అడవి మీద సంధ్య మెల్లగా వాలుతోంది. అస్తమిస్తున్న సూర్యుడి ఎర్రని కాంతి చెట్ల కొమ్మల మధ్య నుంచి జారిపడి నేలను తాకుతోంది. పక్షులు గూళ్లకు చేరుకుంటున్నాయి. దూరంగా సెలయేటి సవ్వడి తప్ప అక్కడ మరే శబ్దమూ లేదు.
ఆ నిశ్శబ్దం మధ్య చిన్న పర్ణశాల ముందు సత్యవ్రతుడు కళ్ళు మూసుకుని కూర్చున్నాడు.
ఒకప్పుడు అతడూ అందరిలా జనాల మధ్య జీవించినవాడే. కానీ చదువు రాలేదని, శాస్త్రజ్ఞానం లేదని, మాటల్లో చాతుర్యం లేదని ఎన్నో అవమానాలు ఎదుర్కొన్నాడు. కొన్ని మాటలు చెవులను దాటి పోతాయి. కొన్ని మాత్రం గుండెలోనే ఉండిపోతాయి. తనను చూసి నవ్విన ముఖాలు, తన అజ్ఞానాన్ని ఎగతాళి చేసిన మాటలు అతని మనసులో గాయాలుగా మిగిలిపోయాయి.
చివరకు లోకానికి దూరంగా అడవికి వచ్చేశాడు.
తనకు గొప్ప తపస్సు తెలియదు. వేదాలు తెలియవు. మంత్రాలూ తెలియవు. కానీ ఒక్కటి మాత్రం తెలుసు.
“నా వల్ల ఎవరికీ హాని కలగకూడదు. నా నోటి నుంచి అసత్యం రాకూడదు.”
అదే అతని వ్రతం. అదే అతని ఆరాధన.
ఆ రోజు ధ్యానంలో ఉండగా ఒక్కసారిగా ఎండుటాకులు చెల్లాచెదురయ్యాయి.
సత్యవ్రతుడు కళ్ళు తెరిచాడు.
ఒక అడవి పంది పరుగెత్తుకుంటూ వస్తోంది. దాని శరీరానికి గాయమైంది. రక్తం కారుతోంది. ఊపిరి వేగంగా ఆడుతోంది. ప్రాణభయంతో దాని శరీరమంతా వణికిపోతోంది.
అది సత్యవ్రతుడి దగ్గరకు వచ్చి ఒక్క క్షణం ఆగింది.
ఆ మూగజీవి కళ్ళు అతని కళ్ళను కలిశాయి.
ఆ చూపును అతడు జీవితాంతం మరచిపోలేదు.
మాటలు లేవు.
కానీ ఆ రెండు కళ్ళూ కన్నీటితో ఒకటే మాట అడుగుతున్నట్లు అనిపించాయి.
“నాకూ బతకాలని ఉంది... నన్ను కాపాడవా?”
సత్యవ్రతుడి గుండె కరిగిపోయింది.
“భయపడకు తల్లీ...” అని తెలియకుండానే అతని పెదవులు కదిలాయి.
పంది పక్కనే ఉన్న దట్టమైన పొదల్లోకి వెళ్లి దాక్కుంది.
కొన్ని క్షణాల్లోనే చేతిలో విల్లుతో వేటగాడు అక్కడికి చేరుకున్నాడు.
“స్వామీ! ఇటుగా గాయపడిన పంది వచ్చింది. మీరు చూశారు కదా? అది ఎటు వెళ్లిందో చెప్పండి.”
సత్యవ్రతుడి గుండె ఆగినంత పనైంది.
పొదల్లో వణుకుతున్న ఆ ప్రాణి కనిపిస్తోంది.
ఎదురుగా సమాధానం కోసం నిలబడిన వేటగాడు.
ఒకవైపు సత్యం.
మరోవైపు ప్రాణం.
“చెప్పండి స్వామీ! సత్యవ్రతుడైన మీరు అబద్ధం చెప్పరని నాకు తెలుసు.”
ఆ మాట అతని హృదయంలో బాణంలా దిగింది.
సత్యవ్రతుడు కళ్ళు మూసుకున్నాడు.
కన్నీటి చుక్క చెంప మీదుగా జారింది.
“అమ్మా! జీవితమంతా సత్యాన్ని నమ్ముకున్నాను. ఇప్పుడు అదే సత్యం ఒక ప్రాణాన్ని చంపాలంటోంది. అబద్ధం చెబితే నా వ్రతం ఓడిపోతుంది. నిజం చెబితే నా కళ్ళముందే ఒక ప్రాణం ఓడిపోతుంది. నేను ఏం చేయాలి తల్లీ?”
అతని అంతరంగం రోదించింది.
“నా సత్యం వల్ల ఒక ప్రాణం పోతే... అలాంటి సత్యం నీకు సమ్మతమేనా అమ్మా?”
