అది సృష్టికి పూర్వం. పగలు లేదు, రాత్రి లేదు. భూమి లేదు, ఆకాశం లేదు. దిక్కులు, కాలం, జీవరాశులు ఏవీ లేవు. అంతటా ప్రళయజలం మాత్రమే వ్యాపించి ఉంది. ఆ అనంత జలరాశిపై ఆదిశేషుని శయ్యగా చేసుకొని శ్రీమహావిష్ణువు యోగనిద్రలో విశ్రమిస్తున్నాడు. ఆయన నాభికమలం నుంచి ఉద్భవించిన బ్రహ్మదేవుడు చుట్టూ చూశాడు. కనిపించిందంతా గాఢమైన శూన్యమే.
‘‘నేను ఎవరు? నన్ను సృష్టించినది ఎవరు? ఈ కమలం ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది? నేను చేయవలసిన కార్యమేమిటి?’’ అనే ప్రశ్నలు బ్రహ్మను కలవరపరిచాయి. తనకు నాలుగు ముఖాలు, అపారమైన జ్ఞానం ఉన్నప్పటికీ వాటికి సమాధానం తెలియలేదు. కమలదండం మూలాన్ని తెలుసుకోవాలని ఎంతోకాలం కిందికి ప్రయాణించాడు. అయినా అంతు కనిపించలేదు. చివరకు తిరిగి కమలంపైకి చేరుకొని ధ్యానంలో మునిగిపోయాడు.
అప్పుడు అతని అంతరంగంలో ఒక దివ్యధ్వని వినిపించింది. తనను తాను తెలిసికోవాలంటే బయటకు కాదు, లోపలకు ప్రయాణించాలని ఆ ధ్వని సూచిస్తున్నట్లు అనిపించింది. బ్రహ్మ కనులు మూసుకొని, అహంకారాన్ని విడిచి, తన ఉనికికి మూలమైన పరమశక్తిని ధ్యానించడం ప్రారంభించాడు.
అప్పుడే ప్రళయజలాల్లో మధు, కైటభులనే ఇద్దరు రాక్షసులు ఆవిర్భవించారు. మహాబలవంతులైన వారు బ్రహ్మను సంహరించేందుకు ముందుకు వచ్చారు. బ్రహ్మ భయంతో విష్ణువును ఆశ్రయించాలనుకున్నాడు. కానీ జగన్నాథుడు గాఢమైన యోగనిద్రలో ఉన్నాడు. ఎంత స్తుతించినా, ఎంత ప్రార్థించినా ఆయన మేల్కొనలేదు.
ఆ క్షణంలో బ్రహ్మకు ఒక మహాసత్యం అర్థమైంది. విష్ణువును నిద్రింపజేస్తున్న శక్తి ఆయనకు భిన్నంగా కనిపిస్తున్నప్పటికీ, వాస్తవానికి సమస్త దేవతల్లో అంతర్లీనంగా ఉన్న పరాశక్తి. సృష్టించడానికి తనకు, రక్షించడానికి విష్ణువుకు, లయం చేయడానికి శివునికి శక్తినిచ్చేది ఆ జగన్మాతే. బ్రహ్మ తన అహంకారాన్ని పూర్తిగా విడిచిపెట్టి ఆదిశక్తిని శరణు వేడాడు.
“సర్వచైతన్యరూపాం తామాద్యాం విద్యాం చ ధీమహి ।
బుద్ధిం యా నః ప్రచోదయాత్ ॥”
సర్వప్రాణుల్లో చైతన్యరూపంగా వెలుగుతూ, సమస్త విద్యలకు ఆదిమూలమైన పరాశక్తిని ధ్యానిస్తున్నాము. ఆమె మా బుద్ధిని సన్మార్గంలో ప్రేరేపించుగాక అనేది ఈ శ్లోక భావం.
