अध्याय २
-----------------
दोन सागर, एक सत्य
--------------------------------
रात्रीचे दोन वाजले होते.
डॉ. सागर पांडे मॉनिटरसमोर गोठल्यासारखे उभा होता. त्याच्या डोळ्यांसमोर जे दिसत होते ते स्वीकारण्याची क्षमता त्याच्या मेंदूला नव्हती. स्क्रीनवर तो चेहरा — तीच रेषा नाकाची, तेच विस्कटलेले केस, तोच पांढरा कोट — त्याचाच चेहरा होता. खिडकीतून आत डोकावणारा तो माणूस त्याच्यासारखाच दिसत होता, पण त्याच्या डोळ्यांत काहीतरी वेगळे होते. एक भीती. एक अपराधभाव. आणि त्याहूनही खोल — एक थकलेपणा, जे सध्याच्या सागरला स्वतःत दिसत नव्हते.
"हा... भविष्यातून आलेलो मीच आहे का?" त्यानी हळूच स्वतःशी विचारले.
आवाज त्याच्याच तळघरात विरला. उत्तर द्यायला कोणी नव्हते.
सागरने रेकॉर्डर थांबवला. त्यानी एक दीर्घ श्वास घेतला. शास्त्रज्ञाचे मन आता भावनेला बाजूला सारत होते आणि प्रश्नांची यादी तयार करत होते.
जर तो मीच आहे — म्हणजे भविष्यातून आलेलो — तर माझे भविष्य अस्तित्वात आहे. याचा अर्थ, माझी टाईम मशीन काम करते.
पण मग तो — भविष्यातला मी — इथे का आला होता? मला थांबवायला? की निरीक्षण करायला?
त्यानी पुन्हा व्हिडिओ सुरू केला. या वेळेस तो, त्या चेहऱ्याकडे नाही, तर पार्श्वभूमीकडे पाहत होता. खिडकीतून डोकावणाऱ्या त्या आकृतीच्या मागे काहीतरी होते. अंधुक, धुक्यासारखे... एक निळसर प्रकाश. तो प्रकाश त्याला ओळखीचा वाटला. अगदी त्याच्याच टाईम मशीनमधून बाहेर पडणाऱ्या प्रकाशासारखा.
म्हणजे त्या माणसाने मशीन बाहेर कुठेतरी ठेवले होते.
पण का लपवायची मशीन?
सागरने विचार केला की आता झोपण्याचा प्रयत्न करावा. पण झोप येणे शक्यच नव्हते. त्याने किचनमध्ये जाऊन थंड पाण्याचा एक ग्लास घेतला. भिंतीवरचे घड्याळ सांगत होते — रात्रीचे दोन वाजून सतरा मिनिटे. बाहेर पाऊस सुरू झाला होता. पत्र्यावर टपटप पाण्याचे थेंब पडत होते.
सागरने खिडकीतून बाहेर पाहिले. रस्ता ओलसर आणि रिकामा होता.
पण....
त्या रिकाम्या रस्त्यावर, दिव्याच्या उजेडात, एक आकृती दिसली. ती आकृती उभी होती, स्थिर. त्या दिशेने पाहत होती — त्याच्या बंगल्याच्या दिशेने. सागरने डोळे बारीक केले.
त्या आकृतीने एकदा वर पाहिले — सागरकडे.
आणि मग ती अंधारात नाहीशी झाली.
सागरने ग्लास टेबलावर ठेवला. त्याचे हात थरथरत होते — थंडीमुळे नाही, भीतीमुळे.
ती आकृती खूप ओळखीची होती.
सागर परत तळघरात उतरला. या वेळेस त्याने वेगळ्या दृष्टिकोनातून कंट्रोल पॅनलकडे पाहिले.
त्याच्या मनात एक नवीन प्रश्न येत होता: जर भविष्यातला मी इथे आलो होतो, तर तो नक्की कोणत्या भविष्यातून आलो होतो?
