વર્ષો પછી આજે નિરવ પોતાના જૂના ઘરે પાછો આવ્યો હતો.
શહેરની મોટી ઈમારતો, ચમકતી ગાડીઓ અને ભાગદોડભરી જિંદગી વચ્ચે ક્યાંક તે પોતાનું બાળપણ પાછળ છોડી આવ્યો હતો. નોકરી, પૈસા, જવાબદારીઓ અને પોતાના પરિવારની દોડધામમાં તેને ઘણી વાર લાગતું કે જીવન ખૂબ આગળ વધી ગયું છે.
પણ આજે…
જૂના ઘરના દરવાજા પર ઊભો રહીને તેને લાગ્યું કે સમય ક્યાંય ગયો જ નહોતો.
એ જ ઓસરી.
એ જ બારી.
એ જ આંગણું.
અને ઘરના એક ખૂણામાં, ધૂળથી ઢંકાયેલું તેનું બાળપણ પડ્યું હતું.
પપ્પાનું જૂનું સ્કૂટર.
નિરવ થોડી ક્ષણો સુધી એને જોતો રહ્યો.
સ્કૂટર જૂનું થઈ ગયું હતું. એની બોડી પર કાટના નાના ડાઘ હતા. સીટ પણ થોડી ફાટી ગઈ હતી. હેડલાઈટની ચમક ક્યાંક ખોવાઈ ગઈ હતી.
પણ નિરવની આંખોમાં એ સ્કૂટર આજે પણ એટલું જ સુંદર હતું.
તે ધીમેથી એની પાસે ગયો અને હાથ ફેરવ્યો.
“હજુ અહીં જ છે ને?” તેણે હળવેથી કહ્યું.
અને એ ક્ષણે જાણે સ્કૂટરે પણ વર્ષો જૂની કોઈ વાત યાદ કરી હોય એમ નિરવના મનમાં બાળપણનાં દૃશ્યો દોડવા લાગ્યાં.
નિરવ જ્યારે નાનો હતો ત્યારે તેના પપ્પા પાસે આ જ સ્કૂટર હતું.
ઘરમાં બહુ પૈસા નહોતા.
મોટી કાર ખરીદવાનું તો દૂરની વાત હતી, પણ નિરવને ક્યારેય એવું લાગ્યું નહોતું કે તેના પપ્પા તેને કંઈ ઓછું આપતા હતા.
પપ્પા માટે આ સ્કૂટર માત્ર આવવા-જવા માટેનું સાધન નહોતું.
આ સ્કૂટર પર જ તો નિરવના બાળપણનાં કેટલાય સપનાઓ ફર્યા હતા.
શાળાનો પહેલો દિવસ…
નિરવ નવી યુનિફોર્મ પહેરીને પપ્પાની પાછળ સ્કૂટર પર બેઠો હતો.
પપ્પાએ પાછળ વળી પૂછ્યું હતું,
“ડર લાગે છે?”
નિરવે માથું હલાવીને કહ્યું,
“ના!”
પણ હકીકતમાં તેને બહુ ડર લાગતો હતો.
પપ્પાએ હસીને કહ્યું,
“હું છું ને… કંઈ નહીં થાય.”
એ ચાર શબ્દો નિરવના આખા બાળપણની સૌથી મોટી સુરક્ષા હતા.
“હું છું ને…”
રવિવારે પપ્પા સ્કૂટર લઈને બજારમાં જતા.
નિરવ દરવાજા પાસે ઊભો રહીને રાહ જોતો.
“પપ્પા, આજે મારી માટે શું લાવશો?”
પપ્પા હસીને કહેતા,
“તને જે ગમે એ.”
પણ નિરવને ખબર હતી કે ઘરમાં બજેટ ઓછું હતું.
એટલે તે ક્યારેય મોટી વસ્તુ માગતો નહીં.
ક્યારેક પાંચ રૂપિયાનું રમકડું.
ક્યારેક નાની ચોકલેટ.
ક્યારેક ગરમ સમોસો.
અને ક્યારેક માત્ર એક રંગીન પેન.
નિરવ માટે એ વસ્તુઓ દુનિયાની સૌથી કિંમતી વસ્તુઓ હતી.
પપ્પા સ્કૂટરની આગળની નાની જગ્યામાં થેલી મૂકતા અને પાછળ નિરવ બેસતો.
બજાર જવાનો રસ્તો જાણે કોઈ મોટી સફર હોય એમ લાગતો.
રસ્તામાં નિરવ સતત બોલતો રહેતો.
“પપ્પા, આજે આકાશ કેટલું મોટું છે!”
“પપ્પા, પેલા બલૂન જોઈએ!”
“પપ્પા, પેલા માણસ પાસે કેટલી બધી સાઇકલ છે!”