ఆ క్షణంలో సత్యవ్రతుడు తన వ్రతాన్ని కాపాడమని దేవిని వేడుకోలేదు.
ఆ మూగప్రాణాన్ని కాపాడమని వేడుకున్నాడు.
అదే అతని జీవితాన్ని మార్చిన క్షణం.
ఆర్తితో నిండిన అతని హృదయం నుంచి తెలియకుండానే దేవీ బీజాక్షరం వెలువడింది.
ఆ ధ్వని పెదవుల నుంచి వచ్చిందో, ప్రాణం లోతుల్లోంచి వచ్చిందో అతనికే తెలియలేదు.
ఒక్కసారిగా అతని మనసులోని కలత అంతా కరిగిపోయింది. ఏదో అపూర్వమైన ప్రశాంతత ఆవరించింది. అమ్మ తన తలమీద చేయి పెట్టి, “నేనున్నాను నాయనా...” అన్నట్లు అనిపించింది.
సత్యవ్రతుడు కళ్ళు తెరిచాడు.
వేటగాడి వైపు చూశాడు.
“నాయనా... చూసిన ఈ కళ్ళు మాట్లాడలేవు. మాట్లాడే ఈ నాలుక చూడలేదు. చూడనిది ఎలా చెప్పగలదు? చెప్పలేనిదాన్ని నీవు నన్నెందుకు అడుగుతున్నావు?”
వేటగాడి చేతిలోని విల్లు మెల్లగా కిందికి దిగింది.
అతడు సమాధానం చెప్పలేకపోయాడు.
కొద్దిసేపు సత్యవ్రతుడి ముఖాన్ని చూసి తలవంచి వెనుదిరిగాడు.
అతడి అడుగుల శబ్దం దూరమైన తరువాత పొదల్లో చిన్న కదలిక.
గాయపడిన పంది మెల్లగా బయటకు వచ్చింది.
సత్యవ్రతుడి వైపు చూసింది.
ఆ కళ్ళలో ఇప్పుడు భయం లేదు.
ఒక మూగ కృతజ్ఞత మాత్రమే ఉంది.
సత్యవ్రతుడి కళ్ళు నిండిపోయాయి.
“వెళ్ళు తల్లీ... నీ ప్రాణం నీది. బతుకు.”
ఆ జీవి అడవిలోకి పరుగెత్తింది.
అది కనుమరుగయ్యే వరకు సత్యవ్రతుడు చూస్తూనే ఉన్నాడు.
ఆపై ఆకాశం వైపు చేతులు జోడించాడు.
“అమ్మా! నేను నిన్ను చూడలేదు. నీ మంత్రం నాకు తెలియదు. నిన్ను ఎలా పూజించాలో కూడా తెలియదు. అయినా ఈ రోజు నా మాటలో నువ్వే పలికావు కదమ్మా!”
అతని కన్నీళ్లు నేలమీద పడ్డాయి.
అవి ఓడిపోయిన మనిషి కన్నీళ్లు కావు.
అమ్మను కనుగొన్న భక్తుడి కన్నీళ్లు.
ఆ క్షణం నుంచి అతని అంతరంగంలో జ్ఞానదీపం వెలిగింది. ఒకప్పుడు అజ్ఞానిగా అవమానించబడిన అతని మాటల్లో భావం పుట్టింది. వాక్కులో మాధుర్యం వచ్చింది. జగన్మాత కృపతో జ్ఞానం వికసించింది.
అప్పుడు సత్యవ్రతుడికి ఒక గొప్ప సత్యం అర్థమైంది.
దేవి మనం పలికే మంత్రంలో మాత్రమే ఉండదు. మరొక ప్రాణి బాధను చూసి కరిగిపోయే మన హృదయంలోనూ ఉంటుంది.
ఆ రోజు అతడు ఒక మూగజీవి ప్రాణాన్ని మాత్రమే కాపాడలేదు.
తనలోని కరుణను కాపాడుకున్నాడు.
తన సత్యానికి ధర్మాన్ని జోడించాడు.
తన హృదయంలో అమ్మకు చోటిచ్చాడు.
అందుకే జీవితంలో కొన్ని మంత్రాలు గురువు చెవిలో చెప్పకుండానే పుడతాయి. కొన్ని ప్రార్థనలు ఆలయంలో చేయకుండానే అమ్మను చేరుతాయి.
ఒక ప్రాణి కన్నీటిని చూసి మన కన్ను తడిస్తే అదే పూజ. దాని బాధ మన హృదయాన్ని కదిలిస్తే అదే తపస్సు. దానిని కాపాడేందుకు మన సత్యానికే కొత్త అర్థం వెతికితే అదే ధర్మం.
అలాంటి హృదయంలో అమ్మను వెతకాల్సిన అవసరం లేదు.
ఆమె అప్పటికే అక్కడే ఉంటుంది.
