ભાગ ૩ — પપ્પાની અપેક્ષાઓ
મિહિરે વિચાર્યું હતું કે ઘરમાં વાતાવરણ હવે થોડું હળવું બનશે.
પણ જિંદગીમાં કેટલીક શાંતિઓ માત્ર તોફાન પહેલાં આવે છે.
એ દિવસ પણ સામાન્ય રીતે શરૂ થયો.
સવારની ચા, નાસ્તો, ઓફિસની ઉતાવળ અને ઘરની નાની-મોટી વાતો.
મિહિર ઓફિસ જવા નીકળતો હતો ત્યારે પપ્પાએ પાછળથી કહ્યું,
“મિહિર, આજે સાંજે વહેલો આવજે.”
મિહિર અટકી ગયો.
“કેમ પપ્પા?”
“મારે તારી સાથે થોડી અગત્યની વાત કરવી છે.”
“કઈ વાત?”
“તું ઘરે આવીશ ત્યારે કરીશું.”
મિહિરે પપ્પાના ચહેરા તરફ જોયું.
ચહેરા પર ગંભીરતા હતી.
“બરાબર.”
⸻
આખો દિવસ મિહિરના મનમાં પપ્પાની વાત ફરતી રહી.
શું થયું હશે?
કોઈ પૈસાની વાત?
ઘરનું કંઈ કામ?
મમ્મીની તબિયત?
કે પછી કોઈ જૂની વાત?
સાંજે ઓફિસમાં કામ પૂરું કરીને મિહિર સમયસર નીકળ્યો.
રસ્તામાં હર્ષનો ફોન આવ્યો.
“આજે સાંજે ચા પીવા આવ.”
“આજે નહીં યાર.”
“કેમ?”
“પપ્પાએ ઘરે બોલાવ્યો છે.”
“બધું ઠીક છે?”
“ખબર નથી.”
“કંઈ હોય તો મને ફોન કરજે.”
“હા.”
ફોન મૂકીને મિહિર ઘરે પહોંચ્યો.
પપ્પા બાલ્કનીમાં ખુરશી પર બેઠા હતા.
મિહિર તેમની સામે જઈને બેઠો.
“બોલો પપ્પા.”
પપ્પાએ તરત કંઈ કહ્યું નહીં.
થોડીવાર પછી તેમણે પૂછ્યું,
“તું ખુશ છે?”
મિહિરને આ સવાલની અપેક્ષા નહોતી.
“હા.”
પપ્પા હસ્યા.
“ખરેખર?”
મિહિર ચૂપ.
“બેટા, ખોટું બોલવાનું શીખ્યો ક્યાંથી?”
મિહિર નીચે જોવા લાગ્યો.
પપ્પાએ ધીમેથી કહ્યું,
“હું તને છેલ્લા ઘણા સમયથી જોઈ રહ્યો છું.”
“શું?”
“તું હસે છે, પણ ખુશ નથી. તું બધાની વાત સાંભળે છે, પણ તારી વાત કોઈ સાંભળતું નથી.”
મિહિરના ગળામાં કંઈક અટવાયું.
“પપ્પા…”
“મને ખબર છે કે તું ઘર માટે ઘણું કરે છે.”
થોડી ક્ષણ રોકાઈને પપ્પાએ કહ્યું,
“પણ કદાચ તને લાગે છે કે હું તારી પાસેથી બહુ અપેક્ષા રાખું છું.”
મિહિરે પહેલીવાર પપ્પાની આંખોમાં સીધું જોયું.
“હા.”
પપ્પા થોડા સમય સુધી મૌન રહ્યા.
પછી તેમણે અંદર જઈને એક જૂનું લોખંડનું બોક્સ લાવ્યું.
બોક્સ પર ધૂળ ચડેલી હતી.
“આ શું છે?”
“તારી મમ્મીને પણ ખબર નથી કે આમાં શું છે.”
પપ્પાએ બોક્સ ખોલ્યું.
અંદર જૂના કાગળો, થોડા ફોટા અને એક નાની ડાયરી હતી.
પપ્પાએ ડાયરી મિહિરના હાથમાં આપી.
“વાંચ.”
મિહિરે પહેલું પાનું ખોલ્યું.
ઉપર તારીખ હતી—
12 જૂન, 1998.
નીચે લખેલું હતું—
“આજે મિહિરનો જન્મ થયો. ડૉક્ટરે કહ્યું કે દીકરો તંદુરસ્ત છે. મેં એને પહેલીવાર હાથમાં લીધો ત્યારે મને લાગ્યું કે હવે મારી જિંદગી પૂરીથઈ નથી… હવે તો શરૂ થઈ છે.”