અને પપ્પા દરેક વાતનો જવાબ આપતા.
“હા બેટા.”
“હા, જોઈશું.”
“ચાલ, પાછા આવતાં લઈશું.”
એ “પાછા આવતાં લઈશું”માં પણ નિરવને આશા મળી જતી.
એક વખત નિરવને સ્કૂલમાં ડ્રોઇંગ સ્પર્ધા હતી.
એના બધા મિત્રો પાસે મોંઘા રંગોના બોક્સ હતા.
નિરવ પાસે થોડા જ રંગો હતા.
એ સાંજે તેણે પપ્પાને કહ્યું,
“પપ્પા, મારે નવા કલર જોઈએ.”
પપ્પાએ કંઈ કહ્યું નહીં.
બીજા દિવસે સવારે પપ્પાએ સ્કૂટર સ્ટાર્ટ કર્યું.
“ચાલ, બજારમાં જઈએ.”
નિરવ સ્કૂટર પર બેસી ગયો.
બજારમાંથી પપ્પાએ તેને એક નાનું કલર બોક્સ અપાવ્યું.
નિરવની આંખો ચમકી ઊઠી.
“આ મારા માટે?”
પપ્પાએ કહ્યું,
“હા. તું સારું ચિત્ર બનાવીશ ને?”
નિરવે માથું હલાવ્યું.
“હા!”
એ દિવસે નિરવને ખબર નહોતી કે એ કલર બોક્સ માટે કદાચ પપ્પાએ પોતાનો કોઈ નાનો ખર્ચ ટાળ્યો હશે.
પણ પપ્પાએ ક્યારેય એને એ વાતનો અહેસાસ થવા દીધો નહોતો.
સમય પસાર થતો ગયો.
નિરવ મોટો થયો.
સ્કૂલ પૂરી થઈ.
કોલેજ આવી.
નોકરી આવી.
પછી શહેર બદલાયું.
અને એક દિવસ નિરવે પોતાનું પહેલું નવું સ્કૂટર ખરીદ્યું.
એ દિવસે પપ્પાએ બહુ ખુશ થઈને કહ્યું,
“હવે મારું જૂનું સ્કૂટર તને નહીં જોઈએ.”
નિરવ હસ્યો હતો.
“પપ્પા, હવે તો નવી જિંદગી છે.”
પપ્પાએ પણ હસીને વાત ટાળી દીધી.
પણ કદાચ એ દિવસે પહેલી વાર નિરવે પપ્પાના ચહેરા પર કંઈક ખાલીપણું જોયું હતું.
થોડા વર્ષો પછી નિરવને કાર મળી.
પછી ઘર બદલાયું.
પછી જીવનની ઝડપ વધી ગઈ.
અને પપ્પાનું જૂનું સ્કૂટર ધીમે ધીમે ઘરના એક ખૂણામાં ઊભું રહી ગયું.
આજે નિરવ એ જ સ્કૂટરની સામે ઊભો હતો.
એની આંખોમાં પાણી આવી ગયું.
તેને અચાનક સમજાયું—
આ સ્કૂટરે માત્ર પપ્પાને રસ્તા પર નહોતા ફેરવ્યા.
આ સ્કૂટરે તો આખું ઘર આગળ વધાર્યું હતું.
આ સ્કૂટર પર બેસીને પપ્પા ઓફિસ ગયા હતા.
આ સ્કૂટર પર બેસીને નિરવ સ્કૂલ ગયો હતો.
આ સ્કૂટર પર દવા લેવા દોડ્યા હતા.
આ સ્કૂટર પર રાશન આવ્યું હતું.
આ સ્કૂટર પર નિરવના સપનાઓ બજારમાંથી ઘરે આવ્યા હતા.
નાનાં હતાં…
પણ સપનાં હતાં.
અને પપ્પા દરેક નાનાં સપનાને પોતાના મોટા પરિશ્રમથી પૂરાં કરતા ગયા હતા.
નિરવે સ્કૂટરની ચાવી શોધી.
ઘરની જૂની પેટીમાં ચાવી મળી ગઈ.
તે હસ્યો.
“ચાલ… જોઈએ, તું હજુ મને ઓળખે છે કે નહીં.”
સ્કૂટર ધીમે ધીમે સ્ટાર્ટ થયું.
ઠરરરરર…
એ અવાજ સાંભળતાં જ નિરવનું હૃદય ભરાઈ આવ્યું.
એ જ અવાજ.
એ જ ગંધ.
એ જ યાદો.
થોડા સમય પછી નિરવનો નાનો દીકરો બહાર આવ્યો.
“પપ્પા! તમે ક્યાં જાઓ છો?”
નિરવે કહ્યું,
“બેટા, બજારમાં.”
“હું પણ આવું!”
નિરવ હસ્યો.
“ચાલ, બેસ.”