वेळ प्रवासाच्या सिद्धांतांमध्ये एक मूलभूत द्विधा आहे — एकच कालरेषा (Single Timeline) की समांतर विश्वे (Parallel Universes)?
जर एकच कालरेषा असेल, तर भूतकाळातील कोणताही बदल आत्ताच्या वर्तमानावर परिणाम करेल. म्हणजे मी जर अपघात थांबवला, तर आत्ताचा 'मी' — हे तळघर, ही मशीन, हे चार वर्षांचे वेदना — सगळे अस्तित्वहीन होईल.
जर समांतर विश्वे असतील, तर मी एक नवीन शाखा तयार करेन — ज्यात सानवी, अर्जुन आणि प्रिया जगतील — पण 'या' विश्वात मी एकटाच राहीन.
हे विचार सागरच्या छातीत एक विचित्र वेदना निर्माण करत होते.
"कोणती निवड बरोबर?" त्याने स्वतःलाच विचारले.
त्याच क्षणी त्याच्या मशीनवरचे एक छोटे इंडिकेटर लाइट — जे नेहमी बंद असायचे — अचानक लाल रंगाने चमकले.
सागर दचकला.
ते इंडिकेटर 'एक्सटर्नल टेम्पोरल फील्ड डिटेक्टर' होते. त्याने स्वतः ते बनवले होते — बाहेरून येणारे कोणतेही वेळेचे क्षेत्र (Temporal Field) शोधण्यासाठी. म्हणजे जर कोणी दुसरा टाईम ट्रॅव्हलर जवळपास असेल, तर हे उपकरण सतर्क होईल.
आणि ते आत्ता सतर्क झाले होते.
कुठेतरी जवळच — कदाचित या बंगल्यातच — एक टेम्पोरल फील्ड सक्रिय होते.
सागरने मशीनच्या कंट्रोल पॅनलवर डिटेक्टरचे रीडिंग तपासले. सिग्नलची तीव्रता मध्यम होती, पण दिशा स्पष्ट होती — वर, पहिल्या मजल्यावर.
त्याच्या स्वतःच्या घरात.
सागरने एक स्क्रू ड्रायव्हर उचलला — शस्त्र म्हणून नाही, तर हातात काहीतरी असावे म्हणून — आणि तो जिना चढू लागले.
प्रत्येक पायरी सांगत होती: मागे फिर. परत जा.
पण त्याचे पाय थांबत नव्हते.
वरच्या मजल्यावर पोहोचल्यावर त्याने दोन्ही खोल्यांचे दरवाजे तपासले — किचन, बाथरूम, बेडरूम. सगळे रिकामे. सगळे ठीक.
मग तो सानवीच्या — आधीच्या त्याच्या पत्नीच्या — खोलीजवळ आला. ती खोली त्याने चार वर्षांत उघडली नव्हती. त्या खोलीचे दार आता किंचित उघडे होते. आतून एक बारीकसा निळसर प्रकाश येत होता.
सागरचे हृदय जड झाले.
त्याने धीर एकवटून सावकाश दरवाजा ढकलला.
खोलीत एक माणूस बसला होता — सानवीच्या जुन्या खुर्चीवर.
तो माणूस सागरकडे पाहत होता. त्याच्या हातात एक उपकरण होते — छोटे, चंदेरी, टाईम मशीनच्या क्रिस्टलसारखे चकाकणारे. त्या उपकरणातूनच तो निळसर प्रकाश येत होता.
आणि तो माणूस...
.
.
.
तो सागरच होता.
त्याचाच चेहरा. त्याचेच डोळे. पण त्या डोळ्यांत — म्हातारपण नाही, दुःख नाही. फक्त एक थंड, तीक्ष्ण निर्धार.
"बस," त्या माणसाने शांतपणे सांगितले. मराठीत. त्याच आवाजात जो सागरचा स्वतःचा आवाज होता.
