స్వార్థం పెరిగిపోయిన ఈ కాలంలో, తనకోసం కాకుండా పరుల కోసం జీవించడం కూడా అరుదైపోయింది. అలాంటి సమయంలో భారతీయ ఋషుల మహోన్నత గాథలు మనకు స్ఫూర్తిదాయక దీపస్తంభాలుగా నిలుస్తాయి. వాటిలో మహర్షి దధీచి కథ అత్యంత గొప్పది. తన ప్రాణాలనే కాదు, తన ఎముకలను సైతం ప్రపంచ శ్రేయస్సు కోసం దానం చేసిన మహాతపస్వి ఆయన.
ఆ కాలంలో దేవతలు మరియు అసురుల మధ్య భయంకరమైన యుద్ధం జరుగుతోంది. వృత్రుడు అనే బ్రాహ్మణుడు తన ధర్మాన్ని విడిచిపెట్టి అహంకారానికి, అధర్మానికి బానిసయ్యాడు. తన తపస్సుతో పొందిన శక్తులను దుర్వినియోగం చేస్తూ దేవతలపై విరుచుకుపడ్డాడు. క్రమంగా అతడు "వృత్రాసురుడు"గా ప్రసిద్ధి చెందాడు. అతని శక్తికి దేవతలంతా వణికిపోయారు. ఇంద్రుడు నాయకత్వం వహించినా, దేవసేనలు వరుసగా ఓటమి పాలవుతున్నాయి.
చివరకు దేవతలు శ్రీమహావిష్ణువును ఆశ్రయించారు. “ప్రభూ! లోకాలను రక్షించే మార్గం చూపండి” అని వేడుకున్నారు.
అప్పుడు విష్ణుమూర్తి, “వృత్రాసురుణ్ని సాధారణ ఆయుధాలతో సంహరించడం అసాధ్యం. ఒక మహాత్ముని అస్థులతో తయారైన ఆయుధమే అతన్ని జయించగలదు” అని చెప్పారు.
ఆ మాట విని దేవతలు దిగ్భ్రాంతికి గురయ్యారు.
“జీవించి ఉన్నవాడు తన శరీరాన్ని ఎవరు ఇస్తారు? ఎవరు తన ప్రాణాలను త్యాగం చేస్తారు?” అని సందేహపడ్డారు.
అప్పుడు విష్ణువు చిరునవ్వుతో, “దధీచి మహర్షిని ఆశ్రయించండి. లోకక్షేమం కోసం జీవించే సత్యసంధుడైన ఋషి ఆయన. పరుల సంతోషంలో తన సంతోషాన్ని వెతుక్కునే మహాత్ముడు” అని సూచించారు.
దేవతలు దధీచి మహర్షి ఆశ్రమానికి చేరుకున్నారు. ఆయన ముఖం ప్రశాంత చంద్రబింబంలా కాంతులు వెదజల్లుతోంది. వారిని చూసి ప్రేమగా, “దేవతలారా! మీ రాకకు కారణం ఏమిటి?” అని అడిగారు.
ఇంద్రుడు వినయంతో నమస్కరించి, “మహర్షీ! వృత్రాసురుడి దౌర్జన్యాల వల్ల ధర్మం ప్రమాదంలో పడింది. శ్రీహరి ఆజ్ఞ ప్రకారం మీ అస్థులతో తయారయ్యే ఆయుధమే మాకు రక్షణ. మమ్మల్ని రక్షించండి” అని ప్రార్థించాడు.
సాధారణ మనిషి అయితే భయపడేవాడు. ప్రాణాలను కాపాడుకోవడానికి ప్రయత్నించేవాడు. కానీ దధీచి మహర్షి చిరునవ్వు నవ్వారు.
“ఈ శరీరం ఒకరోజు మట్టిలో కలిసిపోతుంది. అదే శరీరం ధర్మరక్షణకు ఉపయోగపడితే దాని కంటే గొప్ప అదృష్టం ఏముంటుంది? పరుల మేలు కోసం జీవించడం, అవసరమైతే మరణించడం కూడా మానవజన్మకు పరమార్థం” అని అన్నారు.
అది మాట కాదు... యుగయుగాలకు మార్మోగే సత్యవాక్యం.
దధీచి మహర్షి జీవితంలో మరో విశేష ఘట్టం ఉంది. దేవతలు ఒకసారి తమ దివ్యాయుధాలను రాక్షసుల భయం వల్ల ఆయన వద్ద భద్రపరిచారు. కాలం గడిచిపోయింది. దేవతలు తిరిగి రాలేదు. ఆ ఆయుధాలు శత్రువుల చేతికి చిక్కకూడదని భావించిన మహర్షి వాటిని తన కమండలంలోని పవిత్ర జలంలో కలిపి తానే త్రాగేశారు. ఆ దివ్యశక్తి ఆయన రక్తంలో ప్రవహించి, ఆయన అస్థుల్లో నిక్షిప్తమైంది. తన శరీరాన్ని కూడా ధర్మానికి రక్షాకవచంగా మార్చుకున్న మహాతపస్వి ఆయన.
