ભાગ ૫ — મિત્ર માટેનો નિર્ણય
હર્ષનો ફોન મૂક્યા પછી મિહિર લાંબા સમય સુધી પોતાની ઓફિસની ખુરશી પર બેઠો રહ્યો.
કમ્પ્યુટર સામે ખુલ્લું હતું.
સ્ક્રીન પર કામની ફાઇલ હતી.
પણ મિહિરનું ધ્યાન ક્યાંય નહોતું.
મન વારંવાર એક જ પ્રશ્ન પૂછતું હતું—
“હું હર્ષને મદદ કરું કે નહીં?”
હર્ષ માત્ર મિત્ર નહોતો.
એ એવો મિત્ર હતો જે મિહિરના જીવનના સૌથી મુશ્કેલ દિવસોમાં એની સાથે ઊભો રહ્યો હતો.
કોલેજના દિવસોમાં જ્યારે મિહિર પાસે ફી ભરવાના પૈસા નહોતા, ત્યારે હર્ષે કોઈને કહ્યા વગર એની ફી ભરવામાં મદદ કરી હતી.
જ્યારે મિહિરના પપ્પા હોસ્પિટલમાં હતા, ત્યારે હર્ષ ત્રણ રાત હોસ્પિટલમાં એની સાથે બેઠો હતો.
જ્યારે મિહિરનું લગ્ન નક્કી થયું ત્યારે સૌથી વધારે દોડધામ કરનાર પણ હર્ષ જ હતો.
એટલે આજે જ્યારે હર્ષ મુશ્કેલીમાં હતો…
મિહિર કેવી રીતે “ના” કહી શકે?
પણ બીજી બાજુ ઘર હતું.
EMI હતી.
મમ્મીની દવા હતી.
પપ્પાની જવાબદારી હતી.
નિશા હતી.
અને થોડા મહિના પહેલાં જ બંનેએ ઘર માટે ભવિષ્યની બચત વિશે વાત કરી હતી.
મિહિરે આંખો બંધ કરી.
“ભગવાન, હું કોની સાથે ન્યાય કરું?”
⸻
સાંજે ઘરે પહોંચ્યા પછી મિહિરે કંઈ કહ્યું નહીં.
નિશાએ તરત ઓળખી લીધું કે કંઈક છે.
“શું થયું?”
“કંઈ નહીં.”
“મિહિર.”
“હા?”
“ફરીથી ‘કંઈ નહીં’?”
મિહિર હળવું હસ્યો.
“આ વખતે ખરેખર કંઈક છે.”
નિશા એની સામે બેઠી.
“કહે.”
મિહિરે આખી વાત કહી.
હર્ષની નોકરી.
એનો બિઝનેસ.
પૈસાની જરૂર.
અને પોતાની મૂંઝવણ.
નિશા શાંતિથી સાંભળતી રહી.
“તું શું વિચારે છે?” એણે પૂછ્યું.
“મને મદદ કરવી છે.”
“તો કર.”
મિહિરને આશ્ચર્ય થયું.
“એટલું સરળ?”
“ના.”
“તો?”
“મદદ કરવી છે તો કર. પણ આપણું ઘર તોડી ને નહીં.”
મિહિર ચૂપ રહ્યો.
“આપણે કેટલા પૈસા બચાવ્યા છે?”
મિહિરે રકમ કહી.
નિશાએ ગણતરી કરી.
“જો એમાંથી આટલા પૈસા આપી દઈએ તો આપણા આગામી છ મહિનાના પ્લાન પર અસર થશે.”
“મને ખબર છે.”
“અને જો હર્ષ પાછા ન આપી શકે તો?”
મિહિર તરત બોલ્યો,
“એવો વિચાર પણ ન કર.”
નિશાએ એની આંખોમાં જોયું.
“મારે હર્ષ પર શંકા નથી. પણ પૈસા માણસને નહીં, પરિસ્થિતિને પૂછવા જોઈએ.”
આ વાક્ય મિહિરને ગમ્યું.
“તો શું કરું?”
“પહેલા એની સાથે બેસ. એનો પ્લાન સમજ. કેટલા પૈસા જોઈએ છે, ક્યાં વાપરશે, પાછા કેવી રીતે આપશે—બધું સમજ.”
મિહિરે માથું હલાવ્યું.
“અને પછી?”
“પછી જેટલી મદદ આપણે ખરેખર કરી શકીએ એટલી કર.”
“તું મારી સાથે છે?”
નિશાએ સ્મિત કર્યું.
“હા. પણ એક શરતે.”
“શું?”
“મારી સાથે વાત કર્યા વગર કોઈ મોટો નિર્ણય નહીં લે.”
મિહિરે તરત તેનો હાથ પકડી લીધો.
