એક સૈનિકની અધૂરી ડાયરી
આ કોઈ મેડલ કે શૌર્યની ગાથા નથી. આ તો માઈનસ ૨૦ ડિગ્રી તાપમાનમાં, બરફની વચ્ચે થીજી ગયેલા એક હૃદયની ચીસ છે, જે કદાચ આ બંકરની બહાર ક્યારેય નહીં જાય.
"લોકો કહે છે કે સૈનિકને ક્યારેય ઠંડી નથી લાગતી, પણ એમને ક્યાં ખબર છે કે જ્યારે અંદરથી બધું ભસ્મીભૂત થઈ ગયું હોય, ત્યારે બહારની ઠંડીની કોઈ અસર નથી થતી."
ગુજરાતના એક નાનકડા ગામડાની એ ધૂળવાળી શેરીઓ મને આજે પણ યાદ આવે છે, જ્યાં મારું બાળપણ વીત્યું હતું અને જ્યાં મેં પહેલીવાર એને જોઈ હતી. એનું નામ... જવા દો, હવે એ નામ લેવાનો મારો કોઈ અધિકાર નથી. એની આંખોમાં એક અલગ જ ચમક હતી, જાણે આખા ગામની રોનક એના ચહેરા પર જ આવીને અટકી ગઈ હોય. અમે બંનેએ એકબીજાને કોઈ પણ શરત વગર પ્રેમ કર્યો હતો. ખેતરના શેઢે બેસીને, ભવિષ્યના જે સપનાં અમે જોયા હતા, એમાં દેશસેવા અને એનો સાથ, બંનેનો અતૂટ સંગમ હતો.
ફરજ અને પ્રેમ વચ્ચેની એ રાત
મને બરાબર યાદ છે એ રાત, જ્યારે મારી ફોરવર્ડ પોસ્ટિંગનો ઓર્ડર આવ્યો. સરહદ પર તણાવ હતો અને રજાઓ રદ કરી દેવામાં આવી હતી. એ રાતે હું એને મળ્યો ત્યારે એ ખૂબ રડી હતી. એણે મારો હાથ પકડીને કહ્યું હતું, "તમે દેશ માટે જાઓ છો, હું તમને રોકીશ નહીં, પણ પાછા જરૂર આવજો. હું આખી જિંદગી તમારી રાહ જોઈશ."
મેં એને વચન આપ્યું હતું. પણ વિધિની વક્રતા તો જુઓ, હું અહીં બોર્ડર પર દુશ્મનોની ગોળીઓથી તો બચી ગયો, પણ મારા પોતાના નસીબથી હારી ગયો.
એક પત્ર જેણે બધું ખતમ કરી નાખ્યું
થોડા મહિનાઓ પછી, જ્યારે મેં અહીં બંકરમાં બેસીને એને પત્ર લખવાનો વિચાર કર્યો, ત્યારે જ ગામડેથી એક કાગળ આવ્યો. એ કાગળ મારા મિત્રનો હતો, પણ અંદરના શબ્દોએ મારા અસ્તિત્વને જડમૂળથી હચમચાવી દીધું. એના પરિવાર પર અચાનક આવેલી કોઈ મોટી આફત અને સામાજિક દબાણના કારણે, એને કોઈ બીજા સાથે પરણાવી દેવામાં આવી હતી.
કાગળમાં લખ્યું હતું કે એણે ઘણો વિરોધ કર્યો, ભૂખી-તરસી રહી, પણ સમાજ અને મજબૂરી સામે એનો પ્રેમ હારી ગયો. મને ખબર છે, એણે જ્યારે સાત ફેરા લીધા હશે, ત્યારે એની આંખોમાંથી વહેલા આંસુઓએ મને કેટલી વાર પોકાર્યો હશે. અને હું? હું અહીં હાથમાં રાઇફલ લઈને સરહદની ચોકી કરતો રહ્યો. હું માતૃભૂમિની રક્ષા કરવામાં તો સફળ રહ્યો, પણ મારી પોતાની દુનિયાને લૂંટાતી બચાવી ન શક્યો.
આજની રાત અને એક છેલ્લી ઈચ્છા
આજે રાત્રે દુશ્મનો તરફથી ભારે ગોળીબાર થવાની શક્યતા છે. કમાન્ડરનો આદેશ આવી ગયો છે, અને અમે બધા પોઝિશન લઈને બેઠા છીએ. મને મોતનો હવે કોઈ જ ડર નથી. હકીકતમાં, હું તો ક્યારનોય મરી ચૂક્યો છું. આ શરીર તો માત્ર એક વર્દી પહેરીને પોતાની ફરજ નિભાવી રહ્યું છે.
જો હું કાલે સવારે જીવતો ન બચું, તો મારી આ ડાયરી કદાચ આ બરફમાં જ ક્યાંક દટાઈ જશે. અને સારું પણ છે, હું નથી ઈચ્છતો કે આ દર્દ ક્યારેય કોઈ ચોપડીમાં પબ્લિશ થાય કે કોઈના સુધી પહોંચે. ખાસ કરીને એના સુધી તો ક્યારેય નહીં. હું ઈચ્છું છું કે એ એના નવા જીવનમાં ખુશ રહે; મારા મોતના સમાચાર એને ફરી ન તોડી નાખે.
મારા શર્ટના અંદરના ખિસ્સામાં આજે પણ એનો એક જૂનો ફોટો છે. ગોળી જો સીધી છાતી પર વાગશે, તો કદાચ સૌથી પહેલો ઘાવ આ ફોટાને જ વાગશે. અને એ ઘાવ, આ છાતીની અંદર સળગી રહેલા દર્દ કરતાં તો ઘણો નાનો હશે.
