"ਮੈਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਉਸ ਰੱਬ ਤੋਂ ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਨਾਂ ਮੈਂ 'ਇੱਕ ਗੱਲ' ਹੀ ਕਿਉਂ ਰੱਖਿਆ? ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਦਿਨ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਸਾਡੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂਹ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਉਸ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ 'ਇੱਕ ਗੱਲ' ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਬਦਲ ਲਿਆ ਕਿ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਉਹਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲੱਗੀ। ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਉਹ 'ਇੱਕ ਗੱਲ' ਕਿਹੜੀ ਸੀ? ਤੁਹਾਡਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਨਾ ਲੈਂਦਾ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ 'ਇੱਕ ਗੱਲ' ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਆਵੇਗੀ।"ਕਹਾਣੀ: ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ
ਲੇਖਕ: ਉਸਮਾਨ
ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਨਾਂ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਰੀਬ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਦਾ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਮਹਾਰਤ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸੀ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਗਲੀਆਂ-ਮੁਹੱਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਬਾਂਦਰ-ਕਿੱਲਾ ਅਤੇ ਗੁੱਲੀ-ਡੰਡਾ ਉਹਦੀਆਂ ਪਸੰਦੀਦਾ ਖੇਡਾਂ ਸਨ।
ਅੱਜ ਦਾ ਦਿਨ ਵੀ ਉਹਦੇ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਗਾ ਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਤਾ ਕਿ ਅੱਜ ਦੀ ਇੱਕ ਗੱਲ ਉਹਦਾ ਪੂਰਾ ਜੀਵਨ ਹੀ ਬਦਲ ਦੇਵੇਗੀ।
ਰੋਜ਼ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਮੰਮੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਚਪੇੜਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਉਠਾਇਆ। ਉੱਠਦਿਆਂ ਹੀ ਰਾਜਾ ਬਿਨਾਂ ਮੂੰਹ ਧੋਤੇ ਚਾਹ ਦੀਆਂ ਚੁਸਕੀਆਂ ਭਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਮਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪੁੱਤ, ਪਹਿਲਾਂ ਮੂੰਹ ਤਾਂ ਧੋ ਲੈਂਦਾ," ਪਰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਮੂੰਹ ਧੋਤੇ ਚਾਹ ਪੀਣ ਦੀ ਆਦਤ ਪੈ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਫਟਾਫਟ ਚਾਹ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਮਾਂ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ, "ਓਏ ਰਾਜੇ, ਕਿੱਧਰ ਚੱਲਿਆ?"
ਰਾਜੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਮੰਮੀ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਚੱਲਿਆ ਹਾਂ।" ਮਾਂ ਨੇ ਟੋਕਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਸਕੂਲ ਜਾ, ਖੇਡਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ..."ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਅਣਸੁਣਿਆ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਸਕੂਲ ਗਏ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਪਰ ਅੱਜ ਉਹਦਾ ਮਨ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਗੁੱਲੀ-ਡੰਡਾ ਖੇਡਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ।
ਸਭ ਨੇ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਵਾਰੀ ਲਈ। ਜਦੋਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਵਾਰੀ ਆਈ, ਤਾਂ ਉਹਨੇ ਪੂਰੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਡੰਡਾ ਘੁਮਾਇਆ। ਗੁੱਲੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉੱਡੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਜਾ ਕੇ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਦਮੀ ਦੇ ਲੱਗ ਗਈ। ਬਜ਼ੁਰਗ ਦਰਦ ਨਾਲ ਕਰਾਹ ਉੱਠਿਆ। ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਦੋਸਤ ਡਰ ਗਏ। ਰਾਜਾ ਭੱਜ ਕੇ ਉਸ ਬਜ਼ੁਰਗ ਕੋਲ ਗਿਆ।
ਉਹ ਬਜ਼ੁਰਗ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਕੂਲ ਦਾ ਮਾਸਟਰ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਵੱਲ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਪੁੱਤ, ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਬਹੁਤ ਪੱਕਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਇਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ 'ਤੇ ਲਾਵੇਂ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਅੱਗੇ ਜਾਵੇਂਗਾ।"
ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਕੁਝ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਪਰ ਉਸ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਚਮਕ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਇੱਕ ਚਮਕਦੀ ਗੱਡੀ ਆ ਕੇ ਰੁਕੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ।ਗੱਡੀ ਵਿੱਚੋਂ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਯਾਰ ਹਰਮਨ ਉਤਰਿਆ। ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਹਦੇ ਗਲ ਲੱਗ ਗਿਆ, ਪਰ ਹਰਮਨ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਪੈਸੇ ਦਾ ਨਸ਼ਾ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪਰੇ ਧੱਕਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਓਏ ਗਰੀਬਾ, ਤੇਰੀ ਹਿੰਮਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ ਮੈਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਉਣ ਦੀ? ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਟ ਤੇਰੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।"
ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਹਨੇ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਕਿ ਯਾਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਹਰਮਨ ਨੇ ਤਾਂ ਉਹਦੀ ਗਰੀਬੀ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਰਮਨ ਬੋਲਿਆ, "ਤੂੰ ਤਾਂ ਉਹੀ ਗਰੀਬ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਪਰ ਮੈਂ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਤੇਰੀ ਔਕਾਤ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ।"
ਇੰਨਾ ਕਹਿ ਕੇ ਹਰਮਨ ਨੇ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਇੱਕ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਚਪੇੜ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ। ਪੂਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸੰਨਾਟਾ ਛਾ ਗਿਆ। ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਥਰੂ ਆ ਗਏ, ਪਰ ਉਹ ਅੱਗੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲਿਆ। ਉਹ ਚੁੱਪਚਾਪ ਉੱਥੋਂ ਮੁੜ ਪਿਆ।
ਰਾਜਾ ਇੱਕ ਰੂੜੀ ਦੇ ਢੇਰ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਸੀ ਅਤੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਦਰਦ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ— "ਅੱਜ ਇਸ ਹਰਮਨ ਨੇ ਮੇਰੀ ਗਰੀਬੀ 'ਤੇ ਹੱਥ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਮੈਂ ਇਹਦਾ ਇਹ ਹੰਕਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਤੋੜਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਦਿਖਾਵਾਂਗਾ ਕਿ ਗਰੀਬੀ ਸਿਰਫ਼ ਹਾਲਾਤ ਹੁੰਦੇ ਨੇ, ਕਿਸਮਤ ਨਹੀਂ।"ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਉੱਠ ਪਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਵਰਦੀ ਲੱਭਣ ਲੱਗਾ। ਉਹਦੀ ਮਾਂ ਉੱਥੇ ਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੀ, "ਰਾਜੇ, ਕਿੱਧਰੋਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੈ? ਅੱਜ ਤੂੰ ਚਪੇੜਾਂ ਖਾਧੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਉੱਠ ਗਿਆ!" ਰਾਜਾ ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲਿਆ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਬੋਲਿਆ, "ਮੰਮੀ, ਮੇਰੀ ਵਰਦੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੋਂ ਸਕੂਲ ਜਾਣਾ ਹੈ।" ਮਾਂ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਵਰਦੀ ਲੱਭ ਕੇ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਹਦਾ ਬਸਤਾ (Bag) ਵੀ ਝਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਮਾਂ ਬੋਲੀ, "ਪੁੱਤ, ਚਾਹ ਪੀ ਕੇ ਜਾਈਂ।" ਮਾਂ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਲਈ ਚਾਹ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗੀ।
ਪਰ ਰਾਜਾ ਬਿਨਾਂ ਚਾਹ ਪੀਤੇ ਹੀ ਸਕੂਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਮਾਂ ਜਦੋਂ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਆਈ ਤਾਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰਨ ਲੱਗੀ, ਪਰ ਰਾਜਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮਾਂ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਚਾਹ ਖੁਦ ਹੀ ਪੀ ਲਈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਰਾਜਾ ਸਕੂਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਗੱਲ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਸੀ (ਹਰਮਨ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਅਪਮਾਨ)।ਰਾਜਾ ਅਗਲੇ ਕਈ ਸਾਲ ਹਰ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਅਵੱਲ (First) ਦਰਜੇ ਨਾਲ ਪਾਸ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਈ ਡਿਗਰੀਆਂ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਰਾਜੇ ਦੀ ਮਾਂ ਉਸਦੇ ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੀ। ਪਰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਤਾਂ ਬਸ ਉਸੇ ਇੱਕ ਗੱਲ (ਅਪਮਾਨ) ਦਾ ਚੇਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਹ ਆਪਣੀ ਡਿਗਰੀ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਲੈਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰੀਂ ਹੱਥ ਲਾਏ। ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਬੋਲੇ, "ਕਮਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਰਾਜੇ! ਪਰ ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਮੰਮੀ ਨਹੀਂ ਆਈ?" ਰਾਜਾ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ।
ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਜਾ ਪੂਰੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਹੋਣਹਾਰ ਮੁੰਡਾ ਹੈ।" ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਉਹਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਫੜਾਇਆ। ਮਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਲੈ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆਏ। ਹੁਣ ਰਾਜੇ ਨੇ ਇਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਿਉਂ ਹੀ ਉਹ ਪਿੰਡ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਤੁਰਿਆ...ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਹੀ ਹੰਕਾਰੀ ਹਰਮਨ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਾ ਬੋਲਿਆ, "ਆਪਣੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਹੋ ਜਾ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਮੇਰਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।" ਹਰਮਨ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਓਏ, ਕਿੱਥੇ ਚੱਲਿਆ ਏਂ ਪੁੱਤ? ਹੁਣ ਕੀ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਏਂ?" ਰਾਜਾ ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲਿਆ। ਰਾਜਾ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਹਰਮਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਡਿਗਰੀ ਦਿਖਾਈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਦੇਖ, ਮੈਂ ਪੜ੍ਹ-ਲਿਖ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।"
ਹਰਮਨ ਬੜੇ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ, "ਮੈਂ ਹੀ ਹੁਣ ਸਭ ਕੁਝ ਹਾਂ।" ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਆ ਗਈਆਂ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਹਰਮਨ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਅਨਪੜ੍ਹ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਹਰਮਨ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਦੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਾਗਜ਼ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਹੈ।" ਫਿਰ ਉਹਨੇ 10 ਸੌ (ਹਜ਼ਾਰ) ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੋਟ ਦਿਖਾਇਆ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ, "ਦੇਖ, ਇਹ ਨੋਟ ਵੀ ਕਾਗਜ਼ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਡਿਗਰੀ ਦੀ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੋਈ ਔਕਾਤ ਨਹੀਂ।"
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਹਰਮਨ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਇੱਕ ਚਪੇੜ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਉੱਪਰ ਹੱਸਣ ਲੱਗਾ। ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਆਇਆ, ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਆ ਗਈਆਂ। ਰਾਜਾ ਉੱਥੋਂ ਨੀਵੀਂ ਪਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ, ਪਰ ਉਹਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਫੈਸਲਾ ਸੀ।ਰਾਜਾ ਇਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ, ਹੁਣ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਣਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ। ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਹੁਣ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰਮਨ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਤੋੜਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਰੋਟੀ ਖਾਧੀ ਅਤੇ ਸੌਂ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਖਿਆਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਗੱਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ।ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਝੋਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਲੱਗਾ। ਉੱਥੇ ਉਹਦੀ ਮਾਂ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀ, "ਰਾਜੇ, ਕਿੱਥੇ ਚੱਲਿਆ ਏਂ?" ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਂਤ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੱਸ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, "ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਲੱਭਣ ਚੱਲਿਆ ਹਾਂ। ਜੇ ਮਿਲ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸਭ ਮੁਸਕਰਾਉਣਗੇ, ਜੇ ਨਾ ਮਿਲਿਆ ਤਾਂ ਫਿਰ ਮੇਰਾ ਸਿਵਾ ਹੀ ਉੱਠੇਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਰਾਜਾ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਚੱਪਲਾਂ ਨੂੰ ਲਾਹ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੱਸ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਬਾਬਾ ਬਰਫੀ (ਬੱਸ) ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਬੱਸ ਆਈ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਉਸ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਦੋ-ਤਿੰਨ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ-ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਰਹਿ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲੀ ਰੇੜ੍ਹੀ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, "ਬਾਈ, ਮੈਂ ਪਿੰਡੋਂ ਨਵਾਂ-ਨਵਾਂ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕੋਈ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ...?"ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲਾ ਭਾਈ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਘਰ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਰਾਜਾ ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲਾ ਬੋਲਿਆ, "ਬੱਸ ਕਰ ਪੁੱਤ, ਹੁਣ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰੇਂਗਾ? ਚੱਲ ਆ, ਹੁਣ ਰੋਟੀ-ਪਾਣੀ ਛਕੀਏ।"
