झपाटलेला वाडा - भाग 15: शेवटचा बळी आणि वाड्याचा अंत [शेवटचा भाग]
वाडा बंद झाला होता. दार, खिडक्या, सगळं बंद. आत दहा आत्मे, हातात खंजीर, त्रिशूळ, दोर. आणि मध्ये आर्यन. अकरावा बळी. भिंतीवर ताज्या रक्ताने लिहिलं होतं -
अकरावा मालक - आर्यन. मृत्यू - आज रात्री 12 वाजता. 2026.
बारा वाजले होते. अमावस्या. बाहेर एवढा काळोख की हात दिसत नव्हता. आत फक्त एका तेलाच्या दिव्याचा मंद प्रकाश. आणि त्या प्रकाशात दहा सावल्या पुढे येत होत्या.
सावित्री म्हणाली, ये बाळा... घाबरू नको... तुला दुखणार नाही... फक्त एकदा गळा दाबू... एकदा खंजीर... मग तू आमच्यात येशील... कायमचा... या वाड्याचा मालक होशील... शंभर वर्षांसाठी... हा वाडा परत शंभर वर्ष टिकेल...
आर्यन थरथरत म्हणाला, मी तुम्हाला मुक्त करायला आलो होतो... तुम्ही मला का मारताय
भैरवनाथ पुढे आला. त्याच्या छातीत अजूनही तो खंजीर होता.
आम्ही नाही मारत रे... हा वाडा मारतोय... हा वाडा शापित आहे... या वाड्याला दर शंभर वर्षांनी अकरा बळी लागतात... शंभर वर्षांपूर्वी माझ्या बापाने अकरा बळी दिले, तेव्हा वाडा उभा राहिला... आता शंभर वर्ष झाली... परत अकरा बळी लागतील... दहा झाले... तू अकरावा... तू मेलास तर हा वाडा परत शंभर वर्ष टिकेल... नाहीतर पडेल... आणि आम्ही परत भटकू...
आर्यनने भिंतीला टेकलं. त्याला समजलं - हा वाडा माणसाला खातो. शंभर वर्षांनी एकदा.
तो म्हणाला, मग मी या वाड्यालाच संपवतो. वाडा नसेल तर बळी पण नको. शाप पण नको.
त्याने खिशातून काडेपेटी आणि रॉकेलची बाटली काढली. त्याने आणली होती. त्याला माहित होतं, शेवट असाच होणार आहे. गोदावरीवरून येतानाच आणली होती.
त्याने रॉकेल ओतायला सुरुवात केली. लाकडी खांबावर, शंभर वर्ष जुन्या लाकडावर, भिंतीवर, कौलावर, अंगणातल्या त्या अकराव्या रिकाम्या जागेवर. सगळीकडे.
आत्मे किंचाळले, नको वाडा नको जाळू वाडा जाळलास तर आम्ही पण जळू आम्हाला जळायचं नाही आम्हाला या वाड्यातच राहायचंय हा आमचा वाडा आहे
आर्यन म्हणाला, तुम्हाला राहायचंय पण मला नाही मला जायचंय आणि या वाड्याला पण घेऊन जायचंय कायमचं राख करायचंय
त्याने आगकाडी ओढली. सरर...
आग लागली. शंभर वर्ष जुनं लाकूड. सुकलेलं लाकूड. एका सेकंदात पेटलं. आग भडकली आग भिंतींना लागली. कौलांना लागली. दोन मजली वाडा एका मिनिटात आगीचा गोळा झाला. ज्वाळा आकाशात गेल्या. माळशेत गावातून दिसत होत्या.
दहा आत्मे किंचाळू लागले. आगीने त्यांना जळत होतं. ते आता भूत नव्हते, माणसं होती. जळणारी माणसं.
आम्हाला वाचवा जळतंय शंभर वर्षांपासून या वाड्यात आहोत, आता जळत आहोत
पण सावित्री मग हसली. आगीत जळता जळता हसली.
आर्यन... आम्हाला माफ कर... आम्ही तुला मारणार होतो... पण तू बरं केलंस... या वाड्यासकट आम्हाला जाळ... तरच आम्ही मुक्त होऊ... तरच सोन्याचा शाप संपेल... तरच गोदावरीतलं सोनं पण जळेल... आम्हाला जाळ...
आग वाढत होती. वाडा तडतडत होता. कौलं फुटत होती. टड... टड... भिंती पडत होत्या. गावकरी धावत आले. बघतात तर झपाटलेला वाडा जळतोय.
हरिभाऊ ओरडला, आर्यन आत आहे त्याला वाचवा
पण कोणीच आत जाऊ शकत नव्हतं. आग खूप होती. धूर, गरम हवा. आत जाणं म्हणजे मरणं.
पण आर्यनला आग लागत नव्हती. त्याच्या भोवती दहा प्रकाश होते. दहा आत्मे त्याचं रक्षण करत होते. आगीपासून. त्याला घेरून उभे होते.