“વચન.”
⸻
બીજા દિવસે મિહિર અને હર્ષ એક નાની ચાની કીટલી પાસે મળ્યા.
હર્ષના ચહેરા પર ચિંતા સ્પષ્ટ દેખાતી હતી.
“મને ખબર છે તારા માટે આ સરળ નથી,” હર્ષે કહ્યું.
“મને ખબર છે.”
“તું ના પાડે તો પણ હું સમજું.”
“પહેલા મને બધું સમજાવ.”
હર્ષે પોતાના બિઝનેસનો પ્લાન બતાવ્યો.
એક નાનું મેન્યુફેક્ચરિંગ યુનિટ.
મશીનરી.
ભાડું.
કાચો માલ.
બે કર્મચારી.
શરૂઆતનો ખર્ચ.
મિહિરે બધું ધ્યાનથી જોયું.
“તારી પાસે કેટલા પૈસા છે?”
“મારી બચત છે.”
“કેટલી?”
હર્ષે રકમ કહી.
“અને બાકી?”
“લોન માટે અરજી કરી છે.”
“તો મારી મદદ શા માટે?”
હર્ષ થોડો સમય ચૂપ રહ્યો.
પછી બોલ્યો,
“કારણ કે બેંક મને પૈસા આપશે કે નહીં એની ખબર નથી. પણ તું મને જરૂર વિશ્વાસ આપશે.”
મિહિરને મિત્રની વાત દિલ સુધી પહોંચી.
“હર્ષ, વિશ્વાસ છે.”
“તો?”
“હું તને મદદ કરીશ.”
હર્ષની આંખોમાં રાહત આવી.
“ખરેખર?”
“હા.”
બંને થોડા સમય સુધી ચૂપ રહ્યા.
પછી હર્ષે મિહિરનો હાથ પકડી લીધો.
“તું મિત્ર નથી મિહિર.”
“તો?”
“ભાઈ છે.”
મિહિર હસ્યો.
પણ એના મનમાં એક પ્રશ્ન હજુ જીવતો હતો—
આ પૈસા આપ્યા પછી જો કંઈ ખોટું થયું તો?
⸻
ઘરે પાછા આવીને મિહિરે નિશાને બધું કહ્યું.
“હું હર્ષને પૈસા આપીશ.”
નિશાએ માથું હલાવ્યું.
“બરાબર.”
“તને ખરાબ નથી લાગતું?”
“ના.”
“ખરેખર?”
“હા.”
મિહિર થોડો ખુશ થયો.
પણ પછી નિશાએ ધીમેથી કહ્યું,
“પણ આ પૈસા આપતા પહેલાં પપ્પા અને મમ્મીને પણ કહેજે.”
મિહિર થોભી ગયો.
“એમને શા માટે?”
“કારણ કે એ પૈસા માત્ર આપણા નથી. એમાં પરિવારની મહેનત છે.”
મિહિરે માથું હલાવ્યું.
“હા.”
⸻
રાત્રે મિહિરે બધાને હોલમાં બોલાવ્યા.
“મારે એક વાત કરવી છે.”
પપ્પાએ ટીવી બંધ કર્યો.
મમ્મી બેઠી.
નિશા પણ બાજુમાં આવી.
મિહિરે હર્ષની આખી વાત કહી.
બધું સાંભળ્યા પછી પપ્પાએ પૂછ્યું,
“કેટલા પૈસા?”
મિહિરે રકમ કહી.
મમ્મી તરત બોલી,
“આટલા બધા?”
મિહિર ચૂપ રહ્યો.
પપ્પાએ કહ્યું,
“મિત્ર માટે મદદ કરવી સારી વાત છે.”
મિહિરની આંખોમાં આશા આવી.
પણ પપ્પાએ આગળ કહ્યું,
“પણ બેટા, એક વાત યાદ રાખ. મદદ અને જવાબદારી વચ્ચેની રેખા ક્યારેય ભૂલતો નહીં.”
“હા પપ્પા.”
મમ્મીએ પૂછ્યું,
“જો એ પૈસા પાછા ન આપી શકે તો?”
“એવું નહીં થાય.”
પપ્પાએ મિહિર તરફ જોયું.
“આ શબ્દ ફરી ન બોલ.”
“કયો?”
“‘એવું નહીં થાય.’”
“શા માટે?”
“કારણ કે જીવનમાં શું થશે એ કોઈ જાણતું નથી.”
પપ્પાએ ધીમેથી કહ્યું,
“મદદ એવી કરવી કે સામેનો માણસ ઊભો થઈ શકે… પણ એવી નહીં કે એને ઊભો કરવા જતાં તું પોતે પડી જા.”
મિહિર મૌન થઈ ગયો.
