ਸ਼ੁਰੂਆਤ
ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ, ਜੋ ਇਸ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸਫ਼ਰ 'ਤੇ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਰੂਹ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ 20 ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣਾ ਹੈ। ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਦਿਓਗੇ। ਆਓ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ—"ਸਫ਼ਰ ਰੂਹ ਦਾ"।
ਭਾਗ - 1
ਸਾਡੇ ਨਾਵਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਸਮਰ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਮੀਰ ਘਰ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਸੀ, ਪਰ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇਖ਼ੋਰ ਸੀ। ਉਹ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਦੋਸਤ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਬਸ ਰੋਜ਼ ਸਕੂਲ ਆਉਣਾ, ਚੁੱਪਚਾਪ ਪੜ੍ਹਨਾ-ਲਿਖਣਾ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਘਰ ਚਲੇ ਜਾਣਾ ਹੀ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੀ।
ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਪੇਪਰ ਹੋਏ। ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਪੇਪਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸਦੇ 2-3 ਨੰਬਰ ਘੱਟ ਆਏ। ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਝਿੜਕਿਆ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਹਿ ਕੇ ਗਏ ਕਿ "ਮੈਂ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਘਰ ਸਭ ਕੁਝ ਸਹੀ ਕਰਕੇ ਹੀ ਆਵਾਂਗਾ।" ਪਰ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਪਾਪਾ ਦੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਮੰਮੀ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਮਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਉਸਦੇ ਨਾਨਕੇ ਪਿੰਡ ਲੈ ਗਈ। ਪਿਤਾ ਦੇ ਜਾਣ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸਮਰ ਬਹੁਤ ਰੋਇਆ ਅਤੇ ਰੋਂਦਾ-ਰੋਂਦਾ ਹੀ ਸੌਂ ਗਿਆ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਉਸਦੀ ਨਾਨੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਠਾਇਆ ਅਤੇ ਲਿਆ ਕੇ ਉਸਦੀ ਮੰਮੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਖੁਸ਼ਬੂ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਰ ਸਮਰ ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਗੁੱਸਾ ਝਲਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਕਹੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।
ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਨਾਨੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਿੱਧਰ ਚੱਲਿਆ ਤੂੰ ਹੁਣ? ਬਾਹਰ ਚੱਲਿਆ ਏਂ? ਕਿਉਂ, ਅੱਜ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ?"
ਸਮਰ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਅੱਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ!"
ਜਾਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਉਸ ਨੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ, "ਭਾਵੇਂ ਜੋ ਮਰਜ਼ੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਰੋਜ਼-ਰੋਜ਼ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ।"
ਉਸ ਦੀ ਮੰਮੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਬੋਲੀ, "ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਤਰੀਕਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ?" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਮੇ ਨੇ ਸਮਰ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਇੱਕ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਚਪੇੜ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ ਸੜਕ ਵੱਲ ਘਸੀਟਣ ਲੱਗਾ।
ਪਰ ਸਮਰ ਦੇ ਅੰਦਰਲਾ ਗੁੱਸਾ ਅਤੇ ਅਣਖ ਜਾਗ ਪਈ। ਉਹ ਇੱਕ ਝਟਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਛਡਾ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਉੱਥੇ ਹੀ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਥੋਂ ਦੂਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਪਿੱਛੇ ਦੇਖੇ ਬੱਸ ਚੱਲਦਾ ਗਿਆ... ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਅਣਜਾਣ ਰਾਹ 'ਤੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਹਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਬਿਲਕੁਲ ਨਵਾਂ ਅਹਿਸਾਸ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣਾ ਸੀ।ਭਾਗ - 2
ਉੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਸਮਰ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਇੱਕ ਮੁੰਡੇ ਕੋਲ ਬੈਠ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਬਾਈ, ਪੀਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ?"
ਉਸ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਹਾਂਜੀ ਬਾਈ, ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ।"
ਸਮਰ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ?"
ਉਸ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਹਾਮੀ ਭਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਹਾਂਜੀ, ਬਿਲਕੁਲ।" ਅਤੇ ਉਹ ਸਮਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਸਮਰ ਨੂੰ ਹੱਥ-ਮੂੰਹ ਧੋਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਉਸ ਲਈ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ।
ਉਸ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਮੁਸਕੁਰਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਦੱਸਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਉਸਮਾਨ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ?"
ਸਮਰ ਬੋਲਿਆ, "ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਸਮਰ ਹੈ।"
ਉਸਮਾਨ ਨੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਚੰਗੇ (ਸ਼ਹਿਰੀ) ਘਰ ਦੇ ਲੱਗਦੇ ਹੋ, ਫਿਰ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹੋ?"
