"आपण इथे का आलो होतो?"
अमोलने विचारलं.
वडिलांनी उत्तर दिलं नव्हतं.
फक्त म्हणाले होते—
"हे गाव तुला विसरलं पाहिजे."
अमोलची आठवण तुटली.
तो शिवापूरमध्ये पोहोचला.
गाव विचित्रपणे शांत होतं.
सकाळचे सात वाजले होते.
तरी रस्त्यावर एकही माणूस नव्हता.
एकही दुकान उघडं नव्हतं.
एकही कुत्रा भुंकत नव्हता.
अमोलने गाडी गावाच्या मध्यभागी थांबवली.
तेवढ्यात एका जुन्या घराच्या दारातून एक वृद्ध बाहेर आला.
त्याने अमोलकडे पाहिलं.
आणि अचानक त्याच्या चेहऱ्यावर भीती उमटली.
"तू कोण?"
"मी अमोल."
वृद्धाच्या हातातून काठी खाली पडली.
"अमोल?"
"हो."
वृद्ध काही क्षण त्याच्याकडे पाहत राहिला.
मग थरथरत्या आवाजात म्हणाला—
"हे शक्य नाही."
"का?"
"तू... परत आलास?"
अमोल गोंधळला.
"मी इथे पहिल्यांदाच आलोय."
वृद्धाने त्याच्याकडे विचित्र नजरेने पाहिलं.
"नाही."
तो हळू आवाजात म्हणाला—
"तू इथे आधीही आलायस."
"कधी?"
वृद्धाने गावाच्या शेवटी असलेल्या जुन्या विहिरीकडे बोट दाखवलं.
"त्या रात्री."
"कुठल्या रात्री?"
वृद्धाने उत्तर देण्याआधीच अमोलचा फोन वाजला.
स्क्रीनवर पुन्हा तेच नाव होतं—
बाबा.
अमोलने कॉल उचलला.
पलीकडे एक आवाज रडत होता.
अमोलने कानाजवळ फोन धरला.
आणि त्याला जाणवलं—
तो आवाज त्याचाच होता.
पण खूप वयस्कर.
"अमोल... माझं ऐक..."
"तू कोण?"
"मीच तू आहे."
अमोलच्या शरीरातून रक्तच निघून गेल्यासारखं झालं.
"काय?"
पलीकडचा आवाज म्हणाला—
"शेवटची बस येण्याआधी विहिरीजवळ जा."
"का?"
"कारण तुझ्या बाबांनी तुला तिथेच लपवलं होतं."
"कशापासून?"
काही सेकंद शांतता.
मग आवाज आला—
"माझ्यापासून."
फोन कट झाला.
---
अध्याय ३ — विहिरीचं रहस्य
गावाच्या शेवटी ती विहीर होती.
जवळ गेल्यावर अमोलला जाणवलं की ती साधी विहीर नव्हती.
विहिरीभोवती दगडी बांधकाम होतं.
पण दगडांवर शेकडो काळे गोल चिन्ह होते.
त्याने एका चिन्हावर हात ठेवला.
आणि अचानक त्याच्या डोक्यात एक चित्र चमकलं.
एक लहान मुलगा.
तो रडत होता.
त्याच्या शेजारी त्याचे वडील उभे होते.
"बाबा, मला घरी जायचंय."
वडील त्याला मिठी मारत होते.
"घाबरू नकोस, अमोल."
"इथे कोण आहे?"
वडिलांनी विहिरीकडे पाहिलं.
"तो."
"कोण?"
वडिलांनी उत्तर दिलं नाही.
दृश्य अचानक गायब झालं.
अमोल मागे सरकला.
त्याचा श्वास वेगाने चालू झाला.
विहिरीच्या आतून आवाज आला.
ठक... ठक... ठक...
जणू कुणीतरी आतून दगडावर हात मारत होतं.
अमोलने मोबाईलची टॉर्च लावली.
खाली काहीच दिसत नव्हतं.
तेवढ्यात वृद्ध माणूस त्याच्या मागे आला.