"तु... तु कोण आहेस?" सागरने विचारले. आवाज कापत होता.
"मी तुच आहे," तो माणूस म्हणाला. "सात वर्षांनंतरचा."
सात वर्षे. म्हणजे हे भविष्यातून आलेला होता.
"का आलास इथे?" सागरने थरथरत विचारले.
भविष्यातल्या सागरने त्या चंदेरी उपकरणाकडे एकदा पाहिले. मग त्याच्या डोळ्यांत एक विचित्र भाव आला — पश्चात्ताप, की इशारा?
"तुला थांबवायला," तो म्हणाले. "मशीन चालवू नकोस. अजिबात नाही."
"का नाही?" सागरने जवळजवळ किंचाळत विचारले. "ती माझी पत्नी आहे. माझी मुले आहेत. मी त्यांना वाचवू शकतो! तुला माहीत आहे हे!"
"मला माहीत आहे," भविष्यातल्या सागरने थंडपणे उत्तर दिले. "मी ते केले होते."
खोलीत शांतता पसरली. सागर गोठल्यासारखे उभा राहिला.
"तु... केले होते?" त्याने हळूच विचारले.
"हो. मी मशीन चालवली. मी मागे गेलो. मी त्यांना वाचवले."
"मग...?" सागरचा आवाज आशेने भरला.
"मग ती पुन्हा मेली," भविष्यातल्या सागरने सांगितले. आवाजात आता एक खोल, निस्तेज दुःख होते. "दुसऱ्या दिवशी. वेगळ्या अपघातात. आणि मी पुन्हा मागे गेलो. आणि पुन्हा ते मेले. वेगळ्या प्रकारे. सागर — हे थांबत नाही."
सागरच्या छातीत एक जड दगड आला.
"का... का थांबत नाही?"
भविष्यातल्या सागरने त्याच्याकडे रोखून पाहिले.
"कारण हे नशिबाचा प्रश्न नाही. हे 'टेम्पोरल लूप' आहे. काळाचा एक भाग आहे जो बदलताच येत नाही. त्यात जितका बदल कराल, तितका तो पुन्हा पूर्वपदावर येतो. आणि आता —" तो थांबला. त्याच्या उपकरणावरचा प्रकाश अचानक अस्थिर झाला. "आता एक वेगळीच समस्या आहे."
"कोणती?"
भविष्यातल्या सागरने उठण्याचा प्रयत्न केला. पण तो जागेवरच थांबला — जणू एखादी अदृश्य शक्ती त्याला खेचत होती.
"माझे जाणे... अडकले आहे," त्याने सांगितले. आता त्याच्या आवाजात पहिल्यांदा भीती होती. "मी परत जाऊ शकत नाही."
पुढचा अर्धा तास सागरसाठी एक विचित्र स्वप्नासारखा होता.
भविष्यातला सागर — त्याने स्वतःला 'सागर-७' म्हणवून घेतले, सात वर्षांनंतरचा — खुर्चीत अडकला होता. त्याचे उपकरण आता पूर्ण बंद झाले होते. त्यातून येणारा निळसर प्रकाश नाहीसा झाला होता.
सागरने त्याच्यासाठी पाणी आणले.
हे जरा विचित्र होते — तो स्वतःलाच पाणी देत होता.
"सांग मला," सागरने म्हटले. "सुरुवातीपासून. सगळे."
सागर-७ ने एक दीर्घ श्वास घेतला.
"तु — म्हणजे मी — आज रात्री मशीन पूर्ण करतो. पहिला यशस्वी प्रयोग होतो — तोच ज्यात रेकॉर्डर पाठवला. मग मी बाहेर जातो आणि स्वतःलाच पाळत ठेवताना पाहतो. तेव्हाच मला समजते की भविष्यातला मी इथे आलेलो आहे."
"पण तु तेव्हा आला नव्हता," सागरने सांगितले. "मला — म्हणजे खिडकीतून डोकावणारा मी — तु नाही?"
