પ્રકરણ ૫૪: ભીની આંખે બાપ્પાની વિદાય, કૃત્રિમ કુંડમાં પર્યાવરણલક્ષી વિસર્જન અને "પુઢચ્યા વર્ષી લવકર યા!"
દૈનિક ચબરાકિયાં:
"જ્યારે આંગણે પધારેલા વહાલા અતિથિને વિદાય આપવાનો સમય આવે છે, ત્યારે ઢોલના અવાજ કરતાં હૃદયના ધબકારા વધુ ભારે થઈ જાય છે! માટીમાંથી પ્રગટેલા બાપ્પા જ્યારે સોસાયટીના જ કુંડમાં વિલીન થઈને તુલસીના ક્યારામાં ભળે છે, ત્યારે સમજાય છે કે સાચી ભક્તિ કુદરતને મેલી કરવામાં નહીં, પણ પવિત્રતા જાળવવામાં છે!"
નિર્મળ, ગુલાબી સવાર આનંદનગર સોસાયટી માટે અત્યંત ભાવુક અને સંવેદનશીલ વાતાવરણ લઈને આવી હતી. આજે ભાદરવા સુદ ચૌદશ એટલે કે અનંત ચતુર્દશીનો પાવન દિવસ હતો.
છેલ્લા દસ દિવસથી જે વિઘ્નહર્તા બાપ્પાના સાનિધ્યમાં આખી સોસાયટી એક કુટુંબ બનીને જીવતી હતી, તે દેવાધિદેવને આજે વિદાય આપવાની ઘડી આવી પહોંચી હતી.
સવારના સાત વાગ્યાથી જ ક્લબ હાઉસમાં ભક્તોની ભીડ ઉમટવા લાગી હતી. મંડપમાં અગરબત્તી અને તાજા ગુલાબ-ગલગોટાની સુગંધ વચ્ચે કેશવ ભટ્ટ, મનોહર જોશીએ ઉત્તરપૂજાની વિધિ શરૂ કરી.
આગળની હરોળમાં સિનિયર સિટિઝન વડા માણેક લાલ, વસંતી બા, રૂસ્તમ દારૂવાલા, પરિઝાદ દારૂવાલા, હિતેશ પટેલ,હર્ષિલ મહેતા, સૌરવ મુખર્જી, સંદીપ ચેટર્જી અને ઇમરાન ખાન હાથ જોડીને બેઠા હતા.
'આનંદ ગૅંગ'ના બાળકો—આર્શવ, અનાયા, રુદ્ર, આરવ અને સાયન્સ સ્ટુડન્ટ આન્યા પણ આજે શાંત હતા. રોજ ગ્રાઉન્ડમાં ધમાલ મચાવતા આ બાળકોના ચહેરા પર બાપ્પાના જવાની ગમગીની સ્પષ્ટ દેખાતી હતી.
નાના રુદ્રે માણેક લાલની આંગળી પકડીને પૂછ્યું, "માણેક દાદા, બાપ્પા આજે કેમ જતા રહે છે? એ આખું વર્ષ આપણી સોસાયટીમાં જ ન રહી શકે?"
માણેક લાલે રુદ્રના માથે સ્નેહથી હાથ ફેરવતાં કહ્યું, "બેટા, બાપ્પા તો કૈલાસના રાજા છે. એ દર વર્ષે આપણને પ્રેમ, એકતા અને સંસ્કાર શીખવવા માટે મહેમાન બનીને આવે છે. એ જાય છે માત્ર આવતા વર્ષે ફરી નવા ઉત્સાહ સાથે પાછા આવવા માટે!"
આનંદનગર સોસાયટીએ વર્ષોથી નક્કી કર્યું હતું કે નદી કે તળાવને પ્રદૂષિત કરવાને બદલે સોસાયટીના કમ્પાઉન્ડમાં જ વિસર્જન કરવું.
આ વખતે પણ સેન્ટ્રલ ગાર્ડન પાસે વિક્રમ શર્મા, રોહન દેશમુખ, દેવાંશ જોશી અને નસરીને મળીને એક મોટો કૃત્રિમ જળકુંડ તૈયાર કર્યો હતો.
કુંડને ગંગાજળ, નર્મદાજળ, ગુલાબની પાંખડીઓ, કપૂર અને સુગંધિત દ્રવ્યોથી પવિત્ર કરવામાં આવ્યો હતો.
રૂસ્તમ દારૂવાલાએ પોતાની મૂંછો પર હાથ ફેરવતાં કહ્યું, "પરવરદિગાર! આપણી સોસાયટીની આ શાડુ માટીની મૂર્તિ પાણીમાં અડધા કલાકમાં ઓગળી જશે અને એ જ પવિત્ર માટી-પાણીનો ઉપયોગ સોસાયટીના ગાર્ડન અને તુલસીના ક્યારામાં ખાતર તરીકે થશે. સાચી ઇજનેરી અને સાચી ભક્તિ આનું જ નામ બાવા!"
બપોરે બાર વાગ્યે સોસાયટીના ૧૫૦ ફ્લેટના તમામ પરિવારો ક્લબ હાઉસમાં એકઠા થયા.