"मी तुला सांगितलं होतं इथे येऊ नकोस."
अमोल वळला.
"माझ्या बाबांचं काय झालं?"
वृद्ध शांत राहिला.
"मला सगळं जाणून घ्यायचं आहे."
"सगळं जाणून घेतलंस तर परत जाण्याची शक्यता कमी आहे."
"मला पर्वा नाही."
वृद्धाने दीर्घ श्वास घेतला.
"तुझ्या वडिलांचं नाव माधवराव होतं."
अमोलने मान हलवली.
"ते या गावात शिक्षक होते. पण तीस वर्षांपूर्वी गावात एक घटना घडली."
"काय?"
"शेवटची बस."
अमोलने कपाळावर आठ्या घातल्या.
"बस?"
"हो. रात्री बारा वाजता एक बस या गावात येत असे. तिचं नाव कुठल्याही सरकारी नोंदीत नव्हतं."
"मग?"
"ज्या लोकांनी त्या बसमध्ये प्रवास केला... ते दुसऱ्या दिवशी सापडत नसत."
अमोल काही क्षण शांत राहिला.
"मग पोलिस?"
वृद्ध कडवट हसला.
"पोलिसांनी तपास केला. पण प्रत्येक वेळी बस सापडायच्या आधीच गायब होत असे."
"ती बस कुठून येत असे?"
वृद्धाने विहिरीकडे पाहिलं.
"इथून."
अमोलला काहीच समजलं नाही.
वृद्ध पुढे म्हणाला—
"ही विहीर गावातली सर्वात जुनी जागा आहे. लोक म्हणतात, तिच्या खाली एक जुना बोगदा आहे. त्या बोगद्यातून बस येते."
"बस विहिरीतून?"
"हो."
अमोल हसला.
"हे अशक्य आहे."
वृद्धाने त्याच्याकडे पाहिलं.
"मग तुझ्या वडिलांचा आवाज तुला फोनवरून कसा आला?"
अमोल शांत झाला.
---
अध्याय ४ — जुनी वही
वृद्धाने अमोलला आपल्या घरी नेलं.
घराच्या आत धूळ साचली होती.
त्याने एका जुन्या पेटीतून एक वही बाहेर काढली.
"ही तुझ्या वडिलांची आहे."
अमोलने वही उघडली.
पहिल्या पानावर लिहिलं होतं—
"जर ही वही अमोलच्या हातात आली असेल, तर मी अपयशी ठरलो आहे."
अमोलच्या हातांना कंप सुटला.
त्याने पुढचं पान उघडलं.
«"या गावात येणारी बस भूत नाही.
ती वेळ आहे.
ती माणसांना घेऊन जात नाही.
ती त्यांच्या आयुष्यातील एक दिवस घेऊन जाते."»
पुढे लिहिलं होतं—
«"प्रत्येक तीस वर्षांनी बस परत येते.
आणि प्रत्येक वेळी ती एका व्यक्तीला निवडते."»
अमोलने पुढचं पान उलटलं.
तिथे एक नाव होतं.
माधवराव देशमुख.
त्याखाली दुसरं नाव.
अमोल.
आणि त्याच्या शेजारी तारीख—
10 ऑगस्ट 1996.
अमोलच्या अंगावर काटा आला.
"1996?"
वृद्धाने मान खाली घातली.
"तुझं वय तेव्हा सात वर्षांचं होतं."
"पण मी 1996 मध्ये इथे आलो होतो?"
"हो."
"मग मला आठवत का नाही?"
वृद्ध काही बोलला नाही.
अमोलने वहीत पुढे वाचलं.
«"माझ्या मुलाला वाचवण्यासाठी मला एक निर्णय घ्यावा लागेल.
तो माझ्यावर विश्वास ठेवणार नाही.
त्याला काहीच आठवणार नाही.
पण जर तो पुन्हा 10 ऑगस्टला शिवापूरला आला...
तर त्याला सगळं आठवेल."»
