✨ પ્રકરણ ૪૬: ઇકો-ફ્રેન્ડલી બાપ્પાનું ભવ્ય આગમન, 'વેસ્ટમાંથી બેસ્ટ' મંડપ અને દિવ્ય મહાઆરતી!
દૈનિક ચબરાકિયાં:
"ભક્તિ એ દેખાડા કે પ્રદૂષણમાં નથી, પણ પ્રકૃતિના જતન અને પવિત્ર ભાવમાં છે! જ્યારે માટીમાંથી બનેલા વિઘ્નહર્તા કાગળ-લાકડાના ઇકો-ફ્રેન્ડલી મંડપમાં બિરાજે છે, ત્યારે પૃથ્વી અને પરમાત્મા બંને પ્રસન્ન થાય છે!
ભાદરવા સુદ ચોથ એટલે કે ગણેશ ચતુર્થીના મંગલ પર્વની આગલી સવારે આનંદનગર સોસાયટીમાં એક અનોખો ઉત્સાહ અને થનગનાટ જોવા મળતો હતો.
સોસાયટીના સિનિયર સિટિઝન ગ્રુપના વડા માણેક લાલ, સેક્રેટરી હિતેશ પટેલ, પ્રમુખ હર્ષિલ મહેતા, યુનિવર્સિટીના પ્રોફેસર **સૌરવ મુખર્જી અને 'આનંદ ગૅંગ'ના બાળકો—આર્નવ , અનાયા અને રુદ્ર (ટીનીયો) શહેરના પ્રખ્યાત પરંપરાગત માટીકામ કરતા મૂર્તિકારના વર્કશોપ પર પહોંચ્યા હતા.
બજારમાં પીઓપી (POP) અને ચમકતા કેમિકલ રંગોવાળી હજારો મૂર્તિઓ વેચાઈ રહી હતી, પણ આનંદનગરે પોતાના પર્યાવરણ સંકલ્પને વળગી રહેવાનું નક્કી કર્યું હતું.
મૂર્તિકાર રમેશભાઈએ કુદરતી લાલ માટી અને પવિત્ર શાડુ માટી (Shadu Clay) માંથી કંડારેલી અદ્ભુત, તેજસ્વી અને મનોહર ગણેશ પ્રતિમા બતાવી. મૂર્તિ પર માત્ર હળદર, કંકુ, ગેરુ અને કુદરતી ગુંદર-રંગોનો જ ઉપયોગ થયો હતો.
માણેક લાલે પોતાના ચશ્મા સરખા કર્યા અને મૂર્તિના ચરણ સ્પર્શ કરીને કહ્યું, "હિતેશ, જુઓ તો ખરા! આ શાડુ માટીની મૂર્તિમાં જે તેજ અને પવિત્રતા છે, તે પેલી કેમિકલવાળી પ્લાસ્ટિક જેવી મૂર્તિઓમાં ક્યાંથી મળે? આપણા બાપ્પા જ્યારે વિસર્જિત થશે ત્યારે જળચર જીવોને નુકસાન નહીં પહોંચાડે, પણ તુલસી ક્યારી અને ગાર્ડનની માટીમાં ભળીને નવું જીવન આપશે!"
પ્રોફેસર સૌરવ મુખર્જીએ આર્શવ અને અનાયાને સમજાવ્યું, "બાળકો! ગણેશજી પોતે પ્રકૃતિ અને પૃથ્વી તત્વના અધિપતિ છે. શાડુ માટીની મૂર્તિ પસંદ કરવી એ સાચી દેશભક્તિ અને પર્યાવરણ જાગૃતિ છે."
બાળકોએ ખુશીથી તાળીઓ પાડી અને ભક્તિભાવપૂર્વક શાડુ માટીના બાપ્પાની મૂર્તિ સોસાયટી માટે બુક કરાવી લીધી.
આ તરફ સોસાયટીના ક્લબ હાઉસમાં ઇવેન્ટ મેનેજર વિક્રમ શર્મા અને આર્ટિસ્ટ સુચરિતા મુખર્જીના નેતૃત્વ હેઠળ મંડપ સજાવટનું કામ પૂરજોશમાં ચાલી રહ્યું હતું.
આ વખતે આનંદનગરે ડેકોરેશન માટે કોઈ પ્લાસ્ટિક, થર્મોકોલ કે ફાઈબરનો ઉપયોગ ન કરવાનો કડક નિયમ બનાવ્યો હતો. થીમ રાખવામાં આવી હતી: "વેસ્ટમાંથી બેસ્ટ (Best out of Waste) ઇકો-ડેકોરેશન!"