મહિલા મંડળની જાગૃતિ પટેલ, સોનાલીબેન, સુચરિતા મુખર્જી, રેણુ દેશમુખ, અંજુ મહેતા અને ભાવના બાએ પોતાના હાથે બનાવેલા પંચામૃત અને મોદકનો છેલ્લો ભોગ બાપ્પાને ધરાવ્યો.
શંખનાદ, ઘંટડી અને ઝાલરના દિવ્ય નાદ સાથે વિદાય મહાઆરતી શરૂ થઈ:
"સુખકર્તા દુઃખહર્તા વાર્તા વિઘ્નાચી... નુરવી પૂર્વી પ્રેમ કૃપા જયાચી..."
આરતીના અંતિમ ચરણમાં વસંતી બા, પરિઝાદજી અને સુચરિતા મુખર્જીની આંખોમાંથી અશ્રુધારા વહી નીકળી. બાપ્પાના કપાળે કંકુનો છેલ્લો ચાંદલો કરી, દહીં-ભાતનું ભાથું બાંધીને મૂર્તિને પાલખીમાં પધરાવવામાં આવી.
જેવી પાલખી ક્લબ હાઉસની બહાર નીકળી કે સમગ્ર આનંદનગર પરિસરમાં ઢોલ-તાશાના ધબકારા સાથે ગગનભેદી નારા ગૂંજી ઊઠ્યા:
"ગણપતિ બાપ્પા મોરિયા, પુઢચ્યા વર્ષી લવકર યા!"
"ગણપતિ ચાલ્યા પોતાના ધામ, સિદ્ધિ કરવા સૌના કામ!"
સોસાયટીના સિક્યુરિટી ગાર્ડ બાબુલાલ, કચરાવાળા કેસાજી અને ચાવાળા મગનકાકા પણ હાથમાં અબીલ-ગુલાલ લઈને ભક્તિભાવથી ઝૂમી રહ્યા હતા. ગુલાલની ગુલાબી છોળો વચ્ચે આખી સોસાયટીના લોકો પરિક્રમા કરતાં-કરતાં ગાર્ડનના કૃત્રિમ કુંડ તરફ આગળ વધ્યા.
કુંડ પાસે પહોંચીને કેશવ ભટ્ટે વિદાય મંત્રોચ્ચાર કર્યા.
સેક્રેટરી હિતેશ પટેલ, પ્રમુખ હર્ષિલ મહેતા, રોહન દેશમુખ અને દેવાંશ જોશીએ ભારે હૃદયે શાડુ માટીના તેજસ્વી બાપ્પાને ધીમે-ધીમે પવિત્ર જળકુંડમાં પધરાવ્યા.
જેવા બાપ્પા જળમાં વિલીન થવા લાગ્યા, તે ક્ષણે આખું કમ્પાઉન્ડ ભક્તિના આવેશમાં આવી ગયું. સૌ કોઈ હાથ જોડીને, ભીની આંખે એક જ પોકાર કરી રહ્યા હતા: "પુઢચ્યા વર્ષી લવકર યા... બાપ્પા જલ્દી આવજો!"
માત્ર વીસ મિનિટમાં શાડુ માટી સંપૂર્ણપણે ઓગળીને જળમાં એકાકાર થઈ ગઈ. કુંડનું પવિત્ર જળ અને માટી સૌ ભક્તોએ પોતાના કપાળે તિલક તરીકે લગાવ્યા અને બાકીનું જળ સોસાયટીના લીમડા, તુલસી અને ગુલમહોરના વૃક્ષોમાં અર્પણ કરવામાં આવ્યું.
વિસર્જન બાદ ક્લબ હાઉસમાં સૌને પંચામૃત અને બુંદીનો પ્રસાદ વહેંચાયો. બાપ્પાના ગયા પછી સોસાયટીમાં એક શાંત, નિર્મળ અને આધ્યાત્મિક શૂન્યાવકાશ છવાઈ ગયો હતો, પણ દિલમાં એ વિશ્વાસ હતો કે બાપ્પા હંમેશાં એમની સાથે જ છે.
📝 માણેક લાલની ડાયરી (પ્રકરણનો અંત):
"જે આવે છે એણે એક દિવસ જવાનું જ હોય છે—આ સંસારનો અફર નિયમ બાપ્પા આપણને દર વર્ષે શીખવી જાય છે! વિદાયની આ ઘડી ભલે આંખો ભીની કરી ગઈ, પણ દસ દિવસમાં બાપ્પાએ આપણને જે પ્રેમ, શિસ્ત, સ્વચ્છતા અને આપસી ભાઈચારો આપ્યો છે એ આપણી સૌથી મોટી મૂડી છે. નદીઓને મેલી કર્યા વગર પોતાના જ આંગણે બાપ્પાને વિસર્જિત કરીને આનંદનગરે ફરી સાબિત કર્યું કે ધર્મ અને પ્રકૃતિ એકબીજાના પૂરક છે. બાપ્પા જળમાં ઓગળી ગયા પણ એમનો આશીર્વાદ આપણા ઘરોમાં કાયમ માટે સ્થિર થઈ ગયો છે. આવતા વર્ષે વહેલા પધારજો વિઘ્નહર્તા, આનંદનગર તમારી રાહ જોશે!