ਰਾਜਾ ਬੋਲਿਆ, "ਨਹੀਂ ਬਾਈ, ਮੇਰੀ ਭੁੱਖ ਮਰ ਗਈ ਹੈ।" ਪਰ ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦੀ ਘਰਵਾਲੀ (ਔਰਤ) ਨੇ ਰਾਜੇ ਅੱਗੇ ਰੋਟੀ ਲਿਆ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲਾ ਬੋਲਿਆ, "ਕਿਤੇ ਵੀ ਰਹਿਣਾ ਹੋਵੇ, ਢਿੱਡ ਤਾਂ ਭਰਨਾ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।" ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਭੁੱਖਾ ਸੀ, ਉਹ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਲਈ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਰਾਜੇ ਨੇ ਰੋਟੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬੁਰਕੀ (ਟੁਕੜਾ) ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ, ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਹਿਣ ਲੱਗੇ।
ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, "ਪੁੱਤ, ਤੂੰ ਰੋ ਕਿਉਂ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?" ਰਾਜਾ ਬੋਲਿਆ, "ਬਾਈ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੇਬੇ (ਮਾਂ) ਦੀ ਯਾਦ ਆ ਗਈ।" ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲਾ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, "ਜੇ ਐਨੀ ਹੀ ਬੇਬੇ ਦੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿੰਡੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਹੈਂ?" ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ...ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲਾ ਬੋਲਿਆ, "ਇਸੇ ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਜੰਗਾਲ ਵੀ ਛੇਤੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੰਕਾਰ ਚੀਜ਼ ਹੀ ਅਜਿਹੀ ਹੈ। ਚੱਲ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਰੋਟੀ ਖਾ।" ਰਾਜਾ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਲੱਗਾ। ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਾ ਬੋਲਿਆ, "ਭਾਜੀ, ਇੱਕ ਅਹਿਸਾਨ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਹੋਰ ਕਰ ਦਿਓ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਤੇ ਕੰਮ ਲਵਾ ਦਿਓ। ਦੇਖੋ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੰਮ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹੈ।" ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲਾ ਭਾਈ ਬੋਲਿਆ, "ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਲੱਗ ਜਾ।" ਰਾਜਾ ਬੋਲਿਆ, "ਠੀਕ ਹੈ ਭਾਜੀ!" ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੇਰਾ ਨਾਂ ਕੀ ਹੈ?" ਰਾਜਾ ਬੋਲਿਆ, "ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਰਾਜਾ ਹੈ।" ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲਾ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, "ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਨਾਂ ਹੈ ਰਾਜਾ ਭਾਜੀ! ਚੱਲ ਹੁਣ ਸੌਂ ਜਾ, ਤੇਰਾ ਬਿਸਤਰਾ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।" ਰਾਜਾ ਜਾ ਕੇ ਸੌਂ ਗਿਆ।ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਭਾਈ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਜੇ ਪੁੱਤ, ਉੱਠ, ਸਵੇਰ ਦੇ ਪੰਜ ਵੱਜ ਗਏ ਹਨ।" ਰਾਜਾ ਫਟਾਫਟ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਝੋਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਪੀ-ਪੈੱਨ ਰੱਖ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮੰਡੀ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ ਅਤੇ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਸਬਜ਼ੀ ਖਰੀਦਣ ਲੱਗੇ। ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਖਰੀਦਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੇੜ੍ਹੀ 'ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਆਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਰੇੜ੍ਹੀ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਜਾਈਆਂ ਅਤੇ ਗਾਹਕਾਂ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲਾ ਭਾਈ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਦੇਖ ਰਾਜਾ ਪੁੱਤ, ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਇਹੀ ਤਰੀਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" ਰਾਜਾ ਬੋਲਿਆ, "ਠੀਕ ਹੈ ਭਾਜੀ।" ਫਿਰ ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲਾ ਭਾਈ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਰੇੜ੍ਹੀ 'ਤੇ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਲਈ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਰੋਟੀ ਵਾਲਾ (ਢਾਬੇ ਵਾਲਾ) ਆਇਆ। ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾਰ ਅਤੇ ਫੁਰਤੀਲਾ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਆਲੂ, ਗੋਭੀ, ਟਮਾਟਰ ਅਤੇ ਮਟਰ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।" ਰਾਜੇ ਨੇ ਸਾਰਾ ਸਾਮਾਨ ਫਟਾਫਟ ਤੋਲ ਕੇ ਉਸ ਰੋਟੀ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਰੇੜ੍ਹੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸਬਜ਼ੀ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਿਕ ਗਈ। ਰਾਜਾ ਇਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ...ਉਸਨੇ ਸਬਜ਼ੀ ਦੇ ਬਦਲੇ 300 ਰੁਪਏ ਦਿੱਤੇ। ਰੋਟੀ ਵਾਲਾ (ਢਾਬੇ ਵਾਲਾ) ਰਾਜੇ ਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਫੁਰਤੀ ਦੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਬੋਲਿਆ, "ਤੂੰ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਪੜ੍ਹਿਆ-ਲਿਖਿਆ ਲੱਗਦਾ ਏਂ। ਇਹ ਸਬਜ਼ੀ ਦੀ ਰੇੜ੍ਹੀ 'ਤੇ ਕੀ ਕਰਦਾ ਪਿਆ ਏਂ?" ਰਾਜਾ ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲਿਆ, ਬਸ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ। ਰੋਟੀ ਵਾਲਾ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਸਬਜ਼ੀ ਲੈ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਅਜੇ ਇਹ ਸਭ ਸੋਚ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਆਦਮੀ ਆਇਆ।
ਉਸ ਅਮੀਰ ਆਦਮੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸਬਜ਼ੀ ਦੀ ਰੇੜ੍ਹੀ 'ਤੇ ਗਾਹਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਹੁਨਰ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ 'ਤੇ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਆਹ ਲੈ ਮੇਰਾ ਕਾਰਡ, ਜੇ ਮਨ ਬਣੇ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਵੀਂ।" ਅਮੀਰ ਆਦਮੀ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉੱਥੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਰਾਜਾ ਹਾਲੇ ਕਾਰਡ ਦੇਖ ਕੇ ਸੋਚਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲਾ ਭਾਈ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੋਟੀ ਦਾ ਡੱਬਾ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ, "ਆ ਲੈ ਰਾਜੇ, ਰੋਟੀ ਖਾ ਲੈ। ਕੋਈ ਗਾਹਕ ਆਇਆ ਸੀ?" ਰਾਜਾ ਬੋਲਿਆ, "ਹਾਂ ਭਾਜੀ, ਇੱਕ ਰੋਟੀ ਵਾਲਾ ਆਇਆ ਸੀ। ਆਹ ਲਓ 300 ਰੁਪਏ।" ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲਾ ਭਾਈ ਬੋਲਿਆ, "ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ, ਚੱਲ ਹੁਣ ਰੋਟੀ ਖਾ ਲੈ।" ਰਾਜਾ ਬੈਠ ਕੇ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਲੱਗਾ, ਪਰ ਉਹਦੇ ਖਿਆਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਲੇ ਵੀ ਉਸ ਅਮੀਰ ਆਦਮੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।ਰਾਜਾ ਹਾਲੇ ਸੋਚਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਭਾਈ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ ਰਾਜੇ ਪੁੱਤ, ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਗੰਭੀਰ ਕਿਉਂ ਹੋ ਗਿਆ ਏਂ?" ਰਾਜੇ ਨੇ ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ (ਕਿ ਉਸ ਅਮੀਰ ਆਦਮੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ)। ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲਾ ਭਾਈ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ, "ਇਹ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਗੱਲ ਹੈ! ਤੂੰ ਕੱਲ੍ਹ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇ, ਸਬਜ਼ੀ ਦੀ ਰੇੜ੍ਹੀ ਦਾ ਕੀ ਹੈ, ਇਹ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਵੀ ਸਾਂਭ ਲਵਾਂਗਾ।" ਰਾਜਾ ਬੋਲਿਆ, "ਠੀਕ ਹੈ ਭਾਜੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਲੱਗਾ। ਦੇਖਦੇ ਹੀ ਦੇਖਦੇ ਸ਼ਾਮ ਪੈ ਗਈ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਸਾਮਾਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ (ਕਮਰੇ) ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਰਾਤ ਦੀ ਰੋਟੀ ਖਾਧੀ ਅਤੇ ਸੌਂ ਗਏ।ਦਿਨ-5" (ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ)
ਰਾਜਾ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਝੋਲੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਕੱਪੜੇ ਲੱਭਣ ਲੱਗਾ, ਪਰ ਉਸ ਕੋਲ ਕੋਈ ਵੀ ਚੰਗੇ ਕੱਪੜੇ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲਾ ਭਾਈ ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਅਲਮਾਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੋਹਣੇ ਨਵੇਂ ਕੱਪੜੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲੱਗਾ। ਪਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਹ ਕੱਪੜੇ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਭਾਈ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਉਹ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਰਾਜਾ ਮੰਨ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਉਹ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਲਏ। ਹੁਣ ਰਾਜਾ ਬਿਲਕੁਲ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਉਹ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਭਾਈ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂ ਆ ਗਏ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਭਾਈ ਦੇ ਪੈਰ ਛੂਹ ਕੇ ਅਸੀਸ ਲਈ ਅਤੇ ਘਰ ਤੋਂ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਬੱਸ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕੰਪਨੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਹ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਇਮਾਰਤ ਦੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸਨੇ ਦੇਖਿਆ...