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਮਰ ਨੇ ਉਸਮਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਹੱਡਬੀਤੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ। ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਮਾਨ ਨੇ ਹੌਸਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਭਰਾ, ਰੱਬ ਸਭ ਠੀਕ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਸਫ਼ਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਕੀ ਮੈਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਇਸ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਸਾਥੀ ਬਣ ਕੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਆ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?"
ਸਮਰ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹਾਂ, ਬਿਲਕੁਲ ਆ ਸਕਦੇ ਹੋ।"
ਇਹ ਤੈਅ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਰੋਟੀ ਖਾਧੀ ਅਤੇ ਸੌਂ ਗਏ। ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਉੱਠ ਕੇ ਉਸਮਾਨ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਇੱਕ ਝੋਲੇ (ਥੈਲੇ) ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਸਫ਼ਰ 'ਤੇ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਹੁਣ ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਅਗਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵੱਲ ਵਧਣ ਲੱਗੇ। ਅਗਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਿਆਂ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਦੋ ਹੋਰ ਮੁੰਡੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ।
ਹੁਣ ਉਹ ਦੋ ਤੋਂ ਚਾਰ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਸਮਰ, ਉਸਮਾਨ, ਰਾਹੁਲ ਅਤੇ ਉਜੈਰ—ਇਹ ਚਾਰੇ ਜਾਣੇ ਹੁਣ ਇਸ ਅਣਜਾਣ ਸਫ਼ਰ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਨਿਕਲ ਪਏ ਸਨ, ਜੋ ਸਿੱਧਾ ਰੂਹ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਚਲਦਿਆਂ-ਚਲਦਿਆਂ ਇਹ ਚਾਰੇ ਜਾਣੇ ਇੱਕ ਦਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਰੁਕੇ। ਹੁਣ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਰਾਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਕ ਬਿਲਕੁਲ ਨਵੇਂ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਤੁਰ ਪਏ ਸਨ।
ਇੱਥੇ ਹੀ ਇਹ ਭਾਗ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਭਾਗ - 3
ਉਹ ਚਾਰੇ ਜਾਣੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦਿਆਂ-ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਦਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਸਮਰ ਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਆਓ, ਆਪਾਂ ਇਸ ਦਰਗਾਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚੱਲੀਏ।" ਉਹ ਚਾਰੇ ਜਾਣੇ ਦਰਗਾਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰੱਬ ਅੱਗੇ ਆਪਣੇ ਸਫ਼ਰ ਲਈ ਦੁਆ (ਮੰਗਣ) ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਦੁਆ ਮੰਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉੱਥੇ ਕਾਲੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਬਾਬਾ ਜੀ (ਫ਼ਕੀਰ) ਬੈਠੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਪਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਘੜਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਬਾਬਾ ਜੀ ਇਹਨਾਂ ਚਾਰਾਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਮੁਸਕੁਰਾ ਪਏ ਅਤੇ ਬੋਲੇ, "ਆਓ, ਸੱਜਣੋ! ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਲੰਬੇ ਸਫ਼ਰ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋ।" ਫਿਰ ਉਹ ਬਾਬਾ ਜੀ ਇਹਨਾਂ ਚਾਰਾਂ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਹੱਸਣ ਲੱਗੇ।
ਉਹਨਾਂ ਫ਼ਕੀਰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸਮਾਨ ਨੇ ਇਹ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਨਜ਼ਮ (ਸ਼ਾਇਰੀ) ਬੋਲੀ:
ਜੇ ਤੂੰ ਰੱਬ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰਨਾ ਤਾਂ,
ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛਾਲੇ ਅਤੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਰਵਾਨੀ ਰੱਖ।
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਫ਼ਕੀਰ ਬਾਬਾ ਉੱਥੋਂ ਜਾਣ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਚਾਰਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਹੋ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਬਾਬਾ ਜੀ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰੱਖ ਲਵੋ।"
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਬੋਲੇ, "ਇਹ ਦਿਲ ਦੇ ਸੌਦੇ ਨੇ, ਇਹ ਇੰਨੀ ਛੇਤੀ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ।"
ਉਸ ਫ਼ਕੀਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਚਾਰੇ ਜਾਣੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਰਸਤੇ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ।ਭਾਗ - 4
ਹੁਣ ਉਹ ਪੰਜ ਜਾਣੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਫ਼ਕੀਰ ਸਾਹਿਬ ਉਹਨਾਂ ਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਰਹੱਸਮਈ ਰਸਤੇ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਰਾਹ ਫੜਿਆ, ਤਾਂ ਸਮਰ ਬੋਲਿਆ, "ਦੱਸੋ ਬਾਈ, ਤੁਹਾਡੀ ਅਸਲੀਅਤ ਕੀ ਹੈ?"