బ్రహ్మ హృదయం నుంచి వినయపూర్వకమైన స్తోత్రం ప్రవహించింది. ‘‘అమ్మా! నీవే జ్ఞానం, నీవే నిద్ర, నీవే స్మృతి. నీవే ఆకలి, నీవే తృప్తి. నీవే సృష్టి సంకల్పం, నీవే దానిని కార్యరూపంలోకి తీసుకొచ్చే శక్తి. సృష్టిలో కనిపించే ప్రతి కదలిక నీ వల్లనే జరుగుతోంది. నీవు లేక నేను సృష్టించలేను; విష్ణువు రక్షించలేడు; శివుడు సంహరించలేడు. ఈ జగత్తుకు కనిపించని ఆధారం నీవే’’ అని ప్రార్థించాడు.
“త్వం స్వాహా త్వం స్వధా త్వం హి వషట్కారః స్వరాత్మికా ।
సుధా త్వమక్షరే నిత్యే త్రిధా మాత్రాత్మికా స్థితా ॥”
యజ్ఞంలో దేవతలకు సమర్పించే స్వాహారూపం నీవే; పితృదేవతలకు అర్పించే స్వధారూపం నీవే. వేదస్వరాలకూ, అమృతత్వానికీ, నశించని అక్షరతత్త్వానికీ మూలం నీవేనని ఈ శ్లోకం జగన్మాత యొక్క సర్వవ్యాపకత్వాన్ని తెలియజేస్తుంది.
“యయా త్వయా జగత్స్రష్టా జగత్పాతా జగన్మయః ।
సోఽపి నిద్రావశం నీతః కస్త్వాం స్తోతుమిహేశ్వరః ॥”
జగత్తును సృష్టించి, పోషిస్తూ, జగద్రూపుడై ఉన్న విష్ణువే నీ ప్రభావంతో నిద్రకు వశుడయ్యాడు. అటువంటి నిన్ను సంపూర్ణంగా స్తుతించగల సమర్థుడు ఎవరు? అని బ్రహ్మ వినమ్రంగా అంగీకరిస్తున్నాడు.
ఆ ప్రార్థనలో అహంకారం లేదు. తన పదవిపై గర్వం లేదు. కేవలం శరణాగతి మాత్రమే ఉంది. ఆ శరణాగతికి ఆదిశక్తి ప్రసన్నురాలైంది. విష్ణువు నేత్రాలు, ముఖం, హృదయం, శరీరంలోని ఇతర భాగాలను ఆవరించి ఉన్న యోగనిద్రాశక్తి దివ్యరూపంతో బయటకు వచ్చింది. ఆమె తేజస్సుతో ప్రళయాంధకారం ఒక్కసారిగా వెలుగులతో నిండిపోయింది.
ఆమె రూపం అపూర్వం. కోటి సూర్యుల కాంతి, కోటి చంద్రుల చల్లదనం ఒకేచోట కలిసినట్లు అనిపించింది. ఆ తేజస్సును చూసిన బ్రహ్మకు భయం తొలగిపోయింది. తనను రక్షించడానికి శక్తి బయట ఎక్కడో లేదని, తన ప్రార్థనలోనే ఆమె ఉనికి వ్యక్తమైందని గ్రహించాడు.
“విద్యాః సమస్తాస్తవ దేవి భేదాః
స్త్రియః సమస్తాః సకలా జగత్సు ।
త్వయైకయా పూరితమంబయైతత్
కా తే స్తుతిః స్తవ్యపరాపరోక్తిః ॥”
లోకంలోని సమస్త విద్యలు నీ రూపాలే; జగత్తులోని స్త్రీశక్తులన్నీ నీ అంశలే. ఈ విశ్వమంతా నీవే నింపివున్నప్పుడు, నిన్ను పూర్తిగా వర్ణించగల స్తోత్రం ఏది ఉంటుందని ఈ శ్లోకం ప్రశ్నిస్తుంది.
యోగనిద్ర తొలగగానే విష్ణువు మేల్కొన్నాడు. భయంతో తనను ఆశ్రయించిన బ్రహ్మను చూసి, మధు–కైటభుల నుంచి రక్షిస్తానని అభయం ఇచ్చాడు. ఆదిశక్తి అనుగ్రహంతో జరిగిన మహాసంగ్రామంలో వారి గర్వం భగ్నమై, లోకసృష్టికి మార్గం ఏర్పడింది.