सावित्री म्हणाली, आर्यन तू बाहेर जा. आम्ही या वाड्यातच जळतो. आमची जागा हीच. आम्ही या वाड्यासकट जळून मुक्त होऊ. तू बाहेर जा आणि बघ हा वाडा कसा जळतो. आणि लिही. शेवटची कथा लिही. वाडा कसा संपला.
आर्यन म्हणाला, मी तुम्हाला सोडून नाही जाणार. मी पण तुमच्यासोबत जळणार.
भैरवनाथ म्हणाला, नाही बाळा. तू जग. तू आमची कथा सांग. जगाला सांग - लोभ वाईट असतो. सोन्याचा मोह माणसाला जाळतो. जसा हा वाडा जळतोय तसा माणूस जळतो.
दहा आत्म्यांनी आर्यनला उचललं आणि खिडकीतून बाहेर फेकलं. तो अंगणात पडला. बाहेर. जिवंत.
वाडा पूर्ण जळत होता. मोठ्या ज्वाळा. आतून किंकाळ्या येत होत्या. पण आता त्या रडण्याच्या नव्हत्या. हसण्याच्या होत्या. मुक्तीच्या हसण्याच्या.
आम्ही मुक्त झालो... शंभर वर्षांनंतर... या आगीत...
एक एक आत्मा आगीतून आकाशात गेला. प्रकाश होऊन. पहिला छोटा नथू गेला. त्याच्या हातातला लाकडी घोडा आगीतच राहिला. मग विठ्ठल. मग किसन. मग दत्ता. मग रघुनाथ. मग श्रुती. मग सुनिता. मग कमला. मग भैरवनाथ. शेवटी सावित्री. तिने जाताना आर्यनकडे पाहून हात जोडले.
दहा प्रकाश आकाशात गेले. आणि आकाशात मोठा प्रकाश झाला. जणू दिवाळीचे फटाके. आणि मग अंधार. धूर. राख.
वाडा पूर्ण जळाला. दोन मजली वाडा दोन तासात राखेचा ढिगारा झाला. मध्ये फक्त एकच गोष्ट जळली नाही - दगडाची देवी. काळ्या दगडाची देवी. आगीत पण तशीच उभी. तिच्या डोळ्यातून आता रक्त येत नव्हतं, पाणी येत होतं. अश्रू. जणू ती पण रडत होती.
आर्यन उठला. देवीजवळ गेला. नमस्कार केला. आई, शाप संपला. वाडा संपला. दहा आत्मे मुक्त झाले.
तेवढ्यात देवीच्या मागून आवाज आला - अजून एक बाकी आहे.
आर्यनने मागे वळून पाहिलं. राखेच्या ढिगाऱ्यात एक सांगाडा उभा होता. अकरावा सांगाडा. त्याच्या हातात कागद. त्याच्या छातीवर रक्ताने नाव लिहिलं होतं - आर्यन.
आर्यन घाबरला, हा कोण?
हरिभाऊ पुढे आला. त्याने तो सांगाडा पाहिला. म्हणाला, हा तू आहेस. तुझा भविष्यातला सांगाडा. जर तू या वाड्यात राहिलास तर तू पण असाच होशील. अकरावा बळी. या वाड्याची राख पण शापित आहे. या राखेला हात लावू नकोस. म्हणून तू आता इथून जा. पुण्याला जा. परत कधीच या गावात येऊ नको. या राखेला विसरून जा.
आर्यनने मान हलवली. हो. मी जातो. पण माझी कथा?
हरिभाऊ म्हणाला, तुझी कथा पूर्ण झाली. . झपाटलेला वाडा. आता ती छाप. आणि विसरून जा. हा वाडा विसरून जा. ही रात्र विसरून जा.
आर्यन पुण्याला गेला. त्याने कादंबरी छापली. नाव - झपाटलेला वाडा. पुस्तक बेस्ट सेलर झालं. लाखो कॉपी विकल्या गेल्या. लोक घाबरून वाचत होते. पण आर्यन परत कधीच माळशेत गावात गेला नाही. त्या राखेच्या ढिगाऱ्याजवळ गेला नाही.
गावकऱ्यांनी त्या राखेवर गोदावरीचं पाणी टाकलं. आणि तिथे अकरा झाडं लावली. दहा आत्म्यांसाठी दहा आणि अकरावं झाड आर्यनसाठी - जो वाचला, जो अकरावा बळी झाला नाही.
आजही त्या जागी अकरा झाडं आहेत. रात्री तिथून पैंजणाचा आवाज येत नाही. रडण्याचा आवाज येत नाही. फक्त वाऱ्याचा आवाज येतो. आणि कधी कधी आगीचा वास येतो. जळलेल्या लाकडाचा वास. जणू वाडा अजूनही जळतोय. जमिनीखाली. राखेत.
आणि म्हणतात अमावस्येला तिथे अकरा प्रकाश दिसतात. अकरा आत्मे. दहा मुक्त झालेले आणि अकरावा आर्यनचा आत्मा - जो तिथे नाही, पण त्याची सावली तिथे आहे. वाड्याची राखण करायला. जेणेकरून परत कोणी तिथे वाडा बांधणार नाही. परत सोन्याचा मोह करणार नाही.
समाप्त.