ਫ਼ਕੀਰ ਨੇ ਮੁਸਕੁਰਾ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਅਸਲੀਅਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਹ ਤਾਂ ਬੱਸ ਰੱਬ ਦੇ ਬੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ।"
ਫ਼ਕੀਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇਖੇ ਸਿੱਧੇ ਚੱਲਦੇ ਗਏ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦੇਰ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਰੁਕ ਗਏ। ਫ਼ਕੀਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਝੋਲਾ ਲਾਹ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਰੱਖ ਕੇ ਸੌਂ ਗਿਆ। ਉਹ ਚਾਰੇ ਮੁੰਡੇ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਸੌਂ ਗਏ।
ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸੰਗਤ (ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠ) ਆਈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫ਼ਕੀਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ। ਉਹ ਸੰਗਤ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸਾਮਾਨ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਸੀ। ਫ਼ਕੀਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰਾ ਖਾਣਾ ਉਹਨਾਂ ਚਾਰਾਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।
ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਫ਼ਕੀਰ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ, "ਚਲੋ, ਹੁਣ ਆਪਾਂ ਚੱਲੀਏ। ਸਾਨੂੰ ਅਜੇ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਜਾਣਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਉੱਥੋਂ ਤੁਰ ਪਏ। ਉਹ ਚੱਲਦੇ ਗਏ, ਚੱਲਦੇ ਗਏ ਅਤੇ ਚੱਲਦਿਆਂ-ਚੱਲਦਿਆਂ ਸ਼ਾਮ ਹੋ ਗਈ।
ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਵੇਲੇ ਉਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਫ਼ਕੀਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਤੂੰ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਂ ਜਾਣਦਾ ਏਂ?"
ਸਮਰ ਬੋਲਿਆ, "ਨਹੀਂ ਫ਼ਕੀਰ ਜੀ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।"
ਫ਼ਕੀਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇਹ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਮਾਣ-ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਮਿਲਣਸਾਰ ਹਨ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਤੋਂ 12 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਮੁੰਡਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੋ ਕੇ ਅਜਿਹੀ ਕਮਾਈ (ਨਾਮ) ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਉਹਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਰਹਿ ਜਾਣਗੇ।"
ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ 'ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ' ਹੈ। ਸਮਰ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬੀਤੇ ਹੋਏ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਆ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਦਰਗਾਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ।ਭਾਗ - 5 (ਆਖਰੀ ਭਾਗ)
ਉਹ ਸਾਰੇ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਫ਼ਕੀਰ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਛੱਲੇ (ਮੁੰਦਰੀਆਂ) ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਛੱਲੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਆਓ, ਹੁਣ ਆਪਾਂ ਚੱਲੀਏ।" ਹੁਣ ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲੱਗੇ। ਫ਼ਕੀਰ ਨੇ ਸਮਰ ਦੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲਿਆ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ।
ਚੱਲਦੇ-ਚੱਲਦੇ ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਜਿੱਥੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਸਿਰਫ਼ ਰੇਤ ਹੀ ਰੇਤ (ਮਾਰੂਥਲ) ਸੀ। ਫ਼ਕੀਰ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸਮਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਫ਼ਕੀਰ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਕੀ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹੋ?"
ਫ਼ਕੀਰ ਬੋਲਿਆ, "ਮੇਰਾ ਰੱਬ ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਉਸ ਨੇ ਸਮਰ ਦੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਪਰ ਤੂੰ ਰੋਣਾ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਇਸੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਰਹਿਣਾ।"
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਫ਼ਕੀਰ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਸਮਰ ਨੂੰ ਗਲ਼ ਨਾਲ ਲਗਾ ਲਿਆ। ਸਮਰ ਕੁਝ ਬੋਲਣ ਹੀ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿ ਫ਼ਕੀਰ ਉੱਥੋਂ ਚਲਿਆ ਗਿਆ (ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ) ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਂਗ ਉਸ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਲ ਗਿਆ।
ਸਮਰ ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ "ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਰੋਵਾਂਗਾ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਸਫ਼ਰ 'ਤੇ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਅੱਗੇ ਤੁਰ ਪਿਆ।
ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਰੱਬ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਕਿੱਥੇ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਇਹ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