బ్రహ్మకు ఆ రోజు లభించినది కేవలం ప్రాణరక్షణ కాదు. సృష్టిలోని గొప్ప రహస్యం ఆయనకు ప్రత్యక్షమైంది. ‘‘నేనే సృష్టికర్త’’ అనే భావం తొలగిపోయి, ‘‘నా ద్వారా సృష్టి చేస్తున్నది జగన్మాత’’ అనే జ్ఞానం ఉదయించింది. తన జ్ఞానం కూడా ఆమె ప్రసాదమేనని గుర్తించినప్పుడు బ్రహ్మలో నిజమైన వినయం వికసించింది.
ఈ కథ ప్రతి మనిషి జీవితానికీ అద్దం పడుతుంది. కొన్నిసార్లు మన ముందున్న దారి కనిపించదు. మన జ్ఞానం పనిచేయదు. మనకు సహాయం చేయగల శక్తులన్నీ నిద్రించినట్లు అనిపిస్తాయి. అలాంటి సమయంలో నిరాశలో మునిగిపోవడం కాదు, బ్రహ్మవలె అంతర్ముఖులవ్వాలి. మనలోని దైవశక్తిని మేల్కొలిపే విశ్వాసాన్ని ఆశ్రయించాలి.
మనిషి ఎంత జ్ఞానవంతుడైనా, ఎంత ఉన్నతస్థానంలో ఉన్నా, తన శక్తికి మూలం తానేనని భావిస్తే అహంకారంలో చిక్కుకుంటాడు. తనలోని ప్రతిభ, ధైర్యం, జ్ఞానం వెనుక దైవానుగ్రహం ఉందని గ్రహించినవాడు వినయవంతుడవుతాడు. శరణాగతి అంటే చేతులు ముడుచుకొని నిష్క్రియగా ఉండటం కాదు. తన ప్రయత్నాన్ని సంపూర్ణంగా చేసి, ఫలితాన్ని పరాశక్తికి సమర్పించడం.
మనలో నిద్రిస్తున్న ధైర్యాన్ని మేల్కొలిపేది ఆమె; అజ్ఞానాన్ని జ్ఞానంగా మార్చేది ఆమె; అసాధ్యమనే చీకటిలో ఆశాదీపాన్ని వెలిగించేది కూడా ఆ జగన్మాతే. శరణాగతి బలహీనత కాదు. మన శక్తికి మూలమైన అనంతశక్తితో మనసును అనుసంధానించే మహత్తర మార్గం. అహంకారం ‘‘నేనే చేస్తున్నాను’’ అంటుంది; భక్తి మాత్రం ‘‘అమ్మా! నీవే నా ద్వారా చేయిస్తున్నావు’’ అంటుంది. ఆ భావం ఉదయించిన క్షణమే మనిషిలోని భయం తొలగి, నిజమైన సృజనశక్తి మేల్కొంటుంది
మనిషి ఎంత జ్ఞానవంతుడైనా, ఎంత ఉన్నతస్థానంలో ఉన్నా, తన శక్తికి మూలం తానేనని భావిస్తే అహంకారంలో చిక్కుకుంటాడు. కానీ తనలోని ప్రతిభ, ధైర్యం, జ్ఞానం వెనుక దైవానుగ్రహం ఉందని గ్రహించినవాడు వినయవంతుడవుతాడు. సమస్యల చీకటిలో మన సామర్థ్యమంతా నిద్రించినట్లు అనిపించినప్పుడు నిరాశ చెందకూడదు. బ్రహ్మవలె అంతర్ముఖులై ఆదిశక్తిని స్మరించాలి.
మనలో నిద్రిస్తున్న ధైర్యాన్ని మేల్కొలిపేది ఆమె; అజ్ఞానాన్ని జ్ఞానంగా మార్చేది ఆమె; అసాధ్యమనే చీకటిలో ఆశాదీపాన్ని వెలిగించేది కూడా ఆ జగన్మాతే. శరణాగతి బలహీనత కాదు. మన శక్తికి మూలమైన అనంతశక్తితో మనసును అనుసంధానించే మహత్తర మార్గం.