મિહિરના હાથ ધ્રૂજવા લાગ્યા.
એ આગળ વાંચવા લાગ્યો.
“હું ગરીબ છું, પણ મારા દીકરાને મારી જેમ પૈસાની તંગી ન પડે. એને જે બનવું હોય એ બનવા દઈશ.”
આગળનું પાનું.
“આજે મિહિરને સ્કૂલમાં એડમિશન અપાવ્યું. ફી ભરવા માટે મારી ઘડિયાળ વેચી.”
મિહિર અટકી ગયો.
“પપ્પા…”
પપ્પાએ કંઈ કહ્યું નહીં.
મિહિરે આગળ વાંચ્યું.
“મિહિરને આજે નવા શૂઝ જોઈએ હતા. પગારમાં હજી દસ દિવસ બાકી છે. પણ બાળકના ચહેરા પરની ખુશી પૈસાથી મોટી છે.”
પાનાં પાછળ પાનાં.
ક્યાંક સ્કૂલની ફી.
ક્યાંક મિહિરની કોલેજ.
ક્યાંક બીમાર મમ્મીની દવા.
ક્યાંક પપ્પાના પોતાના અધૂરા ખર્ચ.
દરેક પાનામાં એક જ નામ હતું—
મિહિર.
છેલ્લા પાનામાં લખેલું હતું—
“મારો દીકરો મોટો થઈ ગયો છે. હવે મને એની પાસેથી કશું નથી જોઈએ. બસ એટલું જ કે એ ક્યારેય એવું ન માને કે એ એકલો છે.”
મિહિરની આંખોમાંથી આંસુ વહેવા લાગ્યા.
“પપ્પા, તમે મને આ બધું ક્યારેય કહ્યું કેમ નહીં?”
પપ્પા હળવેથી હસ્યા.
“બાપ પોતાના ત્યાગનો હિસાબ દીકરા પાસે થોડો માંગે?”
“પણ હું…”
“તને ખબર હતી કે હું તારી પાસેથી ઘણી અપેક્ષા રાખું છું.”
મિહિર ચૂપ.
પપ્પાએ કહ્યું,
“પણ મારી અપેક્ષા પૈસાની નહોતી.”
“તો?”
“મારે તું માણસ બનીને રહે એ જોઈએ છે.”
મિહિર તેમની સામે જોઈ રહ્યો.
“તને લાગતું હશે કે હું તને ઘર માટે, મમ્મી માટે, મારા માટે દોડાવું છું.”
“હા.”
“પણ સત્ય એ છે કે જ્યારે હું તને દોડતો જોઉં છું ને… મને ડર લાગે છે.”
“કઈ વાતનો?”
“કે ક્યાંક તું પણ મારી જેમ આખી જિંદગી પરિવાર માટે દોડતો રહીશ અને એક દિવસ પાછળ જોઈશ તો સમજાશે કે તું પોતે ક્યાં હતો એ જ ખબર નથી.”
મિહિર એકદમ સ્થિર થઈ ગયો.
પપ્પાના શબ્દોમાં વર્ષોની થાકેલી જિંદગી હતી.
⸻
થોડીવાર પછી પપ્પાએ બીજી વાત કહી.
“મારે તને એક વાત કહેવી છે.”
“હા.”
“હું ઘણીવાર તારી સામે કડક બની જાઉં છું.”
“મને ખબર છે.”
“ક્યારેક લાગે છે કે તું મારી વાત માનતો નથી.”
“એ પણ સાચું છે.”
પપ્પા હસ્યા.
“પણ કદાચ મને ડર છે.”
“તમને?”
“હા.”
“શાનો?”
“જ્યારે તું નાનો હતો ત્યારે મને ડર હતો કે તને દુનિયા દુઃખ આપશે.”
પપ્પાએ ઊંડો શ્વાસ લીધો.
“હવે તું મોટો થયો છે ત્યારે મને ડર છે કે દુનિયાની અપેક્ષાઓ તને અંદરથી તોડી ન નાખે.”
મિહિરની આંખો ફરી ભીની થઈ.
એ પપ્પાના પગ પાસે બેસી ગયો.
“પપ્પા… મેં તમને ક્યારેય સમજ્યા જ નહીં.”
પપ્પાએ તરત એને ઊભો કર્યો.
“ના બેટા.”