ਜੋ ਉਸ ਅਮੀਰ ਆਦਮੀ ਨੇ ਕਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਉਹਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਰੋਟੀ ਖਾ ਕੇ ਸੌਂ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ (ਅਗਲੇ ਦਿਨ) ਉਹ ਅਮੀਰ ਆਦਮੀ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਉਹ ਰਾਜੇ ਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆ। ਚੱਲ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉੱਥੇ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ।" ਰਾਜਾ ਉਹਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਪਿਆ।
ਉਹ ਅਮੀਰ ਆਦਮੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ (ਕੇਬਿਨ) ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹਨੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਸਮਝਾ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਆਹ ਲੈ ਤੇਰੀ ਪਹਿਲੀ ਕਮਾਈ (ਐਡਵਾਂਸ)।" ਅਮੀਰ ਆਦਮੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸੌ ਦਾ ਨੋਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ, "ਚੱਲ, ਬਾਕੀ ਕੰਮ ਤੂੰ ਦੇਖ ਲਵੀਂ, ਮੈਂ ਚੱਲਦਾ ਹਾਂ।" ਅਮੀਰ ਆਦਮੀ ਉੱਥੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਉਸ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕੰਮ ਸਮਝਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸਮਝ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਜੁੱਟ ਗਿਆ। ਅਗਲੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੂਰੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਉਸ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲ...
ਲੇਖਕ: ਉਸਮਾਨ
ਰਾਜਾ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਹੁਣ ਉਸਦੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਇੱਕ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸੁਪਨੇ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲਏ ਸਨ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਉਹ ਹਰ ਦਿਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਦਫ਼ਤਰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ, ਆਪਣੀ ਟਾਈ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕੁਰਸੀ 'ਤੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ।
ਅਜੇ ਉਸਨੂੰ ਬੈਠਿਆਂ ਕੁਝ ਮਿੰਟ ਹੀ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਉਸਦੇ ਕੇਬਿਨ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ। ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਨੇ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮੰਗੀ ਅਤੇ ਉਹ ਅੰਦਰ ਆ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੀ ਪਛਾਣ ਗਿਆ—ਇਹ ਤਾਂ ਉਹੀ ਹਰਮਨ ਸੀ! ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬੈਠਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਹਰਮਨ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਬੋਲਿਆ, "ਦੱਸੋ ਜੀ, ਕੀ ਕੰਮ ਹੈ?" ਹਰਮਨ ਹਾਲੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿ ਰਾਜਾ ਬੋਲਿਆ, "ਤੂੰ ਹਰਮਨ ਹੈਂ ਨਾ?" ਹਰਮਨ ਬੋਲਿਆ, "ਹਾਂਜੀ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਉਹ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਰਮਨ ਬੋਲਿਆ, "ਰਾਜਾ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦੇ। ਤੇਰੀ ਇਸੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਦੋਸਤੀ ਨੇ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਗਲਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।" ਰਾਜਾ ਬੋਲਿਆ, "ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੇਰੇ ਵੀਰ, ਜੋ ਹੋਇਆ ਸੋ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।" ਰਾਜੇ ਨੇ ਹਰਮਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਸਭ ਦਾ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰੱਬ ਆਪਣੀ ਆਈ 'ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਮੀਰ ਨੂੰ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਹਰਮਨ ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ 'ਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਹਰਮਨ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਫਿਰ ਤੋਂ ਪੱਕੀ ਹੋ ਗਈ।ਕਦੇ ਵੀ ਇਹ ਨਾ ਸਮਝੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਮੀਰ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਹੀ ਰਹੋਗੇ। ਜਦੋਂ ਰੱਬ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਾਜੇ ਦਾ ਤਖ਼ਤ ਪਲਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਮੀਰੀ ਚੀਜ਼ ਹੀ ਅਜਿਹੀ ਹੈ।"
ਲੇਖਕ ➔ ਉਸਮਾਨ