⸻
એ જ સમયે નિશાએ કહ્યું,
“મારી એક વાત છે.”
બધાએ એની તરફ જોયું.
“હર્ષને પૈસા આપીએ. પણ આખી રકમ નહીં.”
મિહિર ચોંક્યો.
“એટલે?”
“જેટલી રકમથી આપણા ઘર પર અસર ન પડે એટલી.”
“પણ હર્ષને તો પૂરી જરૂર છે.”
“તો બાકીની વ્યવસ્થા એ બીજી જગ્યાએથી કરે.”
મિહિર કંઈક બોલવા જતો હતો.
પણ પપ્પાએ કહ્યું,
nisha
ચું કહે છે.”
મિહિર પપ્પા તરફ જોવા લાગ્યો.
“મિત્રતા બચાવવી હોય તો ક્યારેક મિત્રને ‘ના’ પણ કહેવી પડે.”
મિહિરે ધીમેથી માથું હલાવ્યું.
⸻
બીજા દિવસે મિહિર હર્ષને મળ્યો.
“હર્ષ, મેં વાત કરી.”
“શું કહ્યું?”
“હું તને મદદ કરીશ.”
હર્ષના ચહેરા પર સ્મિત આવ્યું.
“કેટલા?”
મિહિરે રકમ કહી.
હર્ષનો ચહેરો તરત બદલાઈ ગયો.
“આટલા?”
“હા.”
“પણ મને તો વધારે જોઈએ છે.”
“મને ખબર છે.”
“તો પછી?”
“હર્ષ, હું મારા પરિવારને જોખમમાં મૂકી શકતો નથી.”
હર્ષે થોડો સમય મૌન રાખ્યું.
“મને લાગ્યું હતું તું મારી સાથે છે.”
મિહિરના હૃદયમાં આ શબ્દ સીધો વાગ્યો.
“હું છું.”
“તો પછી આટલું ઓછું કેમ?”
“કારણ કે હું તને મદદ કરવા માગું છું, પણ મારા ઘરની જવાબદારી પણ છે.”
હર્ષ ઊભો થઈ ગયો.
“બરાબર.”
“હર્ષ…”
“કંઈ નહીં.”
“મારી વાત સમજ.”
હર્ષે પાછળ વળીને જોયું.
“તું મને સમજાવવાની જરૂર નથી.”
અને એ ચાલ્યો ગયો.
મિહિર ત્યાં જ ઊભો રહ્યો.
એના મનમાં એક જ વાત ગુંજી રહી હતી—
“હું મિત્ર તરીકે નિષ્ફળ ગયો?”
⸻
રાત્રે મિહિર ઘરે આવ્યો.
નિશાએ પૂછ્યું,
“હર્ષ સાથે વાત થઈ?”
મિહિરે માથું હલાવ્યું.
“હા.”
“શું થયું?”
“એ નારાજ થયો.”
નિશા થોડું મૌન રહી.
પછી એણે મિહિરનો હાથ પકડીને કહ્યું,
“કોઈને મદદ ન કરી શકવાના દુઃખથી વધારે ખરાબ વાત એ છે કે મદદ કરવા માટે પોતાનું ઘર ગુમાવી દેવું.”
મિહિર એની તરફ જોયું.
“પણ એ મારો મિત્ર છે.”
“અને આ તારો પરિવાર છે.”
મિહિરે ઊંડો શ્વાસ લીધો.
“હું બંનેને ગુમાવવા નથી માગતો.”
નિશાએ ધીમેથી કહ્યું,
“તો કદાચ પહેલીવાર તારે બધાને ખુશ કરવાનો પ્રયત્ન નહીં… સાચો નિર્ણય કરવાનો પ્રયત્ન કરવો પડશે.”
⸻
એ રાત્રે મિહિર બાલ્કનીમાં બેઠો હતો.
ફોન વાગ્યો.
હર્ષનો ફોન હતો.
મિહિરે તરત ઉઠાવ્યો.
“હા?”
હર્ષનો અવાજ ગંભીર હતો.
“મિહિર, મારી પાસે તારા માટે એક વાત છે.”
“શું?”
“જે વાત મેં તને બિઝનેસ વિશે કહી હતી… એ આખી સાચી નહોતી.”
મિહિરના ચહેરા પર ચિંતા આવી.
“એટલે?”
હર્ષ થોડો સમય ચૂપ રહ્યો.
પછી બોલ્યો—
“મારે માત્ર બિઝનેસ માટે પૈસા નથી જોઈતા.”
મિહિરનું હૃદય ધબકવા લાગ્યું.
“તો પછી?”
હર્ષે જે કહ્યું…
એ સાંભળીને મિહિરની આખી દુનિયા ફરી એકવાર હચમચી જવાની હતી.