अमोलने वही बंद केली.
"माझ्या बाबांनी मला काय केलं होतं?"
वृद्धाने उत्तर दिलं—
"तुझ्या वडिलांनी तुझी आठवण पुसली."
---
अध्याय ५ — रात्रीची बस
त्या रात्री गावात पुन्हा पाऊस सुरू झाला.
घड्याळात अकरा वाजले.
अमोल विहिरीजवळ उभा होता.
त्याच्यासोबत तो वृद्ध होता.
"तू अजूनही परत जाऊ शकतोस," वृद्ध म्हणाला.
"नाही."
"बस आली तर?"
"मला सत्य जाणून घ्यायचं आहे."
अकरा वाजून पन्नास मिनिटांनी दूरवरून हॉर्नचा आवाज आला.
पा...आ...आ...
रस्ता रिकामा होता.
पण धुक्यातून दोन पिवळे दिवे दिसू लागले.
एक जुनी काळी-पिवळी बस हळूहळू पुढे आली.
बसच्या पुढच्या फलकावर लिहिलं होतं—
शिवापूर — शेवटची फेरी
बस थांबली.
दरवाजा उघडला.
कंडक्टर खाली उतरला.
अमोलने त्याच्याकडे पाहिलं.
त्याचा चेहरा ओळखीचा वाटत होता.
"तिकीट?"
अमोलने विचारलं,
"कुठे जायचं आहे?"
कंडक्टर हसला.
"तुला कुठे जायचं आहे हे आम्ही ठरवत नाही."
त्याने तिकीट दिलं.
अमोलने तिकीट पाहिलं.
प्रवासी: अमोल माधवराव देशमुख
वय: 37
प्रवासाची तारीख: 10 ऑगस्ट 2056
अमोल घाबरला.
"ही तारीख चुकीची आहे."
कंडक्टर शांतपणे म्हणाला—
"नाही."
"आज 2026 आहे."
"तुझ्यासाठी."
"म्हणजे?"
कंडक्टरने बसच्या आत बोट दाखवलं.
"आत ये. तुझी वाट बघणारे खूप दिवसांपासून बसले आहेत."
अमोलने बसमध्ये पाऊल ठेवलं.
आत चार प्रवासी होते.
एक वृद्ध.
एक लहान मुलगी.
एक तरुण.
आणि...
एक मध्यमवयीन पुरुष.
अमोलची नजर त्या माणसावर थांबली.
त्याच्या चेहऱ्यावरचे डोळे...
नाक...
ओठ...
सगळं अमोलसारखंच होतं.
फक्त तो सुमारे साठ वर्षांचा दिसत होता.
अमोल त्याच्याकडे पाहत राहिला.
तो माणूस उठला.
"तू आलास."
अमोलच्या डोळ्यांत पाणी आलं.
"बाबा?"
माणूस हसला.
"नाही."
तो म्हणाला—
"मी तू आहे."
---
अध्याय ६ — तीस वर्षांनंतरचा अमोल
"हे कसं शक्य आहे?"
अमोल मागे सरकला.
वृद्ध अमोल शांतपणे त्याच्याकडे पाहत होता.
"तुझ्या वडिलांनी तुला वाचवलं."
"माझ्यापासून?"
"हो."
"माझ्यापासून मला का वाचवायचं?"
वृद्ध अमोलने खिडकीबाहेर पाहिलं.
"कारण या बसमध्ये एक नियम आहे."
"कसला?"
"जो व्यक्ती बसमध्ये चढतो, त्याला त्याच्या आयुष्यातील एक भविष्य दाखवलं जातं."
"म्हणजे?"
"तुला 2056 दाखवलं जातं."
"आणि?"
"तू जर त्या भविष्यावर विश्वास ठेवला, तर ते भविष्य घडतं."
अमोल गोंधळला.
वृद्ध अमोल पुढे म्हणाला—
"1996 मध्ये तुझ्या वडिलांनी मला या बसमध्ये पाहिलं होतं."
"मला?"