સુચરિતા મુખર્જીએ સોસાયટીના ઘરોમાંથી નીકળેલા જૂના ન્યૂઝપેપર્સ, કાર્ડબોર્ડ બોક્સ, નાળિયેરના છોતરાં, વાંસની ટોપલીઓ અને રંગબેરંગી જૂની સાડીઓ ભેગી કરી હતી:
સ્ટેજનો મુખ્ય દરબાર જૂના પુઠ્ઠા અને વાંસની સળીઓમાંથી સુંદર કોતરણીવાળા મંદિર આકારે તૈયાર કરાયો.
બેકગ્રાઉન્ડમાં લાલ-પીળી સુતરાઉ સાડીઓના પડદા અને આસોપાલવ-ગલગોટાના તોરણો લહેરાવવામાં આવ્યા.
'આનંદ ગૅંગ'ના બાળકોએ જૂના ન્યૂઝપેપરમાંથી કલાત્મક મોદક, કાગળના કમળ અને દીવાઓ બનાવીને સ્ટેજની બંને બાજુ ગોઠવ્યા.
રોશની માટે ઓછી વીજળી વાપરતી ગરમ પીળી LED લાઈટ્સ અને માટીના કોડિયાં મૂકવામાં આવ્યા.
બપોર સુધીમાં તો ક્લબ હાઉસનો મંડપ કોઈ પ્રાચીન વૈદિક આશ્રમ જેવો દિવ્ય અને મનમોહક દેખાવા લાગ્યો! નિવૃત્ત એન્જિનિયર રૂસ્તમ દારૂવાલાએ પોતાની મૂંછો પર હાથ ફેરવતાં કહ્યું, "પરવરદિગાર! એક પણ રૂપિયો વેડફ્યા વગર કચરામાંથી આવો ભવ્ય મહેલ બનાવી દીધો, આને કહેવાય અસલી ઇજનેરી કમાલ!"
સાંજે ચાર વાગ્યે સોસાયટીના કમ્યુનિટી કિચન અને ફ્લેટોમાં ગણેશજીના અતિપ્રિય ભોગ—મોદક અને લાડુ બનાવવાની તૈયારીઓ શરૂ થઈ ગઈ.
સિનિયર મહિલા ગ્રુપના વસંતી બા, ભાવના બા, જાગૃતિ પટેલ, સોનાલીબેન, રેણુ દેશમુખ અને પરિઝાદ દારૂવાલા ક્લબ હાઉસના ડાઇનિંગ એરિયામાં એકઠા થયા હતા.
જાગૃતિ પટેલે મોદકનું પરફેક્ટ પ્લાનિંગ રજૂ કર્યું:
"બહેનો! બહારથી કોઈ માવા કે ભેળસેળવાળી મીઠાઈ નથી લાવવી. આપણે દરેક પરિવારે પોતપોતાના ઘરેથી શુદ્ધ સામગ્રીમાંથી મોદક બનાવવાના છે:
૧. વસંતી બા અને ભાવના બા બનાવશે: પરંપરાગત ઘઉંના લોટ અને ગોળના ચૂરમાના લાડુ.
૨. સુચરિતા મુખર્જી અને રેણુબેન બનાવશે: નાળિયેર અને કેસરવાળા ઉકાળેલા સ્ટીમ મોદક (ઉકડીચે મોદક).
૩. સોનાલીબેન અને પરિઝાદજી બનાવશે: કાજુ-બદામ અને ખજૂરના સુગર-ફ્રી ડ્રાયફ્રૂટ મોદક.
૪. બાળકો માટે ખાસ: ચોકલેટ અને તલ-ગોળના હેલ્ધી મોદક!"
તમામ મહિલાઓએ હોંશે-હોંશે જવાબદારીઓ વહેંચી લીધી. રસોડામાંથી ઘી, ઈલાયચી, જાયફળ અને કેસરની મઘમઘતી સુગંધથી આખું આનંદનગર મહેકી ઊઠ્યું.
સાંજે સાડા છ વાગ્યે આનંદનગર સોસાયટીના મુખ્ય ગેટ પાસે ઢોલ-ત્રાંસા, તાશા અને નગારાના તાલ ગૂંજી ઊઠ્યા.
શણગારેલી ખુલ્લી જીપમાં શાડુ માટીના ગણેશજીની મૂર્તિને લાવવામાં આવી. મૂર્તિ પર પીતાંબરી વસ્ત્ર અને માથે લાલ પાઘડી શોભતી હતી.
સોસાયટીના યુવાનો—રોહન દેશમુખ, આઈટી એન્જિનિયર દેવાંશ જોશી, વિક્રમ શર્માઅને પ્રમુખ હર્ષિલ મહેતા કેસરી ઝભ્ભા-લેંઘામાં ઢોલના તાલે નાચી રહ્યા હતા.
સોસાયટીની બહેનોએ ગેટથી લઈને ક્લબ હાઉસ સુધી અબીલ-ગુલાલની છાંટણા કરી અને કંકુ-ચોખાથી પગલાં પાડ્યા. આખી સોસાયટીના આકાશમાં એક જ નારો ગૂંજી રહ્યો હતો:
"ગણપતિ બાપ્પા મોરિયા, મંગલ મૂર્તિ મોરિયા!"
