👵👴 પ્રકરણ ૨૩: હેપ્પી એજિંગ મોડેલ અને આનંદનગરનો 'સુખી દાદા-દાદી' મેળાવડો!
દૈનિક ચબરાકિયાં:
"વિશ્વભરના વૈજ્ઞાનિકો અને સંશોધકો 'હેપ્પી એજિંગ'ના મોટા મોટા રિસર્ચ પેપર્સ લખે છે, પણ સાચો આનંદ તો સંયુક્ત પરિવારના હાસ્ય અને સાંજે દોહિત્ર-પૌત્ર સાથે રમાતી રમતમાંથી જ મળે છે! પૈસાથી સગવડ ખરીદી શકાય, પણ દિલનો ખુશાલ સંતોષ તો સંબંધોની હૂંફમાંથી જ નીતરે છે!"
ઓગસ્ટ મહિનાની એક સોનેરી, તાજી સવાર આનંદનગર સોસાયટીના કમ્પાઉન્ડમાં એક નવો જ મોહક વાતાવરણ લઈને આવી હતી.
સવારના સાડા સાત વાગ્યા હતા. સોસાયટીના ગાર્ડનના જોગિંગ ટ્રેક પર કડક નિયમો પાળનારા સ્કૂલ પ્રિન્સિપાલ સંદીપ ચેટર્જી પોતાના કડક શિસ્તબદ્ધ અંદાજમાં ઝડપી વોકિંગ કરી રહ્યા હતા. તેમની સાથે મનમોજી સ્વભાવના મ્યુઝિક ટીચર એન્થની ફર્નાન્ડિસ પણ પોતાના ટ્રેકસૂટમાં ગુનગુનાવતાં-ગુનગુનાવતાં મોર્નિંગ વૉક કરી રહ્યા હતા.
બંને જણા ગાર્ડનના મુખ્ય વળાંક પાસે પહોંચ્યા ત્યાં જ સોસાયટીના દરવાજા પાસે આવેલી 'સિનિયર સિટિઝન કોર્નર'ની બેંચ તરફથી મોટે-મોટેથી હસવાનો અને તાળીઓ પાડવાનો અવાજ સંભળાયો!
અવાજ એટલો જીવંત અને ખુશહાલ હતો કે સંદીપ ચેટર્જી અને એન્થનીભાઈ પોતાના પગલાં રોકીને આશ્ચર્યથી એ તરફ જોવા લાગ્યા.
"અરે સંદીપ સર! જુઓ તો ખરા, આજે સવાર-સવારમાં આપણી સિનિયર સિટિઝન મંડળી કઈ વાત પર આટલી ખુશ થઈ રહી છે?" એન્થનીભાઈએ સ્માઈલ આપતાં કહ્યું.
બંને જણા ઉત્સુકતાથી ગાર્ડન દરવાજા પાસે બેઠેલી વડીલોની મંડળી તરફ ગયા. ત્યાં સોસાયટીના વરિષ્ઠ વડીલ માણેક લાલ, નિવૃત્ત એન્જિનિયર રૂસ્તમ દારૂવાલા, ભજનપ્રેમી મનોહર જોશી અને અવધેશ શર્મા ગરમ-ગરમ ચાની ચુસ્કીઓ મારતાં-મારતાં અખબાર સામે જોઈને ખડખડાટ હસી રહ્યા હતા.
સંદીપ ચેટર્જીએ નજીક જઈને પૂછ્યું, "માણેકકાકા! કેમ સવાર-સવારમાં આખી કિટલી માથે લીધી છે? એવાં તો કયા સમાચાર આવી ગયા?"
માણેક લાલે પોતાના ચશ્માના કાચ સરખા કર્યા અને હાથમાં રહેલું અખબાર ઉંચું કરીને મોટેથી વાંચ્યું, "આવો... આવો પ્રિન્સિપાલ સાહેબ અને એન્જિનિયર સાહેબ! જરા આજના ભાસ્કર એનાલિસિસનો આ દેશવ્યાપી રિપોર્ટ જુઓ! મોટા અક્ષરે છપાયું છે: 'ગુજરાતના દાદા-દાદી દેશમાં સૌથી વધુ ખુશ! ૬૧.૬% વૃદ્ધો પૂરા ખુશ, પૈસા નહીં પરિવારના કારણે!'"