"हो. त्यांनी तुला वाचवण्यासाठी तुला बसमधून बाहेर फेकलं."
"मग?"
"मग त्यांनी बसचालकाशी करार केला."
"कसला करार?"
वृद्ध अमोलच्या डोळ्यांत पाणी आलं.
"तुझं भविष्य माझ्याकडे ठेवून त्यांनी तुला वर्तमानात परत पाठवलं."
अमोल काही बोलू शकला नाही.
"म्हणजे मी...?"
"तू दोन आयुष्य जगत होतास."
"एक इथे."
"आणि एक या बसमध्ये."
अमोलला अचानक डोक्यात तीव्र वेदना जाणवली.
दृश्यं चमकू लागली.
1996.
तो लहान होता.
वडील त्याला बसपासून दूर नेत होते.
मग बसच्या आतून त्याचाच आवाज—
"बाबा, मला सोडू नका!"
माधवराव रडत होते.
"माफ कर मला."
आणि मग त्यांनी अमोलच्या कपाळावर हात ठेवला.
सगळं काळं झालं.
---
अध्याय ७ — बाबांचं सत्य
"माझ्या बाबांनी मला वाचवलं?"
"हो."
"मग ते मरण पावले कसे?"
वृद्ध अमोल शांत झाला.
"ते मरण पावले नाहीत."
अमोलच्या डोळ्यांत आश्चर्य उमटलं.
"काय?"
"ते अजूनही बसमध्ये आहेत."
अमोलने मागे पाहिलं.
बसच्या शेवटच्या सीटवर एक माणूस बसला होता.
पांढरा शर्ट.
काळे केस.
शांत चेहरा.
अमोलचा श्वास थांबला.
त्याचे वडील.
माधवराव.
अमोल त्यांच्याकडे धावत गेला.
"बाबा!"
माधवरावांनी त्याला मिठी मारली.
अमोल रडत होता.
"तुम्ही मला का सोडलं?"
"मी तुला सोडलं नाही."
"मग?"
"मी तुला वाचवलं."
"पण मला सगळं का विसरवलंत?"
माधवरावांनी त्याच्या डोक्यावर हात ठेवला.
"कारण सत्य माहीत असतं तर तू परत आला असतास."
"आणि आता?"
"आता तू आलास."
माधवरावांनी बसच्या पुढच्या भागाकडे पाहिलं.
कंडक्टर शांतपणे उभा होता.
"आता शेवटचा निर्णय तुझा आहे."
"कसला?"
"तू या बसमध्ये राहशील..."
माधवराव थांबले.
"...की परत जाशील."
"परत गेलो तर?"
"तुझ्या आयुष्यातील सगळ्या आठवणी परत मिळतील."
"आणि इथे राहिलो तर?"
"तू कायमचा या बसचा प्रवासी होशील."
अमोलने विचारलं,
"मग तुम्ही का राहिलात?"
माधवराव हसले.
"कारण तुला बाहेर पाठवण्यासाठी कोणीतरी इथे राहणं गरजेचं होतं."
अमोलने वडिलांचा हात पकडला.
"मग मी तुम्हाला घेऊन जातो."
माधवरावांनी डोकं हलवलं.
"मला घेऊन जाता येत नाही."
"का?"
"कारण मी माझा निर्णय घेतला आहे."
---
अध्याय ८ — शेवटचा निर्णय
घड्याळात बारा वाजले.
कंडक्टरने घंटा वाजवली.
टण्ण!
बस हलू लागली.
अमोल दरवाज्याकडे धावला.
"थांबा!"
माधवराव त्याच्यामागे आले.
"जा, अमोल."
"नाही!"
"तू गेलास नाहीस तर माझं सगळं व्यर्थ जाईल."
अमोलच्या डोळ्यांत अश्रू होते.
"बाबा..."
माधवरावांनी त्याला शेवटची मिठी मारली.
"एक गोष्ट लक्षात ठेव."
"काय?"
"भूतकाळ बदलता येत नाही."
ते थांबले.