દીકરો સ્કૂટરની પાછળ બેઠો.
નિરવે સ્કૂટર ચાલુ કર્યું.
અને ધીમે ધીમે રસ્તા પર નીકળી પડ્યો.
થોડે દૂર જઈને દીકરાએ પૂછ્યું,
“પપ્પા, આ સ્કૂટર કેટલું જૂનું છે!”
નિરવે હસીને કહ્યું,
“હા, બહુ જૂનું છે.”
“તો તમે નવું કેમ નથી લેતા?”
નિરવે થોડું મૌન રાખ્યું.
પછી કહ્યું,
“કારણ કે બેટા, કેટલીક વસ્તુઓ જૂની થતી નથી… એમાં રહેલી યાદો જૂની નથી થતી.”
દીકરો કંઈ સમજ્યો નહીં.
નિરવ આગળ બોલ્યો,
“આ સ્કૂટર પર તારા દાદા મને બેસાડીને બજારમાં લઈ જતા. ક્યારેક ચોકલેટ લેવા, ક્યારેક સ્કૂલ માટેની વસ્તુ લેવા, ક્યારેક માત્ર ફરવા.”
“અને દાદા તને બધું અપાવતા?”
નિરવ હસ્યો.
“બધું નહીં… પણ જે આપતા, એમાં તેમનો પ્રેમ આખો ભરેલો હતો.”
દીકરો શાંત થઈ ગયો.
થોડીવાર પછી તેણે પૂછ્યું,
“પપ્પા, તમે પણ દાદાની જેમ મને સ્કૂટર પર બજારમાં લાવશો?”
નિરવે કહ્યું,
“હા બેટા. જરૂર.”
બજારમાંથી પાછા ફરતાં દીકરાએ નાની ચોકલેટ માગી.
નિરવે તરત જ સ્કૂટર ઊભું કર્યું.
ચોકલેટ ખરીદી.
દીકરાએ ખુશ થઈને ચોકલેટ હાથમાં લીધી.
“થૅન્ક યુ પપ્પા!”
નિરવ એની તરફ જોઈને હસ્યો.
એ ક્ષણે તેને પોતાના બાળપણનો નિરવ યાદ આવ્યો.
એક નાની ચોકલેટ…
અને કેટલી મોટી ખુશી.
ઘરે પહોંચીને તેણે સ્કૂટર એ જ ખૂણામાં ઊભું કર્યું.
દીકરો અંદર દોડી ગયો.
નિરવ થોડો સમય સ્કૂટર પાસે જ ઊભો રહ્યો.
એણે ફરી હાથ ફેરવ્યો.
અને ધીમેથી કહ્યું,
“પપ્પા… તમે સાચા હતા.”
“ખુશ રહેવા માટે બહુ બધું નથી જોઈતું.”
“ક્યારેક પાંચ રૂપિયાની ચોકલેટ પણ આખો દિવસ ખુશ કરી દે છે.”
“ક્યારેક જૂના સ્કૂટરની સવારી પણ યાદગાર બની જાય છે.”
“અને ક્યારેક નાની વસ્તુમાં જ આખું બાળપણ છુપાયેલું હોય છે.”
નિરવે આંખો બંધ કરી.
એને લાગ્યું કે પાછળથી પપ્પાનો અવાજ આવી રહ્યો છે—
“બેસ બેટા… મોડું થાય છે.”
નિરવ હસ્યો.
આંખમાંથી એક આંસુ સરકી ગયું.
એણે સ્કૂટર તરફ જોયું.
જૂનું સ્કૂટર આજે પણ ત્યાં જ હતું.
પણ હવે એ માત્ર લોખંડનું જૂનું વાહન નહોતું.
એ હતું—
પિતાના પરસેવાનું સાક્ષી,બાળપણના સપનાઓનું સાથી,નાનકડી ખુશીઓનું ઘર,અને એક એવા સમયની યાદ…જ્યારે ઓછામાં પણ લોકો દિલથી ખુશ રહેતા હતા.
નિરવ અંદર ગયો.
દીકરો ચોકલેટ ખાઈ રહ્યો હતો.
નિરવે એને જોઈને પૂછ્યું,
“મજા આવી?”
દીકરાએ હસીને કહ્યું,
“હા!”
નિરવે પણ સ્મિત કર્યું.
અને મનમાં કહ્યું—
“કદાચ હવે મારી વારો છે…આ જૂના સ્કૂટર પર મારા દીકરાના પણ થોડાં નાનાં સપનાં પૂરાં કરવાની.”
કારણ કે જીવનમાં કેટલીક સફર ગંતવ્ય સુધી પહોંચવા માટે નથી હોતી.
કેટલીક સફર આપણને યાદ અપાવવા માટે હોય છે કે આપણે ક્યાંથી આવ્યા છીએ.