దేవతల అభ్యర్థన విన్న తరువాత దధీచి మహర్షి లోతైన ధ్యానంలోకి ప్రవేశించారు. పరమాత్మను స్మరిస్తూ యోగబలంతో తన ప్రాణాన్ని స్వచ్ఛందంగా విడిచిపెట్టారు. మరొక పురాణ వర్ణన ప్రకారం, తానే అగ్నిలో ప్రవేశించి తన దేహాన్ని త్యాగం చేశారు. ప్రపంచ చరిత్రలోనే అరుదైన త్యాగం అది. తన మరణాన్ని కూడా పరుల శ్రేయస్సు కోసం ఆనందంగా స్వీకరించిన మహోన్నత వ్యక్తిత్వం దధీచిది.
ఆ దృశ్యం చూసి దేవతల కళ్లలో కన్నీళ్లు ప్రవహించాయి. అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు ప్రత్యక్షమై దధీచి అస్థులను దివ్యాయుధాలుగా మార్చాడు. ఆయన వెన్నెముకతో నిర్మించిన “వజ్రాయుధం” ఇంద్రునికి లభించింది. ఆ ఆయుధంలో దధీచి తపస్సు, త్యాగం, ధర్మనిష్ఠ, దైవానుగ్రహం అన్నీ ఏకమయ్యాయి.
ఆ తర్వాత జరిగిన యుద్ధం 360 రోజుల పాటు కొనసాగిందని పురాణాలు చెబుతాయి. చివరకు ఇంద్రుడు వజ్రాయుధంతో వృత్రాసురుణ్ని సంహరించి ధర్మానికి విజయాన్ని సాధించాడు. మొదట దేవతలు తమ బలంపై ఆధారపడి ఓడిపోయారు. తరువాత దైవసహాయం, మహర్షి దధీచి ఆశీర్వాదం, త్యాగశక్తి తోడవడంతో విజయం సాధించారు. ఇదే కథ మనకు చెప్పే గొప్ప సందేశం. మన శక్తి ఎంత ఉన్నా, దైవమార్గదర్శనం మరియు మహనీయుల ఆశీస్సులు ఉంటేనే విజయం సంపూర్ణమవుతుంది.
దధీచి మహర్షి కథ కేవలం ఒక పురాణగాథ కాదు. అది మానవత్వానికి అద్దం. నిజమైన మహత్వం సంపదలో కాదు, అధికారంలో కాదు, పరుల కోసం త్యాగం చేసే హృదయంలో ఉందని ఆయన జీవితం చెబుతుంది. తన దగ్గర ఉన్నదాన్ని ఇవ్వడం దానం. కానీ తన ప్రాణాన్నే సమాజ శ్రేయస్సు కోసం అర్పించడం పరమదానం.
దధీచి మహర్షి త్యాగం మనకు ఒక శాశ్వత సత్యాన్ని నేర్పుతుంది. మనిషి గొప్పతనం అతను ఎంత సంపాదించాడనే దానిలో కాదు, తన వల్ల ఎంతమంది జీవితాల్లో వెలుగు నింపాడనే దానిలో ఉంటుంది. తన శరీరాన్ని కూడా ధర్మరక్షణ కోసం అర్పించిన దధీచి, మానవతకు ప్రాణం పోసిన మహాత్ముడు. నేడు సమాజంలో రక్తదానం, అవయవదానం, విద్యాదానం, జ్ఞానదానం చేసే ప్రతి ఒక్కరిలో దధీచి ఆత్మ ప్రతిబింబిస్తుంది. మన చిన్న సహాయం ఎవరికైనా కొత్త జీవితాన్ని ప్రసాదించవచ్చు. అందుకే దధీచి గాథ కేవలం పురాణగాథ కాదు; ప్రతి హృదయంలో సేవా, త్యాగ, కరుణా భావాలను మేల్కొలిపే నిత్యజీవన సందేశం.
నేడు ప్రపంచానికి దధీచిలాంటి త్యాగమూర్తుల ఆలోచన అవసరం. ఎందుకంటే నిజమైన అమరత్వం శరీరంలో కాదు. మన త్యాగం వల్ల ఇతరుల జీవితాల్లో వెలిగే వెలుగులో ఉంటుంది. దధీచి మహర్షి శరీరం నశించింది. కానీ ఆయన అస్థుల్లో నిక్షిప్తమైన ఆ త్యాగస్ఫూర్తి యుగయుగాల పాటు భారతీయ సంస్కృతిలో చిరంజీవిగా నిలిచిపోయింది. ధర్మం కోసం చేసిన త్యాగం ఎన్నటికీ మరణించదు; అది తరతరాలను ప్రేరేపించే అమరజ్యోతిగా వెలుగుతూనే ఉంటుంది. తన కోసం జీవించినవాడు మరణిస్తాడు; పరుల కోసం జీవించినవాడు శాశ్వతంగా జీవిస్తాడు.