“પણ મેં…”
“દીકરો બાપને મોડો સમજે તો ચાલે. બસ એક દિવસ સમજે એ પૂરતું છે.”
⸻
એ જ સમયે અંદરથી નિશાનો અવાજ આવ્યો.
“મિહિર?”
મિહિર બાલ્કનીમાંથી અંદર આવ્યો.
નિશાએ એની આંખો જોઈ.
“તું રડ્યો?”
મિહિરે કંઈ કહ્યું નહીં.
પપ્પા પણ અંદર આવ્યા.
નિશાએ પપ્પાની તરફ જોયું.
પપ્પાએ કહ્યું,
“આજે મેં એને મારી જૂની ડાયરી બતાવી.”
નિશા થોડી આશ્ચર્યચકિત થઈ.
“કઈ ડાયરી?”
મિહિરે ડાયરી એની સામે મૂકી.
નિશાએ થોડાં પાનાં વાંચ્યાં.
એની આંખોમાં પણ પાણી આવી ગયું.
“મિહિર…”
“હું અહીં છું.”
“મને ખબર જ નહોતી કે પપ્પાએ તારા માટે આટલું બધું…”
પપ્પાએ તરત કહ્યું,
“વહુ, બાપે દીકરા માટે કરેલું ગણાય નહીં.”
નિશા ધીમેથી બોલી,
“અને પત્ની પતિ માટે કરે એ પણ?”
પપ્પાએ તેની તરફ જોયું.
નિશા હસીને બોલી,
“મને લાગે છે આપણે બંને મિહિરને પોતાની રીતે બચાવવા માગીએ છીએ.”
મમ્મી પણ ત્યાં આવી ગઈ.
“શું થયું?”
નિશાએ કહ્યું,
“મમ્મી, આજે આપણો મિહિર સમજાયો.”
મમ્મીએ મિહિરના માથા પર હાથ ફેરવ્યો.
“મારો દીકરો તો મને હંમેશા સમજાતો હતો.”
મિહિર હસ્યો.
ઘણા દિવસો પછી એ હાસ્ય સાચું હતું.
⸻
એ રાત્રે મિહિર પોતાના રૂમમાં ગયો.
નિશા એની બાજુમાં બેઠી.
“આજે કંઈક બદલાયું છે.”
મિહિરે પૂછ્યું,
“શું?”
“તું.”
“હું?”
“હા. આજે પહેલીવાર તું બધાને ખુશ કરવાની જગ્યાએ બધાને સમજવાનો પ્રયત્ન કરતો દેખાયો.”
મિહિર ધીમેથી હસ્યો.
“મને પણ લાગે છે.”
નિશાએ તેનો હાથ પકડ્યો.
“મારે તને એક વાત કહેવી છે.”
“કહે.”
“મને તારી મમ્મીથી ક્યારેય ઈર્ષ્યા નહોતી.”
મિહિર આશ્ચર્યથી તેની તરફ જોયું.
“તો?”
“મને ડર હતો કે તારા જીવનમાં મારી જગ્યા નાની થઈ જશે.”
મિહિર થોડો સમય ચૂપ રહ્યો.
પછી બોલ્યો,
“મારી જિંદગીમાં કોઈની જગ્યા ઓછી કે વધારે નથી. દરેકની જગ્યા અલગ છે.”
નિશાએ માથું તેના ખભા પર મૂકી દીધું.
“આ વાત તું પહેલાં કેમ નહોતો સમજ્યો?”
મિહિર હળવેથી બોલ્યો,
“કદાચ મને પણ કોઈએ સમજાવ્યું નહોતું.”
⸻
પણ એ રાત્રે જ્યારે બધું શાંત થઈ ગયું…
મિહિરને હર્ષનો મેસેજ આવ્યો.
“કાલે તારી સાથે ખૂબ અગત્યની વાત કરવી છે. મારા જીવનનો સૌથી મોટો નિર્ણય છે. તારી મદદ જોઈએ છે.”
મિહિરે મેસેજ વાંચ્યો.
ફોન બાજુમાં મૂક્યો.
એને ખબર નહોતી કે બીજા દિવસે હર્ષ જે વાત કરશે…
એ વાત મિહિરને ફરી એકવાર બે રસ્તાની વચ્ચે ઊભો કરી દેશે.
એક રસ્તો હતો—
પરિવારનો.
બીજો હતો—
વર્ષો જૂના મિત્રનો વિશ્વાસ.
અને આ વખતે…
બંનેમાંથી એકને પસંદ કરવું સરળ નહોતું.