રૂસ્તમ દારૂવાલાએ પોતાની વિન્ટેજ મૂંછો પર હાથ ફેરવતાં ઉમેર્યું, "પરવરદિગાર! આંતરરાષ્ટ્રીય રિસર્ચ સંસ્થાઓ અને ટાટા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ કહે છે કે આખી દુનિયા જેને 'હેપ્પી એજિંગ મોડેલ' તરીકે શોધી રહી છે, એનો ઉકેલ તો અમારા ગુજરાતી પરિવાર અને સોસાયટીના કલ્ચરમાં વર્ષોથી અમલમાં છે!"
એન્થની ફર્નાન્ડિસે અખબાર હાથમાં લીધું અને રસપૂર્વક સમાચારની વિગતો વાંચવા લાગ્યા, "વાહ! આમાં તો બહુ સરસ ૫ મુદ્દા લખ્યા છે:
૧. પરિવાર બન્યો મોટો સુરક્ષા કવચ
૨. સામાજિક જોડાણે વધારી માનસિક સુખાકારી
૩. આર્થિક સ્થિરતા કરતાં પરસ્પર સંબંધો વધુ મહત્વના
૪. આત્મનિર્ભરતાએ આત્મવિશ્વાસ વધાર્યો
૫. શ્રેષ્ઠ શહેરી સુવિધાઓનો મળતો લાભ!"
માણેક લાલે લાકડી જમીન પર ટેકવીને સંવાદ આગળ વધાર્યો, "જોયું સંદીપકુમાર? આ વિદેશી લોકો એવું સમજતા હતા કે બેંક બેલેન્સ અને મોટો બંગલો હોય તો જ માણસ નિવૃત્તિ પછી ખુશ રહે. પણ રિપોર્ટ સાબિત કરે છે કે પશ્ચિમ ભારતમાં ૭૩.૪% વડીલો એટલે ખુશ છે કારણ કે તેઓ પોતાના બાળકો અને પૌત્ર-પૌત્રીઓ સાથે રહે છે!"
મનોહર જોશીએ ચહેરા પર સ્મિત સાથે ઉમેર્યું, "બિલકુલ સાચી વાત છે! સાંજે જ્યારે ઘરનો નાનો 'ટીનીયો' કે 'આરવ' આવીને દાદાની ગોદમાં બેસે કે દાદી પાસે વાર્તા સાંભળે, ત્યારે દુનિયાનો બધો તણાવ ગાયબ થઈ જાય છે. પૌત્ર-પૌત્રીઓ સાથેનું આ જોડાણ જ સાચું સંજીવની ઓષધ છે!"
બરાબર એ જ સમયે, ગાર્ડનના ટ્રેક પર મોર્નિંગ વૉક પૂરી કરીને આવેલી સિનિયર મહિલા મંડળી—વસંતી બા, ભાવના બા, રેણુ દેશમુખ અને પરિઝાદ દારૂવાલા પણ આ પુરુષોની ચર્ચા સાંભળીને ત્યાં આવી પહોંચી.
વસંતી બાએ હસતાં હસતાં પોતાની સાડીનો પાલવ સરખો કર્યો અને ચબરાકિયાં મારતાં મજાકમાં કટાક્ષ કર્યો, "અરે ઓ માણેકલાલ ! છાપામાં છપાયું છે એટલે બહુ ફુલાઈ ન જાઓ! તમે પુરુષો એટલે દેશમાં સૌથી વધુ ખુશ છો કારણ કે અમે મહિલાઓએ તમને ઘરમાં શાંતિથી જીવવા અને ખુશ રહેવા દીધા છે! જો અમે રોજ સવાર-સાંજ તમારી સાથે ઝઘડા કરીએ, તો તમારા છાપાના આ બધાં આંકડા હવામાં ઊડી જાય!"
ભાવના બાએ પણ હસીને ટાપશી પુરાવી, "સાચી વાત છે વસંતી બા! સવારે ટાઈમસર આદુવાળી ચા મગનકાકાની કિટલી પર મોકલીએ છીએ અને ઘરમાં બધું સાચવીએ છીએ, ત્યારે તો તમે વડીલો અહીં નિરાંતે બેસીને રાજકારણની ચર્ચાઓ કરી શકો છો!"