"पण त्याचं ओझं घेऊन जगायचं की नाही, हे आपल्या हातात असतं."
कंडक्टर ओरडला—
"दरवाजा बंद!"
अमोल खाली उतरला.
बस पुढे निघाली.
त्याने शेवटच्या खिडकीतून वडिलांकडे पाहिलं.
माधवराव हात हलवत होते.
बस धुक्यात गायब झाली.
अमोल बराच वेळ रस्त्यावर उभा राहिला.
मग त्याला जाणवलं—
विहिरीजवळ उभा असलेला वृद्ध माणूसही गायब झाला होता.
जिथे तो उभा होता तिथे एक जुनी वही पडली होती.
अमोलने ती उचलली.
शेवटच्या पानावर एकच वाक्य लिहिलं होतं—
"आता शेवटची फेरी संपली."
---
अध्याय ९ — सकाळ
सकाळी गावात सूर्य उगवला.
पाऊस थांबला होता.
अमोल गाडीजवळ आला.
मोबाईलमध्ये नेटवर्क परत आलं.
त्याने घरी फोन केला.
आईने फोन उचलला.
"हॅलो?"
"आई..."
"अमोल? कुठे आहेस?"
"शिवापूरला आलो होतो."
पलीकडे बराच वेळ शांतता होती.
मग आईचा आवाज थरथरला.
"तुला आठवलं?"
अमोलने डोळे मिटले.
"हो."
आई रडू लागली.
"तुझ्या बाबांनी शेवटच्या दिवशी मला सांगितलं होतं... एक दिवस तुला सगळं आठवेल."
"आई..."
"काय?"
"बाबांनी मला कधी सोडलं नव्हतं."
"मला माहीत आहे."
अमोलच्या डोळ्यांत पाणी आलं.
त्याने फोन ठेवला.
गाडी सुरू केली.
शिवापूर मागे राहिलं.
पण त्याच्या मनात एक प्रश्न अजूनही होता.
वृद्ध अमोल कोण होता?
तो खरंच भविष्य होता?
की बसने त्याला दाखवलेला फक्त एक पर्याय?
अमोलला त्याचं उत्तर कधीच मिळालं नाही.
---
उपसंहार — तीस वर्षांनी
10 ऑगस्ट 2056.
शिवापूरच्या रस्त्यावर एक वृद्ध माणूस एकटा उभा होता.
त्याच्या हातात एक जुनी वही होती.
दूरवरून बसचा हॉर्न ऐकू आला.
पा...आ...आ...
काळी-पिवळी बस धुक्यातून बाहेर आली.
ती त्याच्यासमोर थांबली.
दरवाजा उघडला.
कंडक्टर खाली उतरला.
"तिकीट?"
वृद्ध माणूस हसला.
"एक."
"कुठे?"
त्याने उत्तर दिलं—
"जिथे माझे बाबा आहेत."
कंडक्टरने तिकीट फाडलं.
बसचा दरवाजा उघडा राहिला.
वृद्ध माणूस बसमध्ये चढला.
आत शेवटच्या सीटवर एक वृद्ध माणूस बसला होता.
पांढरा शर्ट.
शांत चेहरा.
डोळ्यांत माया.
वृद्ध माणूस त्याच्यासमोर जाऊन बसला.
"बाबा."
माधवराव हसले.
"उशीर झाला."
"हो."
"पण आलास."
"हो."
बस सुरू झाली.
काही वेळाने कंडक्टरने मागे पाहिलं.
दोघेही शांत बसले होते.
बस धुक्यात हरवली.
आणि त्या रात्रीनंतर शिवापूरमध्ये पुन्हा कधीही शेवटची फेरी दिसली नाही.
पण गावाच्या जुन्या विहिरीजवळ आजही एक काळा दगड आहे.
त्यावर फक्त एकच वाक्य कोरलेलं आहे—
**"काही प्रवास संपत नाहीत...
ते फक्त पुढच्या पिढीकडे सोपवले जातात."**
समाप्त.