"नाही," सागर-७ ने हळूच नकार दिला. "तो मी नव्हतो."
"मग... कोण होत?"
सागर-७ने उत्तर देण्यापूर्वी घसा साफ केला.
"तो... सागर-४ होता."
"सागर-४?"
"चौथ्या पुनरावृत्तीतला मी. या टेम्पोरल लूपमध्ये आपण सगळे वेगवेगळ्या टप्प्यांवर अडकलो आहोत. सागर-१ ने मशीन बनवली. सागर-२ ने ती पहिल्यांदा वापरली. सागर-३ ने ती दुरुस्त केली. सागर-४ इथे येऊन पाळत ठेवत आहे. मी — सागर-७ — तुला थांबवायला आलो."
"आणि सागर-५ आणि सागर-६?" सागरने विचारले.
त्या प्रश्नावर सागर-७ चे ओठ बंद झाले. एक दीर्घ मौन.
"सागर-५ आणि सागर-६... ते परत आले नाहीत."
सागरला आता सगळे खूप मोठे वाटू लागले होते. एकट्याने सहन होणार नाही असे.
तो जमिनीवर बसला. गुडघे छातीशी घेतले. डोळे मिटले.
"यातून बाहेर कसे पडायचे?" त्याने हळूच विचारले.
"त्यासाठीच मी आलो," सागर-७ म्हणाला. "पण मला माहीत नव्हते की मी स्वतःच अडकेन."
"Temporal Lock," सागरने म्हटले. जणू त्याला आधीपासूनच माहीत होते.
"हो. एकदा काळात एकाच जागी दोन 'सागर' एकत्र आले की काळ त्यांना बांधतो. मी येथून जाऊ शकत नाही, आणि तु इथून — म्हणजे या वेळेपासून — पुढे जाऊ शकत नाही."
"म्हणजे आपण दोघेही अडकलो आहोत?"
"हो."
"आणि सागर-४ अजूनही बाहेर आहे."
"हो."
"म्हणजे तीन 'सागर' एकाच रात्री एकाच घरात आहेत."
त्या वाक्यावर दोघेही काही वेळ गप्प राहिले. मग सागर-७ ने खिडकीकडे पाहिले. रस्त्यावरचा दिवा अजूनही लुकलुकत होता.
"चार," सागर-७ ने शांतपणे सांगितले.
"काय?"
"तीन नाही. चार."
सागरने गोंधळून पाहिले.
"बाहेर रस्त्यावर एक आकृती उभी होती ना? तु खिडकीतून पाहिली?"
सागरच्या अंगावर काटा आला.
"ती... ती कोण आहे?"
सागर-७ च्या चेहऱ्यावर एक विचित्र, अनामिक भाव आला. त्याने उत्तर देण्यापूर्वी एकदा खोलीच्या भिंतींकडे पाहिले — जणू भिंती ऐकत असतील.
"ती आपल्यापैकी कोणी नाही."
"म्हणजे?"
"म्हणजे आपण एकटे नाही या लूपमध्ये."
सागरने श्वास घेतला.
"ती व्यक्ती कोण आहे हे तुला माहीत आहे का?"
सागर-७ ने हळूहळू मान हलवली. हो.
"मग सांग."
"तु विश्वास ठेवणार नाही."
"सांग," सागरने ठामपणे म्हटले.
सागर-७ ने खोल श्वास घेतला. आणि तीन शब्द सांगितले.
ते तीन शब्द ऐकून सागर खाडकन उठला. त्याचे डोळे विस्फारले. संपूर्ण खोली त्याच्यासाठी गरगर फिरू लागली.
कारण त्या तीन शब्दांत एक नाव होते — एक असे नाव, जे या जगात चार वर्षांपूर्वीच संपले होते.
-------
नेमके कोणते तीन शब्द सांगितले सागर ७ ने?
कोण असेल ते?
--------
अध्याय ३.... लवकरच.....