રેણુ દેશમુખ અને પરિઝાદજી પણ આ મસ્તી જોઈને મુસ્કુરાઈ પડ્યા.
આ સાંભળીને માણેક લાલે ક્ષણભર માટે ચશ્મા નીચે કર્યા અને તરત જ પોતાની લાકડી હવામાં ઉંચી કરીને ખડખડાટ હસતાં વળતો જવાબ આપ્યો, "અરે ! તમે ઊંધું સમજો છો! છાપામાં જે લખ્યું છે ને કે 'દાદા-દાદી ખુશ છે', એમાં ખરી વાસ્તવિકતા તો એ છે કે અમે પુરુષો સવારથી સાંજ સુધી તમને ખુશ રાખવા માટે જ મથામણ કરીએ છીએ! સવારે તમારી ઝીણી-ઝીણી ફરિયાદો સાંભળીએ, શાકભાજીની થેલીઓ ઊંચકીએ અને સાંજે તમારી મોજ માટે શાંતિથી એક ખૂણામાં બેસી રહીએ છીએ, ત્યારે જઈને તમારા ચહેરા પરની ખુશી જળવાઈ રહે છે!"
રૂસ્તમજીએ પણ મોટેથી ઉમેર્યું, "બિલકુલ સહી વાત છે માણેકલાલ ! પરવરદિગાર ગવાહ છે, આપણી આ 'પરિઝાદ' ખુશ રહે એટલે જ તો હું સવાર-સવારમાં અહીં ચા પીવા ભાગી આવું છું!"
દાદા-દાદીઓ વચ્ચેનો આ મીઠો, મનોરંજક અને પરસ્પર પ્રેમભર્યો કટાક્ષ સાંભળીને ગાર્ડનમાં ઊભેલા સંદીપ ચેટર્જી, એન્થનીભાઈ અને આસપાસના તમામ વડીલો ખડખડાટ હસી પડ્યા. કમ્પાઉન્ડમાં હાસ્યનું મોટું મોજું ફરી વળ્યું!
એન્થની ફર્નાન્ડિસ મનમોજી અંદાજમાં બોલ્યા, "તો તો પછી માણેકકાકા અને વસંતી બા! આ જ ખુશીમાં આજે સાંજે સોસાયટીના કમ્પાઉન્ડમાં બધા જ વડીલો, મહિલાઓ અને બાળકો ભેગા મળીને એક મોટો 'હેપ્પી એજિંગ સંગીત ઉત્સવ' ગોઠવવો જોઈએ! હું ગિટાર વગાડીશ અને જોશીજી ભજન ગાશે!"
માણેક લાલ, રૂસ્તમજી, સંદીપ ચેટર્જી, વસંતી બા અને આખી વડીલ મંડળીના ચહેરા પર એક અનોખો સંતોષ અને આનંદ છવાયેલો હતો. અખબારનો એ અહેવાલ માત્ર કાગળ પરની માહિતી નહોતો, પણ આનંદનગરના વડીલોના જીવંત જીવનની સાચી અને મધુર તસવીર હતી !
📝 માણેક લાલની ડાયરી (પ્રકરણનો અંત)
"જે દેશ અને સંસ્કૃતિમાં વડીલોને 'બોજ' નહીં પણ ઘરનો 'છાંયો અને આશીર્વાદ' ગણવામાં આવે છે, ત્યાં આનંદ શોધવા જવો નથી પડતો. આંકડાઓ ભલે ગમે તે કહે, પણ સાચી ખુશી તો સાંજે પૌત્રના હાથમાંથી મળતી ચાની રકાબી, પડોશી સાથે બે મિનિટ રૂબરૂ હસવામાં અને પતિ-પત્ની વચ્ચેના આ મીઠા કટાક્ષમાં જ છે. 'હેપ્પી એજિંગ' માટે કોઈ મોંઘી દવાઓની જરૂર નથી, બસ એક પ્રેમભર્યો પરિવાર અને આનંદનગર જેવી જીવંત સોસાયટી જ કાફી છે!"