"ચાર દિવસના મહેમાન રે, મારા ગણપતિ રુડા!"
નાનો રુદ્ર, આર્શવ, અનાયા અને કાવ્યા હાથમાં ધ્વજ લઈને આગળ દોડી રહ્યા હતા. સોસાયટીના સિક્યોરિટી ગાર્ડ બાબુલાલ અને કચરાવાળા કેસાજી પણ આ શોભાયાત્રામાં હાથ જોડીને હર્ષોલ્લાસથી સામેલ થયા.
બાપ્પાની મૂર્તિને વાજતે-ગાજતે ક્લબ હાઉસના ઇકો-ફ્રેન્ડલી મંડપના મુખ્ય સિંહાસન પર બિરાજમાન કરવામાં આવી.
રાત્રે આઠ વાગ્યે સોસાયટીના ૧૫૦ ફ્લેટના તમામ પરિવારો—પુરુષો શ્વેત વસ્ત્રોમાં, મહિલાઓ પારંપરિક સાડીઓમાં અને બાળકો ઉત્સવના રંગે રંગાઈને ક્લબ હાઉસમાં ગોઠવાઈ ગયા.
દ્વારકાના વિદ્વાન ભટ્ટજી અને ભજનપ્રેમી મનોહર જોશીએ વૈદિક મંત્રોચ્ચાર સાથે પ્રાણપ્રતિષ્ઠા અને ષોડશોપચાર પૂજન શરૂ કર્યું:
"ૐ ગં ગણપતયે નમઃ... વક્રતુંડ મહાકાય સૂર્યકોટિ સમપ્રભ, નિર્વિઘ્નં કુરુ મે દેવ સર્વકાર્યેષુ સર્વદા..."
માણેક લાલ, વસંતી બા અને સેક્રેટરી હિતેશ પટેલના હસ્તે મંગલ દીપ પ્રજ્વલન કરવામાં આવ્યું.
ત્યારબાદ સોસાયટીના તમામ સભ્યોએ હાથમાં આરતીની થાળીઓ પકડી અને ક્લબ હાઉસમાં ૧૦૮ દીવાઓની રોશની વચ્ચે મહાઆરતી શરૂ થઈ:
"જય ગણેશ, જય ગણેશ, જય ગણેશ દેવા, માતા જાકી પાર્વતી, પિતા મહાદેવા..."
"સુખકર્તા દુઃખહર્તા વાર્તા વિઘ્નાચી..."
ઝાલર, ઘંટડી અને શંખના પવિત્ર અવાજથી આખું વાતાવરણ દિવ્ય ઊર્જાથી ભરાઈ ગયું. આરતી પૂરી થતાં જ સોસાયટીના બાળકોએ ઘરે-ઘરેથી બનેલા તાજા ગરમાગરમ મોદક, પંચામૃત અને સૂકામેવાનો પ્રસાદ સૌને વહેંચ્યો.
પૂજા પછી સોસાયટીના તમામ પાડોશીઓ એકબીજાને ગળે મળ્યા, ચરણ સ્પર્શ કરીને વડીલોના આશીર્વાદ લીધા અને ગણેશોત્સવની શુભકામનાઓ પાઠવી. જૂના મનભેદો ભૂલીને સૌ કોઈ બાપ્પાના રંગમાં રંગાઈ ગયા હતા. આનંદનગરનું ક્લબ હાઉસ આજે એક સાચા અને સ્નેહાળ પરિવારનું પ્રતીક બની ગયું હતું!
📝 માણેક લાલની ડાયરી (પ્રકરણનો અંત):
"જે ઉત્સવમાં પ્રકૃતિનું સન્માન હોય, હાથથી બનાવેલા સાદા ડેકોરેશનમાં પ્રેમ હોય અને ઘરના શુદ્ધ મોદકમાં ભક્તિ હોય, ત્યાં સાક્ષાત વિઘ્નહર્તા કાયમ માટે વાસ કરે છે! શાડુ માટીના બાપ્પાએ આજે આનંદનગરના દરેક ઘરમાં નવી આશા, સ્વાસ્થ્ય અને એકતાનું અમૃત રેડી દીધું છે. જ્યારે સોસાયટીના તમામ સભ્યો એક જ આરતીમાં જોડાય છે, ત્યારે સાબિત થાય છે કે પડોશી એ માત્ર દીવાલની પેલે પાર રહેતો માણસ નથી, પણ જીવનના સુખ-દુઃખનો સાચો સહભાગી છે. બાપ્પાના આશીર્વાદ હંમેશાં આનંદનગર પર વરસતા રહે, એ જ પ્રભુ ચરણે વિનંતી!"
